Premiera „Rodzeństwa” odbyła się 19 października 1996 r. w Narodowym Starym Teatrze.
fot. Magda Kisielińska - Misiak
Przedstawienie od blisko trzech dekad obecne jest w repertuarze, zachowując niezmienioną obsadę i swoją szczególną pozycję.
Spektakl oparty na dramacie Bernharda należy do najważniejszych realizacji Lupy, który wielokrotnie podkreślał znaczenie twórczości austriackiego pisarza w swojej drodze artystycznej. „Wydaje mi się, że Bernhard jest geniuszem, jednym z nielicznych genialnych dramaturgów dwudziestowiecznych” – mówił reżyser w Polskim Radiu. W innym wywiadzie dodawał: „Bernhard pozwolił mi dowiedzieć się ostatecznie, kim jestem”.
To właśnie ta szczególna relacja reżysera z autorem znajduje swoje odzwierciedlenie w „Rodzeństwie” – spektaklu, który nie jest jedynie interpretacją tekstu, lecz próbą jego głębokiego, osobistego przepracowania.
Punktem wyjścia dla przedstawienia jest sytuacja dramatyczna: Voss, pacjent szpitala psychiatrycznego, wraca do rodzinnego domu zamieszkanego przez jego siostry – Dene i Ritter. Wspólne spotkanie przy stole staje się osią spektaklu, odsłaniając napięcia, zależności i niemożność porozumienia między bohaterami.
Przestrzeń sceniczna – zamknięta, obwieszona portretami, ograniczona słupami spiętymi stalową liną – wzmacnia poczucie uwięzienia. Bohaterowie poruszają się w niej niczym w klatce, powracając do tych samych tematów, gestów i emocji. Charakterystyczne dla prozy Bernharda motywy – obłędu, niemożności twórczej, rozpadu relacji i duchowego kalectwa – zostają tu rozwinięte w formie intensywnego, psychologicznego studium.
Kluczowe znaczenie ma aktorstwo. Spektakl od lat grany jest w tej samej obsadzie: Agnieszka Mandat (Dene), Małgorzata Hajewska-Krzysztofik (Ritter) oraz Piotr Skiba (Voss). To rzadki przypadek ciągłości, w którym przedstawienie zmienia się wraz z doświadczeniem aktorów, zachowując jednocześnie swoją strukturę i napięcie.
Teatr Lupy w „Rodzeństwie” bywa określany jako „laboratorium uczuć”. Reżyser buduje sceny na powtórzeniach, pauzach i precyzyjnie prowadzonym słowie. Dramaturgia nie opiera się tu na akcji, lecz na narastającym napięciu psychicznym. Emocje rozwijają się powoli, często pod powierzchnią codziennych sytuacji, prowadząc do poczucia bezradności i zamknięcia.
Spektakl był wielokrotnie prezentowany na międzynarodowych scenach i festiwalach – od Paryża (Théâtre de l’Europe Odéon), przez Madryt i Wenecję, po Sibiu i Barcelonę. W Polsce pozostaje obecny w najważniejszych wydarzeniach teatralnych, w tym w programie Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Boska Komedia.
Fenomen „Rodzeństwa” polega jednak nie tylko na liczbie prezentacji czy nagród. Kluczowa jest jego zdolność do trwania. W warunkach współczesnego teatru repertuarowego, w którym spektakle funkcjonują przez kilka sezonów, obecność jednego tytułu przez niemal trzy dekady pozostaje zjawiskiem wyjątkowym.
„Trzydziestolecie premiery „Rodzeństwa” przypadnie jesienią – dokładnie 19 października 2026 roku.
