MKiDN poinformowało o powołaniu pełnomocnika ds. przeciwdziałania mobbingowi w instytucjach podległych i nadzorowanych przez resort.
fot. MKiDN
Funkcję pełnomocnika objął mecenas Paweł Drewicz. To nie jest zwykłe ogłoszenie personalne. To decyzja, która po raz pierwszy systemowo nazywa i instytucjonalnie porządkuje problem przemocy psychicznej w polskiej kulturze – problem obecny od lat, ostatnio często wskazywany, choćby w książce Igi Dzieciuchowicz – „Teatr. Rodzina patologiczna”, która jest wstrząsającym reportażem o przemocy w teatrze. Reporterka oddaje głos aktorkom i aktorom, reżyserkom i reżyserom, dyrektorkom i dyrektorom, osobom pracującym w teatrach. Konfrontuje się z największymi nazwiskami i zadaje pytania o najbardziej niewygodne dla nich fakty, by umożliwić im komentarz.
Przemoc instytucjonalna, nadużycia hierarchiczne, presja „mistrzowskiego procesu twórczego”, milczące przyzwolenie na upokorzenia – to wszystko tworzyło dotąd niepisany, ale powszechny element życia zawodowego w wielu instytucjach kultury. Zgłoszenia pracowników i pracownic opisywały nie tylko ekstremalne przypadki, ale przede wszystkim codzienność: brak przejrzystości, presję psychiczną, niepłatne nadgodziny, stygmatyzowanie osób zgłaszających naruszenia, a przede wszystkim bezkarność dyrekcji.
W tym kontekście powołanie pełnomocnika staje się sygnałem, że państwo po raz pierwszy obejmuje problem nadzorem systemowym.
Według oficjalnych informacji pełnomocnik:
To bardzo ważny krok – po raz pierwszy osoba składająca skargę nie będzie zdana wyłącznie na wewnętrzne procedury, które często były nieprzejrzyste lub zależne od lokalnej hierarchii.
Pełny tekst zarządzenia ministra dostępny jest tutaj:
Powołanie pełnomocnika jest kontynuacją wcześniejszych działań MKiDN:
To oznacza, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo pracowników stała się elementem formalnego nadzoru nad instytucją, a nie dobrowolną praktyką.
Od lutego 2025 roku MKiDN razem z Ministerstwem Pracy, Rodziny i Polityki Społecznej pracują nad nową definicją mobbingu. Jej uproszczenie i aktualizacja mają umożliwić realną ochronę pracowników. Obecne przepisy są zbyt sztywne i nie przystają do złożoności współczesnych relacji zawodowych.
„Nowe przepisy mają umożliwić bardziej precyzyjne rozpoznawanie zachowań naruszających prawo oraz odróżnianie ich od sytuacji dopuszczalnych w relacjach zawodowych” – czytamy w opublikowanej informacji.
Wejście nowelizacji w życie planowane jest na 1 stycznia 2026 roku.
Powołanie pełnomocnika pokazuje, że system zaczyna dostrzegać strukturalny charakter przemocy w kulturze. Nie chodzi wyłącznie o pojedyncze skandale, lecz o codzienną rzeczywistość wielu pracownic i pracowników: zależność finansową, nieformalną hierarchię, presję psychiczną, brak przejrzystości.
Nowy pełnomocnik będzie musiał zmierzyć się z kulturą milczenia i strachu. Z przekonaniem, że „tak się tu pracuje”. Z mechanizmami władzy, które latami były ukrywane pod retoryką sztuki i wyjątkowości procesu twórczego.
Jako redakcja Teatru dla Wszystkich zajmujemy się również tematami związanymi z przemocą w instytucjach kultury. Reagujemy na wszystkie zgłoszenia dotyczące zachowań przemocowych w teatrach i zawsze prowadzimy własną, rzetelną weryfikację faktów. W ostatnich miesiącach analizowaliśmy sytuację w Teatrze Lalka w Warszawie, opierając się na relacjach pracowników i dokumentach wewnętrznych. Obecnie zajmujemy się sprawą Teatru Lubuskiego w Zielonej Górze, weryfikując sygnały dotyczące naruszeń oraz funkcjonowania instytucji.
Naszym zadaniem jest opisywanie środowiska teatralnego w sposób odpowiedzialny — również tam, gdzie pojawiają się trudne tematy. Dlatego powołanie pełnomocnika ds. przeciwdziałania mobbingowi w instytucjach kultury postrzegamy jako krok w stronę większej transparentności i bezpieczeństwa pracowników. Systemowe rozwiązania są konieczne, ale równie ważna jest gotowość środowiska, by mówić o przemocy i ją rozpoznawać.
