23 listopada w Teatrze Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach zakończy się szósta edycja cyklu „Sztuka w Służbie Ducha i Ciała”.
fot. Agnieszka Seidel-Kożuch
Jej finałem będzie „W zawieszeniu” w reżyserii Artiego Grabowskiego – kameralny seans teatralny wyrastający z osobistego doświadczenia choroby onkologicznej Marty Paradeckiej, inicjatorki projektu, którego ideę kontynuuje dziś Fundacja Sztuka Dla Życia jej imienia.
Tegoroczna edycja cyklu rozpocznie się 3 września o godz. 19.30 w katowickiej siedzibie Związku Polskich Artystów Fotografików Okręgu Śląskiego. Pierwszym wydarzeniem będzie performans „DIALOGI MIŁOŚCI – pamięć pozorna” Leny Czerniawskiej i Wojtka Grabałowskiego. Blisko trzy miesiące później program zamknie przedstawienie szczególnie mocno związane z historią całego przedsięwzięcia.
„W zawieszeniu” powstało bowiem z doświadczenia Marty Paradeckiej – aktorki Teatru A Part i założycielki Fundacji Sztuka dla Życia, która po diagnozie choroby nowotworowej rozpoczęła działania artystyczno-terapeutyczne skierowane do osób chorujących onkologicznie. Paradecka zmarła w styczniu 2018 roku. Spektakl jest jej poświęcony.
Punktem wyjścia dla „W zawieszeniu” stała się sytuacja graniczna, której Paradecka doświadczyła wraz z chorobą. Jak wskazują twórcy, pomysł dramaturgicznego ujęcia tego doświadczenia był również próbą odpowiedzi na powracające pytania o to, jak człowiek czuje się w trakcie choroby.
Nie powstał jednak spektakl dokumentalny ani sceniczna rekonstrukcja biografii. „W zawieszeniu” porusza się na pograniczu teatru wizualnego i fizycznego, wykorzystując ciało jako jeden z podstawowych środków opowiadania o doświadczeniu, które często trudno zamknąć w słowach.
Twórcy mierzą się z chorobą onkologiczną bez odsuwania jej najbardziej dotkliwych aspektów: cierpienia, bólu, utraty poczucia bezpieczeństwa czy konieczności konfrontacji z własną śmiertelnością. Jednocześnie przedstawienie opowiada o codziennej walce o godność, potrzebie bliskości i poszukiwaniu radości w tym, co – wobec sytuacji granicznej – nabiera zupełnie innego znaczenia.
Inspiracją dla pracy nad spektaklem były eseje Susan Sontag „Choroba jako metafora” oraz filozofia Karla Jaspersa. Pojawia się również fragment powieści Paula Bowlesa „Pod osłoną nieba”, przypominający o ograniczonej liczbie doświadczeń, które składają się na ludzkie życie, choć na co dzień traktujemy je tak, jakby miało pozostawać niewyczerpane.
Scenariusz i teksty przygotowały Marta Paradecka i Monika Wachowicz wspólnie z Artim Grabowskim, który przedstawienie wyreżyserował. W głównej roli występuje Monika Wachowicz. Ona również, razem z Grabowskim, odpowiada za scenografię.
Aranżację muzyczną przygotował Mirek Matyasik, głosu z offu użyczyła Amelia-Helena Mazur, a montaż tekstu z offu opracował Leszek Kwaśniewicz. Za obsługę techniczną odpowiadają Grzegorz Król i Daniel Dyniszuk. Autorką fotografii wykorzystanej do standu jest Joanna Nowicka. Spektakl trwa 60 minut.
„W zawieszeniu” jest współprodukcją Teatru Rozbark w Bytomiu, Fundacji Teatr IOTA, Moniki Wachowicz Studio Ciała i Emocji oraz Teatru A Part. Od 2022 roku spektakl współprodukowany jest również przez Instytut im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu. Projekt otrzymał dofinansowanie z budżetu Samorządu Województwa Śląskiego.
Finał szóstej edycji „Sztuki w Służbie Ducha i Ciała” nie jest więc przypadkowym miejscem dla tego tytułu. „W zawieszeniu” prowadzi bezpośrednio do źródeł projektu i osoby Marty Paradeckiej. To właśnie jej doświadczenie choroby stało się impulsem do stworzenia działań, których założeniem od początku było wykorzystanie sztuki w pracy z osobami chorującymi onkologicznie.
Szósta edycja cyklu potrwa od 3 września do 23 listopada. W programie znajdą się teatr, performans, fotografia, muzyka i działania terapeutyczne. Po raz pierwszy artyści pojawią się również na Oddziale Hematologii i Transplantacji Szpiku w Katowicach, gdzie będą czytać poezję pacjentom.
O całej szóstej edycji „Sztuki w Służbie Ducha i Ciała”, jej historii oraz idei pisaliśmy wcześniej na Teatrze dla Wszystkich:
„W zawieszeniu”
23 listopada 2026
Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach
Reżyseria: Arti Grabowski
W roli głównej: Monika Wachowicz
