Arthur Miller napisał „Czarownice z Salem” w 1953 roku, w okresie nasilonych prześladowań politycznych w Stanach Zjednoczonych. Historyczne procesy o czary, które odbyły się w XVII-wiecznym Salem, posłużyły dramaturgowi do opisania mechanizmów zbiorowej histerii, manipulacji i społecznego ostracyzmu.
W Teatrze Polskim sięga po niego Tomasz Fryzeł, reżyser i filozof, którego interesują społeczne mechanizmy przemocy oraz relacje jednostki z otaczającą ją wspólnotą.
Salem jest niewielką, zamkniętą społecznością, w której religijne przekonania wyznaczają zasady codziennego życia. Wystarczy jednak kilka oskarżeń o czary, aby dotychczasowy porządek zaczął się rozpadać. Sąsiedzi donoszą na sąsiadów, osobiste urazy stają się dowodami winy, a strach pozwala zdobywać władzę nad innymi.
Miller pokazuje, jak łatwo zbiorowość rezygnuje z racjonalnego myślenia, gdy pojawia się możliwość wskazania winnego. Współczesny widz bez trudu odnajdzie w tej historii mechanizmy znane z debaty publicznej, internetowych oskarżeń czy politycznych kampanii opartych na strachu.
Warszawska realizacja zapowiada się również jako duże przedsięwzięcie aktorskie. Na scenie zobaczymy między innymi Grażynę Barszczewską, Annę Cieślak, Maksymiliana Rogackiego, Szymona Kuśmidra i Modesta Rucińskiego.
Twórcy: Arthur Miller – autor; Anna Bańkowska – przekład; Tomasz Fryzeł – reżyseria; Piotr Froń – opracowanie dramaturgiczne; Anna Oramus – scenografia i kostiumy; Nikodem Dybiński – muzyka; Anna Obszańska – ruch sceniczny.
Obsada: Szymon Kuśmider, Grażyna Barszczewska, Irmina Liszkowska, Maksymilian Rogacki, Anna Cieślak, Hanna Skarga, Ewa Makomaska, Sławomir Grzymkowski, Katarzyna Lis, Antoni Ostrouch, Henryk Niebudek, Ewa Domańska, Modest Ruciński, Wojciech Czerwiński, Dorota Bzdyla, Katarzyna Strączek, Marta Kurzak, Jerzy Schejbal, Michał Kurek i Marta Alaborska.
Kolejne spektakle: 23, 24, 25 i 28 października; 10, 11, 12 i 13 grudnia; 5, 6, 7 i 9 lutego (Duża scena)
„Kraków narodowej sztuce, czyli tryumf miernoty” – Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie
Agata Duda-Gracz po raz kolejny spotyka się ze Stanisławem Wyspiańskim. Po „Proszę Państwa, Wyspiański umiera” i „Na kolana, panie Wyspiański!” przygotowuje trzecią odsłonę swojej opowieści o artyście, jego mieście i środowisku, które miało ogromny wpływ na jego życie.
Tym razem reżyserka cofa się do roku 1901, do czasu przygotowań do premiery „Wesela”. Akcja spektaklu rozgrywa się podczas trzeciej próby generalnej dramatu. Na scenie pojawiają się autentyczne postaci krakowskiego życia artystycznego i towarzyskiego, między innymi Jan Matejko, Józef Kotarbiński, Lucjan Rydel, Stanisław Przybyszewski i Tadeusz Pawlikowski.
Duda-Gracz przygląda się relacjom Wyspiańskiego z ludźmi, którzy go otaczali, oraz środowisku, w którym talent i artystyczne ambicje ścierały się z konwenansami, ambicjami i towarzyskimi zależnościami. Sam tytuł przedstawienia zapowiada gorzki rozrachunek z Krakowem, miastem chętnie celebrującym wielkich artystów, choć za ich życia często traktującym ich z nieufnością.
Spektakl będzie miał nietypową konstrukcję. W pierwszej części widzowie zostaną podzieleni na cztery grupy i przejdą przez różne przestrzenie teatru: westybul, foyer, scenę oraz widownię. W drugiej części zajmą miejsca na Dużej Scenie, gdzie realistyczne historie ustąpią miejsca teatralnym fantazjom i upiorom.
Reżyserka odpowiada za tekst, inscenizację, scenografię, kostiumy i ruch sceniczny. Muzykę na żywo wykonają Maja Kleszcz i Wojciech Krzak.
Warto zwrócić uwagę na obsadę. Stanisława Wyspiańskiego zagra Vitalik Havryla, a w roli Tadeusza Pawlikowskiego, pierwszego dyrektora krakowskiego teatru, wystąpi jego obecny dyrektor Krzysztof Głuchowski. W przedstawieniu bierze udział ponad dwudziestoosobowy zespół aktorski.
Twórcy: Agata Duda-Gracz – tekst, reżyseria, scenografia, kostiumy i ruch; Katarzyna Łuszczyk – światło; Maja Kleszcz i Wojciech Krzak – kompozycja muzyki i muzyka na żywo; Wojciech Dolatowski – choreografia tańca.
Obsada: Lidia Bogaczówna, Oliwia Durczak, Dorota Godzic, Maja Kleszcz, Agnieszka Kościelniak, Dominika Kozłowska, Martyna Krzysztofik, Natalia Strzelecka, Anna Tomaszewska, Wojciech Dolatowski, Rafał Dziwisz, Krzysztof Głuchowski, Vitalik Havryla, Maciej Jackowski, Wojciech Krzak, Grzegorz Łukawski, Tomasz Międzik, Bartosz Roch Nowicki, Marcin Sianko, Wojciech Skibiński, Adam Wietrzyński lub Szymon Ozymko, Krzysztof Wrona i Tomasz Wysocki.
Kolejne spektakle: 24, 25, 27, 28, 29 i 30 października; 25, 26 i 27 listopada; 27, 28, 29 i 30 stycznia (Duża scena)
„Niedokończona łza” – Instytut im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu
Premiera: 23 października 2026 roku, godz. 19.00, Sala Teatru Laboratorium.
Kamila Klamut, aktorka związana z Teatrem ZAR, przygotowała autorski spektakl poświęcony pamięci, wojennej traumie i doświadczeniom przekazywanym kolejnym pokoleniom.
Inspiracją dla przedstawienia stały się wydarzenia II wojny światowej oraz refleksja nad sposobem, w jaki historia rodzinna wpływa na życie potomków osób, które doświadczyły przemocy i utraty bliskich.
Klamut odwołuje się do pojęcia pamięci transgeneracyjnej, a więc przekazywania doświadczeń i emocjonalnych konsekwencji traumatycznych wydarzeń między pokoleniami. Interesuje ją zwłaszcza żałoba, której nie udało się przeżyć, oraz milczenie towarzyszące rodzinnym tragediom.
Tematyka przedstawienia nawiązuje do wcześniejszych doświadczeń Teatru ZAR, w szczególności do spektaklu „Armine, Sister”, poświęconego ludobójstwu Ormian. Tym razem artystka podejmuje historię bliższą polskiemu doświadczeniu.
Ważną rolę w przedstawieniu odgrywają głos, pieśń i muzyka, charakterystyczne dla praktyki artystycznej Teatru ZAR.
„Niedokończona łza” podejmuje pytanie o to, w jaki sposób można zachować pamięć o tragicznych wydarzeniach, nie przekazując jednocześnie kolejnym pokoleniom całego ciężaru cierpienia.
Twórcy: Kamila Klamut – koncepcja, scenariusz i reżyseria; Bajka Mourier – kostiumy.
Wykonanie: Kamila Klamut.
Kolejny pokaz: 24 października (Sala Teatru Laboratorium)
„A niech to gęś kopnie!” – Teatr Telewizji
Premiera telewizyjna: 25 października 2026 roku, godz. 12.00, TVP Kultura
Na zakończenie tygodnia propozycja dla młodszych widzów. Teatr Telewizji zaprezentuje „A niech to gęś kopnie!” Marty Guśniowskiej w reżyserii Joanny Zdrady.
Spektakl został zrealizowany w 2019 roku w ramach projektu Teatroteka Młodego Człowieka Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych. Teraz trafi do telewizyjnego repertuaru Sceny Młodego Widza.
Marta Guśniowska należy do najbardziej rozpoznawalnych współczesnych autorek dramatów dla dzieci. Jej utwory łączą humor, absurd i przewrotne spojrzenie na świat. Bohaterami są często zwierzęta, których zachowania i problemy okazują się zaskakująco ludzkie.
W „A niech to gęś kopnie!” tytułowa Gęś spotyka na swojej drodze między innymi Lisa, Niedźwiedzia, Wilka, Koguta i Panią Zając. Zwierzęcy świat staje się przestrzenią opowieści o emocjach, relacjach i poszukiwaniu własnego miejsca.
W tytułową rolę wciela się Agnieszka Przepiórska, nagrodzona za tę kreację podczas przeglądu Teatroteka Fest. Partnerują jej między innymi Arkadiusz Janiczek, Sonia Bohosiewicz, Krzysztof Dracz, Mariusz Jakus i Łukasz Lewandowski.
Przedstawienie jest kolejną propozycją reaktywowanej Sceny Młodego Widza, w ramach której Teatr Telewizji prezentuje widowiska dla dzieci i całych rodzin. Emisje odbywają się w ostatnią niedzielę miesiąca.
Twórcy: Marta Guśniowska – tekst; Joanna Zdrada – reżyseria; Zofia Mazurczak-Prus – scenografia; Justyna Bernadetta Banasiak i Alicja Patyniak-Rogozińska – kostiumy; Jacek Grudzień i Piotr „Ziarek” Ziarkiewicz – muzyka; Kamil Wawrzuta – choreografia; Łukasz Gutt – zdjęcia.
Obsada: Agnieszka Przepiórska, Arkadiusz Janiczek, Łukasz Lewandowski, Sonia Bohosiewicz, Mariusz Jakus, Krzysztof Dracz, Wojciech Brzeziński, Łukasz Bugowski, Olga Sarzyńska, Małgorzata Kowalska, Dominika Majewska, Julia Konarska, Dagmara Bąk, Natalia Handzlik, Magda Groszek, Karol Brzeziński i Kinga Bajowska.
