Sztuka, która ma być blisko człowieka. Szósta edycja „Sztuki w Służbie Ducha i Ciała”

W tym roku artyści po raz pierwszy pojawią się także na Oddziale Hematologii i Transplantacji Szpiku, gdzie będą czytać poezję pacjentom.

„Sztuka w Służbie Ducha i Ciała” wraca we wrześniu z szóstą edycją. Projekt organizowany przez Fundację Sztuka Dla Życia im. Marty Paradeckiej nie zamyka działań artystycznych w teatrze czy galerii. Od początku jego istotą było docieranie ze sztuką również tam, gdzie może ona towarzyszyć ludziom w chorobie, leczeniu i powrocie do codzienności.

Tegoroczna odsłona rozpocznie się 3 września. W programie znalazły się m.in. performans, spektakl i seans teatralny, sesja fotograficzna, koncert mis i gongów, biosonologia oraz oprowadzanie po katowickim Nikiszowcu. Szczególnym wydarzeniem będzie pierwsza w historii cyklu wizyta na Oddziale Hematologii i Transplantacji Szpiku w Katowicach. Organizatorzy chcą tam czytać poezję pacjentom.

Nie będzie to jednak wyłącznie prezentacja przygotowanego wcześniej programu. Fundacja zaprosiła do współtworzenia tego spotkania także innych. Poszukiwane są teksty i wiersze, które można przeczytać pacjentom – dające ukojenie i nadzieję, ale również takie, w których pojawiają się humor czy groteska. Mogą to być także utwory autorskie.

Teksty można przesyłać na adres sztukadlazycia@wp.pl.

Projekt, który wyrósł z doświadczenia choroby

Historia przedsięwzięcia sięga 2017 roku i jest związana z Martą Paradecką – aktorką, współzałożycielką Teatru A Part oraz założycielką Fundacji Sztuka dla Życia. To właśnie ona zainicjowała projekt bezpłatnych zajęć artystyczno-terapeutycznych adresowanych do osób chorujących onkologicznie. Paradecka zmarła w styczniu 2018 roku. Jej działalność kontynuuje Fundacja nosząca dziś jej imię.

Cykl rozwija obecnie Monika Wachowicz – aktorka, performerka i pedagożka, prezeska Fundacji Sztuka Dla Życia im. Marty Paradeckiej. Wachowicz jest również związana z Teatrem A Part, prowadzi Studio Ciała i Emocji, a od 2021 roku współpracuje z Instytutem im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu. Jest m.in. kuratorką cyklu „SZCZELINY. Kobiety w sztukach performatywnych”.

W jednym z tekstów poświęconych wcześniejszej edycji Wachowicz tłumaczyła, że zasadniczym celem projektu jest aktywizowanie poprzez szeroko rozumianą sztukę osób mierzących się z chorobami onkologicznymi. Dlatego w poprzednich latach program obejmował teatr, performans, film, medytację, jogę terapeutyczną, muzykę i fotografię, a wydarzenia odbywały się zarówno w instytucjach kultury, jak i miejscach bezpośrednio związanych z leczeniem.

Ta zasada pozostaje aktualna również w szóstej edycji. Wejście z poezją na oddział hematologii nie jest więc przypadkowym dodatkiem do programu, lecz konsekwencją sposobu myślenia o całym przedsięwzięciu: sztuka nie ma czekać wyłącznie na odbiorcę, który może przyjść do teatru, kina czy galerii.

Teatr, fotografia, film i działania z ciałem

Przez kolejne edycje wokół projektu powstała rozbudowana sieć współpracy. W poprzednich latach w działania angażowały się m.in. Teatr Śląski, Teatr A Part, Kinoteatr Rialto, Śląski Teatr Lalki i Aktora „Ateneum”, Teatr Korez, Instytut im. Jerzego Grotowskiego, Teatr Rozrywki, Teatr Zagłębia czy katowicki Okręg Związku Polskich Artystów Fotografików.

Formuła pozostaje przy tym otwarta na bardzo różne dziedziny. W ubiegłorocznej edycji w Kinoteatrze Rialto prezentowany był m.in. dokument „Kompleta” Magdaleny Hueckel i Tomasza Śliwińskiego, opowiadający o doświadczeniu choroby nowotworowej zdiagnozowanej u bohaterki w ósmym miesiącu ciąży. W Galerii Katowice ZPAF odbyła się natomiast wystawa fotografii Artura Turka „Użyj ciała”, której towarzyszyły działania performatywne i muzyka na żywo.

Wspólnym mianownikiem nie jest więc konkretna dyscyplina artystyczna. Ważniejsze pozostaje pytanie o możliwość wykorzystania sztuki jako przestrzeni kontaktu, obecności i aktywności osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej.

Szósta edycja ze wsparciem Katowic

Głównymi partnerami tegorocznej odsłony są Miasto Katowice oraz Instytut im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu. Projekt jest współfinansowany z budżetu miasta.

Szczegółowy program szóstej edycji ma być prezentowany przez organizatorów sukcesywnie. Już teraz wiadomo jednak, że tegoroczna odsłona zachowuje podstawową ideę przedsięwzięcia zapoczątkowanego niemal dekadę temu przez Martę Paradecką: wykorzystać sztukę nie jako dekorację towarzyszącą rozmowie o chorobie, ale jako konkretne działanie podejmowane razem z ludźmi, którzy z chorobą mierzą się na co dzień.

Sztuka dla życia