Dwa tysiące osób w internetowej kolejce po bilety na krakowski festiwal i niedawne badania Narodowego Centrum Kultury pokazują dwa skrajnie różne obrazy uczestnictwa Polaków w życiu teatralnym.
infografika: festiwal Boska Komedia / Teatr Łaźnia Nowa
W ciągu zaledwie trzech godzin sprzedano około 70 procent biletów na Międzynarodowy Festiwal Teatralny Boska Komedia. W szczytowym momencie w internetowej kolejce czekało dwa tysiące osób.
Tegoroczna sprzedaż potwierdza ogromne zainteresowanie krakowskim festiwalem, który od lat przyciąga publiczność z całej Polski. Jest w tym coś szczególnie zastanawiającego, jeśli przypomnimy niedawno opublikowane badanie Narodowego Centrum Kultury, z którego wynika, że aż 68 procent Polaków w ciągu roku ani razu nie odwiedziło teatru. Jak pogodzić te dwa obrazy uczestnictwa w kulturze?
Boska Komedia od lat należy do największych i najważniejszych wydarzeń teatralnych w Polsce. Tegoroczna edycja potrwa aż 18 dni, a organizatorzy przygotowali rekordową liczbę spektakli i wydarzeń biletowanych. Program obejmuje zarówno przedstawienia uznanych reżyserów, jak i propozycje młodych twórców, spektakle dyplomowe, monodramy, musicale oraz realizacje z pogranicza teatru, performansu i sztuk wizualnych.
Zainteresowanie publiczności było widoczne już w pierwszych minutach sprzedaży. W szczytowym momencie w internetowej kolejce znajdowało się około dwóch tysięcy osób. Po trzech godzinach sprzedanych było blisko 70 procent dostępnej puli biletów. To wynik, który zasługuje na uwagę w kontekście dyskusji o kondycji polskiego teatru i jego publiczności. Widzowie są gotowi planować wyjazdy, rezerwować czas i wydawać pieniądze na przedstawienia, które często zobaczą tylko podczas festiwalu. Co istotne, program Boskiej Komedii obejmuje również spektakle wymagające od odbiorców otwartości na eksperyment artystyczny.
W ubiegłym roku na łamach „Teatru dla Wszystkich” zwracaliśmy uwagę na problemy towarzyszące sprzedaży biletów na Boską Komedię. Przeciążony system transakcyjny, trudności z dokonaniem zakupu i brak przejrzystych informacji o przebiegu sprzedaży wywoływały frustrację publiczności. Przywoływaliśmy wówczas komentarze widzów publikowane w mediach społecznościowych, którzy skarżyli się na organizację całego procesu.
Tegoroczna sprzedaż przebiegała inaczej. Organizatorzy zwiększyli przepustowość sklepu internetowego i wprowadzili cyfrową kolejkę, dzięki której kupujący mogli sprawdzić swoje miejsce oraz śledzić postęp oczekiwania. Przy tak dużym zainteresowaniu serwery nadal były mocno obciążone, jednak sam proces stał się bardziej przewidywalny.
„W tym roku zdecydowaliśmy o zwiększeniu przepustowości sklepu internetowego oraz stworzeniu cyfrowej kolejki do kasy” – wyjaśnia Patryk Stanik, odpowiedzialny za e-marketing Boskiej Komedii. Jak podkreśla, nowe rozwiązania pozwoliły ograniczyć niepewność towarzyszącą oczekiwaniu na zakup biletów. W ciągu około trzech godzin od rozpoczęcia sprzedaży publiczność wykupiła blisko 70 procent miejsc.
„Wciąż mamy w dyspozycji wiele wspaniałych przedstawień, więc nawet spóźnialscy mogą stworzyć bardzo ciekawą własną ścieżkę uczestnictwa w festiwalu” – dodaje Patryk Stanik.
Mimo ogromnego zainteresowania sprzedaż nadal trwa, a na większość festiwalowych wydarzeń pozostają dostępne miejsca. Organizatorzy podkreślają, że zwiększenie liczby przedstawień oraz wydłużenie festiwalu do 18 dni pozwoliło udostępnić publiczności większą pulę biletów.
Warto odnotować zmianę sprzedaży. Organizatorzy zmierzyli się z problemem, który rok wcześniej wywoływał uzasadnioną krytykę, i wprowadzili konkretne usprawnienia. Przy wydarzeniu tej skali sprawność systemu sprzedaży ma zasadnicze znaczenie dla uczestników. Tegoroczne doświadczenia pokazują również, że uwagi zgłaszane przez publiczność mogą prowadzić do poprawy organizacji wydarzenia.
We wrześniu Narodowe Centrum Kultury opublikowało raport dotyczący uczestnictwa Polaków w kulturze. Badanie przeprowadzono między 28 października a 7 listopada 2025 roku na próbie 1008 respondentów. Jedną z najbardziej wymownych informacji był odsetek osób, które w ciągu ostatnich 12 miesięcy ani razu nie odwiedziły teatru. Wyniósł on aż 68 procent. Kolejne 23 procent deklarowało sporadyczne wizyty, natomiast zaledwie 9 procent badanych chodziło do teatru regularnie, czyli przynajmniej raz na dwa–trzy miesiące.
Wyniki pokazują skalę problemu, z którym polski teatr mierzy się od lat. Dla znacznej części społeczeństwa pozostaje on instytucją odwiedzaną sporadycznie albo całkowicie nieobecną w codziennym życiu kulturalnym. Co ciekawe, samo badanie NCK wskazywało, że 26 procent respondentów oglądało spektakle teatralne online.
Na tym tle zainteresowanie Boską Komedią wydaje się szczególnie interesujące. Tysiące osób gotowych kupować bilety w pierwszych godzinach sprzedaży świadczą o istnieniu publiczności niezwykle aktywnej, świadomej swoich wyborów i zainteresowanej współczesnym teatrem. Trzeba jednak pamiętać o zasadniczej różnicy między tymi danymi. Badanie Narodowego Centrum Kultury dotyczy uczestnictwa w kulturze w skali całego społeczeństwa. Boska Komedia przyciąga natomiast publiczność festiwalową, w dużej mierze już zainteresowaną teatrem z dużych miast. Są wśród niej mieszkańcy Krakowa, widzowie przyjeżdżający z innych miast, studenci, krytycy i osoby zawodowo związane ze sztukami performatywnymi.
Sukces sprzedażowy festiwalu nie podważa zatem wyników badań NCK. Pokazuje jednak, że obok znacznej grupy osób nieuczestniczących w życiu teatralnym istnieje publiczność, której zainteresowanie zdecydowanie przewyższa dostępność najbardziej pożądanych przedstawień.
Pojawia się więc pytanie, w jaki sposób instytucje teatralne mogłyby wykorzystać doświadczenia takich wydarzeń do budowania szerszego uczestnictwa w kulturze. Co sprawia, że widzowie są gotowi godzinami czekać na bilety na festiwal, podczas gdy wiele teatrów przez cały sezon musi zabiegać o zainteresowanie publiczności?
Siła Boskiej Komedii wiąże się również z jej wieloletnią obecnością na teatralnej mapie Polski. Festiwal wypracował rozpoznawalną markę i zgromadził publiczność, która śledzi kolejne edycje, interesuje się programem i planuje uczestnictwo z dużym wyprzedzeniem. Ważną rolę odgrywa możliwość zobaczenia w jednym miejscu przedstawień z różnych teatrów, często oddalonych od siebie o setki kilometrów. Dla części widzów festiwal stanowi jedyną okazję do obejrzenia konkretnych realizacji.
Program zachęca również do podejmowania artystycznego ryzyka. Obok najgłośniejszych tytułów znajdują się spektakle mniej znanych twórców, przedstawienia zagraniczne i propozycje eksperymentalne. Widzowie przyjeżdżają na znane nazwiska, ale mają również możliwość odkrywania artystów, których twórczości wcześniej nie znali.
Maja Kuczmińska, brand manager Boskiej Komedii, wspomina swoje spotkanie ze spektaklem „ROHTKO” Łukasza Twarkowskiego. Kupiła na niego bilet, nie znając wcześniej litewskich twórców ani reżysera. Przedstawienie okazało się dla niej artystycznym olśnieniem, które zapoczątkowało zainteresowanie kolejnymi realizacjami Łukasza Twarkowskiego.
„Zachęcam wszystkich do podobnego eksplorowania nowych przestrzeni artystycznych w teatrze, do uczestnictwa w spektaklach mniej nagłośnionych, nietypowych, nie-gwiazdorskich, zagranicznych” – mówi Kuczmińska, zwracając uwagę na wartość odkrywania przedstawień, o których wcześniej niewiele się wiedziało.
Takie doświadczenia stanowią istotną część festiwalowego uczestnictwa. Publiczność, która zaufała programowi i organizatorom, jest bardziej skłonna podejmować ryzyko związane z wyborem nieznanego tytułu.
Tegoroczna edycja przynosi także zmianę dotyczącą odsprzedaży wejściówek. Organizatorzy zdecydowali o zamknięciu facebookowej giełdy biletów po otrzymaniu sygnałów o próbach wyłudzania pieniędzy.
„Otrzymaliśmy sygnały dotyczące prób wyłudzania pieniędzy podczas prób sprzedaży czy wymiany wejściówek na giełdzie” – informuje Łukasz Kolender, kierownik Działu Promocji Teatru Łaźnia Nowa.
Decyzja ma zwiększyć bezpieczeństwo kupujących i ograniczyć ryzyko oszustw. W zamian organizatorzy umożliwiają zwrot biletów za pośrednictwem oficjalnej kasy. Wystarczy wysłać wiadomość na adres bilety@boskakomedia.pl, wpisując w tytule „ZWROT – (tytuł spektaklu)”, a następnie poczekać na odpowiedź. Zatwierdzone zwroty będą ponownie trafiały do sprzedaży, co daje kolejną szansę osobom, którym nie udało się kupić miejsc na wybrane przedstawienia.
Organizatorzy zapowiadają również możliwość zwiększenia liczby dostępnych miejsc w obiektach nieteatralnych, których ostateczna pojemność zostanie ustalona po zakończeniu przygotowań technicznych. Warto więc regularnie sprawdzać oficjalny system sprzedaży, ponieważ pula dostępnych biletów może się zmieniać.
Wyniki sprzedaży Boskiej Komedii powinny zainteresować wszystkich, którzy zajmują się organizacją życia teatralnego w Polsce. Pokazują, jak duże znaczenie mają konsekwentnie budowana marka wydarzenia, atrakcyjny program i zaufanie publiczności. Warto jednocześnie zachować proporcje. Dwa tysiące osób oczekujących w internetowej kolejce stanowi imponujący wynik, ale pozostaje niewielką częścią społeczeństwa. Z kolei 68 procent Polaków nieodwiedzających teatru to liczba, której nie można zignorować, nawet obserwując najbardziej spektakularne sukcesy frekwencyjne.
Oba zjawiska zasługują na uwagę. Z jednej strony mamy publiczność, która aktywnie poszukuje wartościowych doświadczeń teatralnych i gotowa jest podejmować wysiłek, żeby w nich uczestniczyć. Z drugiej ogromną grupę osób pozostających poza obiegiem teatralnym. Wyniki badania NCK nie pozwalają ustalić, ilu spośród tych nieobecnych chciałoby chodzić do teatru częściej i co ich przed tym powstrzymuje. Bez odpowiedzi na te pytania trudno poważnie rozmawiać o sposobach zwiększania uczestnictwa w kulturze.
Boska Komedia pokazuje, że zainteresowanie teatrem może być ogromne, a publiczność potrafi z niezwykłą determinacją zabiegać o możliwość obejrzenia wybranych przedstawień. Jednocześnie festiwalowy sukces powinien skłaniać do refleksji nad codziennym funkcjonowaniem instytucji teatralnych. Dlaczego tak wiele osób pozostaje poza ich zasięgiem? Czy problemem jest rzeczywisty brak zainteresowania, czy raczej bariery, których dotychczasowe badania nie pozwalają dostatecznie rozpoznać?
Warto o tym pamiętać, kiedy kolejny raz usłyszymy, że Polacy nie interesują się teatrem. Boska Komedia dostarcza mocnych argumentów świadczących o sile zainteresowania wśród aktywnej publiczności teatralnej dużych miast. Wyniki NCK przypominają natomiast, jak wiele pozostaje do zrobienia, żeby teatr mógł docierać do znacznie szerszego grona odbiorców.
