Anna Smolar przygotowuje „Sukcesję” w STUDIO

Anna Smolar przygotowuje w warszawskim STUDIO teatrgalerii „Sukcesję”, inspirowaną dramatem „Życie jest snem” Pedra Calderóna de la Barki. Reżyserka przenosi XVII-wieczną opowieść o królu, który uwięził własnego syna, we współczesne realia polityczne. Powstaje przedstawienie o mechanizmach sprawowania władzy, przemocy, rodzinnych tajemnicach i prawdzie, którą można ukrywać przez całe życie. Premiera odbędzie się 27 listopada 2026 roku na Dużej Scenie im. Józefa Szajny.

„Interesuje mnie to, jak powstają pomysły na okrutne eksperymenty” – mówi Anna Smolar, zapowiadając swoją najnowszą realizację. W „Sukcesji” reżyserka powraca do jednego z najważniejszych dramatów hiszpańskiego baroku, odnajdując w nim pytania dotyczące współczesnych systemów politycznych, odpowiedzialności rządzących i granic ludzkiej wolności.

Akcja „Życia jest snem” Calderóna rozgrywa się w fikcyjnym Królestwie Polski. Król Bazyl, przekonany o nieuchronności astrologicznej przepowiedni, postanawia uwięzić swojego syna Zygmunta. Według przepowiedni chłopiec ma wyrosnąć na okrutnego tyrana, który sprowadzi nieszczęście na państwo i własnego ojca. Bazyl chce zapobiec katastrofie, dlatego pozbawia dziecko kontaktu ze światem i możliwości normalnego życia.

Po latach decyduje się poddać syna próbie. Zygmunt zostaje przeniesiony na królewski dwór, gdzie przez krótki czas może doświadczyć władzy i wolności. Eksperyment ma rozstrzygnąć, czy przepowiednia była prawdziwa. Problem polega na tym, że wychowany w izolacji młody człowiek nie zna zasad społecznego współżycia, a jego zachowanie staje się potwierdzeniem obaw ojca.

Calderón konstruuje dramat wokół fundamentalnego paradoksu: człowiek próbujący uniknąć przepowiedzianego nieszczęścia sam stwarza warunki, w których może się ono wydarzyć. Władza, przekonana o własnej racjonalności, usprawiedliwia przemoc koniecznością ochrony państwa.

Król, który chce urządzić świat po swojemu

W przedstawieniu Anny Smolar Bazyl staje się postępowym monarchą, który odważnie mierzy się ze współczesnymi kryzysami. Twórcy wykorzystują postacie Calderóna, zmieniając ich wzajemne relacje i znaczenie w opowiadanej historii.

To szczególnie interesujący wybór. Współczesny Bazyl może bowiem przypominać polityka przekonanego o słuszności własnych decyzji, człowieka, który dysponuje wiedzą, autorytetem i narzędziami pozwalającymi wpływać na życie innych. Jego działania rodzą jednak pytania o cenę politycznych eksperymentów i odpowiedzialność za ich konsekwencje.

„Dziś szczególnie potrzebujemy podważać nieprawdziwe narracje i zadawać pytanie o naturę władzy i prawdy” – podkreśla Anna Smolar.

W centrum przedstawienia znajdzie się relacja ojca i syna. Zygmunt dorastał w świecie stworzonym przez Bazyla, pozbawiony możliwości samodzielnego poznawania rzeczywistości. Kiedy odkrywa prawdę o swoim pochodzeniu, musi zmierzyć się z konsekwencjami decyzji podjętych przez ojca.

Ważną rolę odegrają również pozostali bohaterowie dramatu: Klotald, adopcyjny ojciec Zygmunta, oraz Rosaura, Estrella i Astolfa – trzy kobiety, których losy zostają związane z kontrowersyjnym księciem.

Twórczynie i twórcy zapowiadają political fiction z elementami filozoficznej refleksji. W tej konwencji chcą przyjrzeć się mechanizmom władzy, sposobom konstruowania politycznych narracji oraz konsekwencjom przemocy usprawiedliwianej wyższymi racjami.

Rodzinne tajemnice i polityczne kłamstwa

W pracach nad „Sukcesją” uczestniczy filozofka i publicystka Katarzyna Kasia, odpowiedzialna za feedback koncepcyjny. Jej obecność w zespole twórczym podkreśla filozoficzny wymiar przygotowywanego przedstawienia.

„Sukcesja to opowieść o władzy i jej mechanizmach. Ale też o wypartym, wstydliwie ukrytym, niewygodnym. O przemocy, krzywdzie i miłości. O odrzuceniu” – mówi Katarzyna Kasia.

W interpretacji Smolar polityczna historia zostaje ściśle związana z dramatem rodzinnym. Decyzja Bazyla o uwięzieniu syna jest zarazem aktem sprawowania władzy i osobistą zdradą. Król odbiera Zygmuntowi dzieciństwo, a później próbuje oceniać jego zachowanie według reguł, których sam nigdy nie pozwolił mu poznać.

Ten konflikt otwiera pole do refleksji nad odpowiedzialnością rodziców, dziedziczeniem przemocy i wpływem wychowania na ludzkie wybory. W dramacie Calderóna istotne pozostaje pytanie, czy człowiek może przezwyciężyć okoliczności, które go ukształtowały. Smolar podejmuje je w świecie współczesnych sporów o prawdę, wolność i prawo do decydowania o cudzym życiu.

Anna Smolar ponownie w STUDIO

„Sukcesja” będzie drugą realizacją Anny Smolar w warszawskim STUDIO. W 2020 roku reżyserka przygotowała tutaj „Koniec z Eddym”, adaptację autobiograficznej powieści Édouarda Louisa, opowiadającej o dorastaniu w środowisku naznaczonym przemocą, społecznym wykluczeniem i homofobią.

W twórczości Smolar od lat powracają zagadnienia związane z relacjami władzy, społecznymi mechanizmami przemocy, wykluczeniem i odpowiedzialnością jednostki. Reżyserka chętnie podejmuje tematy wymagające konfrontacji z niewygodnymi doświadczeniami i utrwalonymi sposobami myślenia.

W 2025 roku otrzymała Nagrodę im. Konrada Swinarskiego za reżyserię „Kobiety samotnej”. W ostatnich latach pracowała również poza Polską, realizując przedstawienia i opery między innymi w Münchner Kammerspiele w Monachium, Opéra de Lille oraz Litewskim Narodowym Teatrze Dramatycznym w Wilnie.

Charakterystyczną cechą jej pracy jest zespołowe tworzenie spektaklu. Aktorki i aktorzy uczestniczą w rozwijaniu materiału dramaturgicznego, a ostateczny kształt tekstu powstaje podczas prób.

Podobnie będzie w przypadku „Sukcesji”. Scenariusz, dramaturgię i reżyserię przygotowuje Anna Smolar, natomiast współautorami monologów i dialogów są Dominika Biernat, Daniel Dobosz, Wiktoria Kruszczyńska, Marcin Pempuś, Sonia Roszczuk i Rob Wasiewicz.

Tak zorganizowany proces pracy pozwala rozwijać postacie i relacje między nimi przy aktywnym udziale wykonawców. W przypadku przedstawienia opartego na barokowym dramacie oznacza to również możliwość skonfrontowania klasycznego tekstu ze współczesnymi doświadczeniami aktorek i aktorów.

Muzyka na żywo i zespół twórczy

Za scenografię i kostiumy odpowiada Anna Met, choreografię przygotowuje Florie Laroche, a światło i wideo Rafał Paradowski. Autorami muzyki są Jan Duszyński i Magda Gajdzica.

Gajdzica, wokalistka, kompozytorka i współtwórczyni duetu Enchanted Hunters, wystąpi również na scenie, wykonując muzykę na żywo.

W obsadzie znaleźli się Dominika Biernat, Daniel Dobosz, Wiktoria Kruszczyńska, Marcin Pempuś, Sonia Roszczuk i Rob Wasiewicz. Gościnnie wystąpi Magda Gajdzica. Głosu w nagraniach audio użycza Marta Zięba.

Kierowniczką produkcji jest Ewa Grzebyk, inspicjentką Zuzanna Prusińska, a asystentkami reżyserki Iga Czarny i Natalia Podyma.

Premiera 27 listopada

„Sukcesja” Anny Smolar będzie miała premierę 27 listopada 2026 roku na Dużej Scenie im. Józefa Szajny w STUDIO teatrgalerii w Warszawie.

W sezonie 2026/2027 teatr kontynuuje również działania na rzecz zwiększania dostępności kultury. W ramach akcji „Płać ile możesz” widzowie mogą samodzielnie wybrać cenę biletu na wybrane przedstawienia repertuarowe, zaczynając od 40 złotych. STUDIO oferuje także bilety ulgowe dla uczniów, studentów, seniorów i osób z niepełnosprawnościami oraz uczestników programów partnerskich, między innymi Karty Warszawiaka, Karty Dużej Rodziny i Kolei do Kultury.

Informacje o repertuarze i sprzedaży biletów znajdują się na oficjalnej stronie STUDIO teatrgalerii.

„Sukcesja” na motywach „Życia jest snem” Pedra Calderóna de la Barki

Premiera: 27 listopada 2026 roku
Miejsce: STUDIO teatrgaleria, Duża Scena im. Józefa Szajny, Warszawa
Scenariusz, dramaturgia i reżyseria: Anna Smolar
Scenografia i kostiumy: Anna Met
Muzyka: Jan Duszyński, Magda Gajdzica
Muzyka na żywo: Magda Gajdzica
Choreografia: Florie Laroche
Światło i wideo: Rafał Paradowski
Feedback koncepcyjny: Katarzyna Kasia

Obsada: Dominika Biernat, Daniel Dobosz, Wiktoria Kruszczyńska, Marcin Pempuś, Sonia Roszczuk, Rob Wasiewicz oraz gościnnie Magda Gajdzica.

Teatr Studio