31 października w Klubie Proza we Wrocławiu odbędzie się „Głosy Białorusi” – pierwsze wydarzenie z cyklu „Łączymy, nie dzielimy”, przygotowanego w ramach „Jazdy Poetyckiej” Teatru Polskiego we Wrocławiu.
plakat: Teatr Polski we Wrocławiu
W programie znalazły się utwory białoruskich poetów, tradycyjna muzyka oraz spotkanie z Uładzimirem Niaklajeuem, jednym z najważniejszych współczesnych pisarzy białoruskich. W wydarzeniu wezmą udział aktorzy Teatru Polskiego, młodzi artyści oraz muzycy związani z białoruską społecznością Wrocławia.
Teatr Polski we Wrocławiu rozwija działalność artystyczną, w której ważne miejsce zajmują spotkania twórców reprezentujących różne języki i tradycje kulturowe. Jednym z takich przedsięwzięć jest nowy cykl „Łączymy, nie dzielimy”, realizowany w ramach „Jazdy Poetyckiej”, inicjatywy prowadzonej przez aktorki Teresę Sawicką i Jolantę Zalewską.
Pierwsze spotkanie, zatytułowane „Głosy Białorusi”, odbędzie się 31 października o godz. 17.00 w Klubie Proza. Organizatorzy zapowiadają wieczór poświęcony białoruskiej literaturze i muzyce, podczas którego zabrzmią zarówno utwory należące do kanonu poezji białoruskiej, jak i wiersze współczesnych autorów.
Nowy cykl ma przybliżać twórczość mniejszości narodowych, etnicznych, językowych i kulturowych. Jego autorzy chcą zwrócić uwagę na społeczności, które współtworzą współczesny Wrocław, zachowując własną tożsamość, język i tradycję.
Szczególne znaczenie ma termin pierwszego spotkania. Wydarzenie odbędzie się dwa dni po rocznicy jednej z najtragiczniejszych zbrodni popełnionych na białoruskiej inteligencji.
W nocy z 29 na 30 października 1937 roku w Mińsku funkcjonariusze NKWD przeprowadzili masową egzekucję przedstawicieli białoruskiego życia intelektualnego i artystycznego. Wśród zamordowanych znaleźli się pisarze, poeci i ludzie kultury. Wydarzenie przeszło do historii jako Noc Rozstrzelanych Poetów i pozostaje jednym z najważniejszych symboli stalinowskich represji wobec białoruskiej kultury.
Podczas wrocławskiego spotkania zabrzmią również wiersze twórców zamordowanych w 1937 roku. Ich obecność w programie przypomni o dramatycznych losach białoruskiej literatury, której rozwój został brutalnie przerwany przez sowiecki terror.
Gościem specjalnym wieczoru będzie Uładzimir Niaklajeu, poeta, prozaik, tłumacz i działacz społeczny, należący do najważniejszych postaci współczesnej literatury białoruskiej.
Niaklajeu był przewodniczącym białoruskiego PEN Clubu, angażował się w działalność na rzecz społeczeństwa obywatelskiego, a także kierował kampanią społeczną „Mów prawdę!”. W 2010 roku wystartował jako niezależny kandydat w wyborach prezydenckich na Białorusi.
Jego twórczość i działalność publiczna są związane z doświadczeniami białoruskiego społeczeństwa, problematyką wolności oraz obroną niezależnej kultury. Udział pisarza nadaje wrocławskiemu wydarzeniu szczególny wymiar, łącząc literacką refleksję z doświadczeniem najnowszej historii Białorusi.
Wiersze białoruskich poetów zinterpretują aktorzy Teatru Polskiego we Wrocławiu: Błażej Michalski, Teresa Sawicka i Jolanta Zalewska. Dołączy do nich Waleria Cywula, pochodząca z Białorusi studentka wrocławskiej Akademii Sztuk Teatralnych.
Wspólny udział artystów reprezentujących różne pokolenia i doświadczenia jest jednym z istotnych elementów przedsięwzięcia. Obecność Walerii Cywuli pozwoli również usłyszeć białoruską poezję w interpretacji młodej artystki wywodzącej się z kręgu kulturowego, któremu poświęcono spotkanie.
Inicjatorką wydarzenia jest Anastazja Charitonowa. Opiekę artystyczną sprawują Teresa Sawicka i Jolanta Zalewska, założycielki „Jazdy Poetyckiej”, które od lat związane są z zespołem Teatru Polskiego we Wrocławiu.
Ważną częścią programu będzie muzyka wykonywana przez artystów związanych z białoruską społecznością Wrocławia. Publiczność usłyszy tradycyjne pieśni oraz instrumenty charakterystyczne dla różnych tradycji Europy Wschodniej.
Wystąpią Talina Yarshova, która zaśpiewa i zagra na guslach oraz bałałajce, Katsiaryna Liakhouskaja i Katsiaryna Kuprashova – obie odpowiedzialne za partie wokalne – a także Eduard Markevich, wykonujący partie wokalne i grający na tagelharpie, oraz wokalista Uladzislau Baranau.
Do zespołu dołączą Tymoteusz Słowiński, grający na skrzypcach, i Daria Sobieska, która zaprezentuje brzmienie cymbałów wileńskich.
Dobór instrumentów pozwoli przybliżyć muzyczne dziedzictwo Europy Wschodniej. Gusli należą do najstarszych instrumentów strunowych występujących w tej części kontynentu. Tagelharpa jest dawnym instrumentem smyczkowym, natomiast cymbały wileńskie pozostają związane z tradycją muzyczną pogranicza litewsko-białoruskiego.
W programie znajdzie się zatem miejsce dla muzyki przekazywanej przez kolejne pokolenia, której różnorodność świadczy o wielowiekowym przenikaniu się kultur i tradycji.
„Głosy Białorusi” wpisują się w działalność Teatru Polskiego we Wrocławiu, który obok pracy nad repertuarem dramatycznym rozwija również przedsięwzięcia literackie i artystyczne angażujące twórców spoza stałego zespołu.
Nowy cykl „Łączymy, nie dzielimy” otwiera możliwość współpracy z artystami reprezentującymi mniejszości narodowe i środowiska migranckie. W przypadku pierwszego spotkania szczególnie istotny jest udział twórców białoruskich, którzy znaleźli we Wrocławiu przestrzeń do kontynuowania działalności artystycznej i pielęgnowania własnych tradycji.
Tak rozumiana współpraca poszerza zakres działalności teatru i pozwala włączać do jego programu doświadczenia społeczności obecnych we współczesnym mieście.
Przedsięwzięcie przygotowano we współpracy z Wrocławskim Domem Literatury, a miejscem pierwszego spotkania będzie Klub Proza, od lat związany z literackim życiem Wrocławia.
Termin: 31 października 2026 roku, godz. 17.00
Miejsce: Klub Proza, Przejście Garncarskie 2, Wrocław
Cykl: „Łączymy, nie dzielimy” w ramach „Jazdy Poetyckiej”
Gość specjalny: Uładzimir Niaklajeu
Interpretacje poezji: Waleria Cywula, Błażej Michalski, Teresa Sawicka, Jolanta Zalewska.
Muzyka:
Inicjatorka: Anastazja Charitonowa
Opieka artystyczna: Teresa Sawicka, Jolanta Zalewska
Organizatorzy: Teatr Polski we Wrocławiu i Wrocławski Dom Literatury.
Bilety dostępne są na stronie internetowej Teatru Polskiego we Wrocławiu.
