Dziś grupa Klancyk obchodzi dwudziestolecie działalności, a jej członkowie prowadzą Szkołę Impro, przez którą przeszło ponad trzy tysiące osób.
fot. Jakub Jarka
Zaczynali w 2006 roku od teatralnych eksperymentów w środowisku warszawskiej Akademii Teatralnej. Dziś grupa Klancyk obchodzi dwudziestolecie działalności, a jej członkowie prowadzą Szkołę Impro, przez którą przeszło ponad trzy tysiące osób. We wrześniu Paweł Najgebauer i Krzysztof Dziubak otworzyli w Warszawie Teatr Humory, poświęcony improwizacji i współczesnym formom komedii. Na nowej scenie występują między innymi Maciej Buchwald, Michał Kempa i Wojtek Fiedorczuk, a 31 października do improwizatorów dołączy Hubert Urbański.
Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2025 roku polskie teatry i instytucje muzyczne zgromadziły łącznie 13 milionów widzów i słuchaczy, o 6,7 procent więcej niż rok wcześniej. Statystyki pokazują wzrost frekwencji w instytucjach artystycznych, choć nie pozwalają określić, jaką część publiczności przyciąga improwizacja teatralna. Ta forma sceniczna rozwija się w Polsce od ponad dwóch dekad, a jednym z zespołów, które miały istotny udział w jej popularyzacji, jest warszawski Klancyk.
W 2026 roku grupa obchodzi dwudziestolecie działalności. Jej historia pokazuje, jak improwizacja, początkowo obecna przede wszystkim w niewielkich środowiskach artystycznych, stopniowo zdobywała własną publiczność, zaplecze edukacyjne i stałe miejsca prezentacji.
Klancyk powstał w 2006 roku w środowisku warszawskiej Akademii Teatralnej. Jego członkowie zaczynali od eksperymentowania z formą przedstawienia, w którym aktorzy wychodzą na scenę bez przygotowanych dialogów, ustalonego przebiegu wydarzeń i zakończenia.
Improwizacja wymaga szczególnego rodzaju współpracy między wykonawcami. Każda wypowiedź, gest czy sytuacja stają się propozycją, na którą pozostali uczestnicy muszą odpowiedzieć. Historia rozwija się w czasie rzeczywistym, a publiczność obserwuje zarówno powstawanie scenicznych relacji, jak i decyzje podejmowane przez aktorów.
W wielu formatach istotną rolę odgrywają widzowie. Podają słowa, miejsca, sytuacje lub tematy, które wykonawcy wykorzystują podczas przedstawienia. Zdarza się, że pojedyncza sugestia uruchamia kilkudziesięciominutową opowieść.
– W improwizacji nie chodzi o to, żeby za wszelką cenę wymyślić jak najlepszy żart. Najciekawsze rzeczy pojawiają się wtedy, kiedy aktorzy naprawdę słuchają siebie nawzajem i podążają za tym, co dzieje się na scenie. Publiczność widzi ten proces na żywo. Nie ogląda gotowego produktu, tylko historię, której nikt wcześniej nie znał – mówi Paweł Najgebauer, członek Klancyka i współtwórca Teatru Humory.
Wypowiedź Najgebauera zwraca uwagę na jedną z podstawowych zasad improwizacji: umiejętność słuchania partnera i rozwijania jego propozycji. W odróżnieniu od spektaklu repertuarowego wykonawcy nie mogą odwołać się do wcześniej ustalonego przebiegu sceny. Muszą reagować na sytuację, którą sami przed chwilą stworzyli.
Improwizacja ma przy tym wiele odmian. Obejmuje krótkie sceny komediowe, rozbudowane opowieści, formy muzyczne oraz przedstawienia rozwijające się wokół jednego tematu. Jej historia jest znacznie dłuższa niż działalność współczesnych grup komediowych. W XX wieku ważną rolę w rozwoju improwizacji teatralnej odegrali między innymi Viola Spolin, Keith Johnstone oraz amerykańskie środowiska teatralne związane z Chicago.
Dla Klancyka szczególnie ważny okazał się rok 2012. Członkowie grupy wyjechali wówczas do Chicago, jednego z najważniejszych ośrodków współczesnej improwizacji teatralnej. Poznawali tam metody pracy amerykańskich improwizatorów, których doświadczenia miały później wpływ na rozwój działalności zespołu w Polsce.
W tym samym roku powstała Szkoła Impro, założona przez Pawła Najgebauera i Krzysztofa Dziubaka. Jej działalność rozszerzyła dotychczasową praktykę sceniczną o regularne zajęcia i warsztaty.
Według informacji przekazanych przez twórców przez Szkołę Impro przeszło dotychczas ponad trzy tysiące kursantów. To istotna liczba w kontekście rozwoju środowiska improwizatorów, które jeszcze kilkanaście lat temu miało w Polsce stosunkowo niewielkie zaplecze.
– Kiedy zaczynaliśmy, improwizacja była w Polsce czymś znacznie mniej znanym niż dziś. Z czasem pojawiały się kolejne grupy, miejsca występów i osoby, które chciały się tego uczyć. Wyjazd do Chicago pomógł nam lepiej zrozumieć ten rodzaj pracy na scenie, a później przełożyć część tych doświadczeń na program Szkoły Impro. Dziś widzimy, że ta historia nie kończy się na jednym zespole – rozwija się razem z ludźmi, którzy wchodzą w ten świat – mówi Krzysztof Dziubak, członek Klancyka i współtwórca Teatru Humory.
Rozwój działalności edukacyjnej miał znaczenie dla upowszechnienia improwizacji poza zawodowym środowiskiem teatralnym. Warsztaty przyciągają również osoby, które chcą rozwijać umiejętności komunikacyjne, swobodę wypowiedzi i zdolność reagowania w nieprzewidzianych sytuacjach.
Przez dwadzieścia lat działalności Klancyk wypracował także formułę spotkań z artystami reprezentującymi różne dziedziny kultury.
Wśród gości występujących z grupą znaleźli się między innymi Janusz Gajos, Andrzej Seweryn, Maciej Stuhr, Katarzyna Nosowska, Mariusz Szczygieł i Dorota Masłowska.
Obecność tak różnych osobowości artystycznych pozwalała poszerzać możliwości improwizacji i konfrontować ją z odmiennymi sposobami opowiadania historii. Aktorzy dramatyczni, pisarze, reporterzy i muzycy wnosili do przedstawień własne doświadczenia, język oraz wyobraźnię.
Szczególnie interesujące jest spotkanie improwizatorów z aktorami przyzwyczajonymi do pracy nad tekstem dramatycznym. W przedstawieniu improwizowanym wykonawca musi zrezygnować z przygotowanej wcześniej interpretacji roli. Postać, jej relacje z innymi bohaterami i przebieg wydarzeń powstają podczas występu.
Z kolei udział pisarzy czy reporterów otwiera możliwość wykorzystania ich sposobu obserwowania rzeczywistości. Improwizacja pozwala rozwijać zaproponowane przez gościa historie w kierunkach, których sam autor nie mógł wcześniej przewidzieć.
We wrześniu 2026 roku Paweł Najgebauer i Krzysztof Dziubak rozpoczęli kolejny etap działalności, otwierając Teatr Humory.
Nowa scena mieści się przy ulicy Tytusa Chałubińskiego 8 w Warszawie, na tyłach budynku Oxford Tower. Jest to kameralna przestrzeń przeznaczona do prezentowania różnych form współczesnej komedii.
W repertuarze znalazły się przedstawienia improwizowane, stand-up, clown show oraz widowiska łączące kilka konwencji scenicznych.
Otwarcie własnego teatru stanowi istotną zmianę organizacyjną dla twórców związanych z Klancykiem. Po dwóch dekadach działalności zespołowej i czternastu latach prowadzenia Szkoły Impro dysponują miejscem, w którym mogą regularnie prezentować własne produkcje, rozwijać nowe formaty oraz zapraszać do współpracy artystów z innych środowisk.
Humory wpisują się również w rozwój niezależnych scen komediowych, które poszukują publiczności zainteresowanej bardziej bezpośrednim kontaktem z wykonawcami i przedstawieniami o zmiennej strukturze.
Wśród artystów związanych z repertuarem nowej sceny znalazł się Maciej Buchwald, aktor i reżyser, znany między innymi z pracy przy serialu „1670”.
Buchwald uczestniczy w improwizowanym teleturnieju „Mała gra o nic”. Formuła przedstawienia wykorzystuje konwencję telewizyjnej gry, poddając ją zasadom improwizacji.
Na scenie Teatru Humory występują również Michał Kempa i Wojtek Fiedorczuk, reprezentujący polskie środowisko stand-upowe i komediowe.
Zestawienie tych nazwisk pokazuje kierunek programowy nowego miejsca. Twórcy zamierzają łączyć różne odmiany komedii scenicznej, wykorzystując zarówno doświadczenie improwizatorów, jak i indywidualne formy wypowiedzi artystów występujących przed publicznością.
W przypadku improwizacji szczególne znaczenie ma możliwość rozwijania formatów w kontakcie z widzami. Każdy kolejny występ pozwala wykonawcom sprawdzać inne rozwiązania dramaturgiczne, a sama konstrukcja przedstawienia pozostaje otwarta na nieprzewidziane sytuacje.
Jednym z najbliższych wydarzeń zaplanowanych w Teatrze Humory jest spektakl „Hubert Urbański jedną nogą w grobie!”, który odbędzie się 31 października.
Gościem improwizatorów będzie Hubert Urbański, dziennikarz i prezenter telewizyjny, od lat kojarzony z prowadzeniem teleturnieju „Milionerzy”.
Przedstawienie nawiązuje do przypadającego na przełom października i listopada okresu Halloween i Wszystkich Świętych. Inspiracją dla scenicznych historii mają być między innymi cmentarne anegdoty opowiadane przez publiczność.
Urbański wystąpi wspólnie z artystami Teatru Humory, uczestnicząc w tworzeniu improwizowanych scen.
Wykorzystanie doświadczeń i opowieści widzów oznacza, że przebieg przedstawienia będzie zależał od materiału zaproponowanego podczas spotkania. Twórcy zapowiadają komediową interpretację historii związanych ze śmiercią, cmentarzami i obyczajami towarzyszącymi temu okresowi.
Dwudziestolecie Klancyka pozwala przyjrzeć się zmianom, jakie zaszły w polskim środowisku improwizacji od 2006 roku.
Przez ten czas powstały kolejne grupy, rozwijała się działalność warsztatowa, a improwizacja zaczęła funkcjonować w różnych przestrzeniach scenicznych. Jej wykonawcy współpracują z aktorami dramatycznymi, muzykami, pisarzami i przedstawicielami innych dziedzin kultury.
Działalność Klancyka pokazuje również, że improwizacja może stanowić podstawę wieloletniej pracy artystycznej, edukacyjnej i organizacyjnej. Powstanie Szkoły Impro, a następnie Teatru Humory, jest konsekwencją doświadczeń gromadzonych przez twórców przez ostatnie dwie dekady.
Pozostaje pytanie o miejsce improwizacji w polskim życiu teatralnym. Choć jej wykonawcy korzystają z narzędzi aktorskich, budują postaci, sytuacje i relacje dramaturgiczne, przedstawienia improwizowane często funkcjonują poza głównym obiegiem instytucjonalnego teatru.
Nowa warszawska scena może stać się miejscem dalszych poszukiwań artystycznych w tej dziedzinie. O jej znaczeniu zdecydują jednak przede wszystkim repertuar, poziom przedstawień oraz zdolność przyciągnięcia publiczności zainteresowanej regularnym uczestnictwem w tej formie teatru.
Dwadzieścia lat temu członkowie Klancyka rozpoczynali działalność od eksperymentów z występami bez scenariusza. Dziś mają za sobą setki scenicznych spotkań, współpracę z rozpoznawalnymi artystami i doświadczenie edukacyjne obejmujące kilka tysięcy osób. Otwarcie Teatru Humory daje im możliwość sprawdzenia, jak improwizacja funkcjonuje w ramach własnej, stale działającej sceny.
Teatr Humory
Warszawa, ul. Tytusa Chałubińskiego 8, tyły budynku Oxford Tower.
Najbliższe wydarzenie: „Hubert Urbański jedną nogą w grobie!” – 31 października 2026 roku.
Repertuar i sprzedaż biletów prowadzone są za pośrednictwem serwisu Biletomat
