Archiwalia Józefa Czechowicza na wystawie w Lublinie

Centralnym punktem tegorocznych obchodów jest kameralna wystawa archiwaliów przygotowana przez Muzeum Józefa Czechowicza w Lublinie, prezentująca rzadko pokazywane dokumenty związane z życiem i twórczością poety.

Na ekspozycji można zobaczyć odręcznie pisane listy i karty pocztowe Czechowicza, kierowane do przyjaciół i bliskich. Pokazano także maszynopis artykułu „Trud i dzieło artysty”, w którym poeta wspomina swojego przyjaciela – malarza Jana Wydrę. Tekst powstał krótko po śmierci artysty i został wysłany do lubelskiej prasy. Na zachowanym egzemplarzu widnieją odręczne poprawki i dopiski autora, w tym prośba, aby redakcja nie skracała artykułu.

Ekspozycja przywołuje również zaginione dzieło Wydry – obraz „Konkury bądź zrękowiny”. Jego oryginał nie przetrwał II wojny światowej, jednak muzeum prezentuje archiwalną kliszę drukarską przygotowaną do publikacji reprodukcji w prasie oraz czarno-białą fotografię obrazu z 1938 roku.

Ważnym elementem wystawy są także egzemplarze awangardowego czasopisma literackiego Reflektor, ukazującego się w Lublinie w latach 1923–1925. Wokół pisma powstała grupa literacka o tej samej nazwie, do której należał Czechowicz. Na prezentowanych numerach można zobaczyć oryginalne drzeworyty grafika Tadeusza Kulisiewicza, których odbitki towarzyszyły publikowanym w czasopiśmie tekstom.

Poezja, która wciąż inspiruje

Obchodom rocznicowym towarzyszą również wydarzenia performatywne i literackie. W przestrzeni miejskiej mieszkańcy i młodzież czytają wiersze Czechowicza, a w Ośrodku Brama Grodzka – Teatr NN zaplanowano tradycyjne wspólne czytanie jego radiowego słuchowiska Poemat o mieście Lublinie – poetyckiej opowieści o nocnym spacerze po ulicach miasta.

Program uzupełnia spektakl „Panie Józefie, co to jest kochanie?”, inspirowany życiem i twórczością poety. Autorką tekstu jest białoruska poetka Natalia Rusiecka, która nawiązuje w nim do mniej znanych, białoruskich wątków w biografii Czechowicza.

Poeta Lublina

Józef Czechowicz urodził się 15 marca 1903 roku w Lublinie. Był nauczycielem, dziennikarzem, wydawcą i animatorem życia literackiego miasta. Do jego najważniejszych tomów poetyckich należą m.in. Kamień (1927), ballada z tamtej strony (1932), nic więcej (1936) oraz nuta człowiecza (1939). Jego twórczość łączyła liryczne obrazy prowincji z narastającym przeczuciem katastrofy nadchodzącej wojny.

Poeta zginął tragicznie 9 września 1939 roku, podczas niemieckiego bombardowania miasta w pierwszych dniach II wojny światowej. Miał zaledwie 36 lat. W miejscu zniszczonej kamienicy w centrum Lublina znajduje się dziś pomnik upamiętniający autora „Poematu o mieście Lublinie”.

Wystawa w Muzeum Czechowicza przypomina nie tylko o jego twórczości, ale także o bogatym środowisku artystycznym przedwojennego Lublina, którego poeta był jednym z najważniejszych animatorów.

Muzeum Czechowicza