Od 17 do 19 września Słupsk ponownie stanie się miejscem spotkania z Witkacym – podczas 29. edycji międzynarodowego konkursu jego twórczość interpretować będą aktorzy, performerzy, muzycy, plastycy i autorzy z Polski i zagranicy.
fot. Archiwum SOK
Od 17 do 19 września 2026 roku w Ośrodku Teatralnym Rondo w Słupsku odbędzie się 29. edycja Międzynarodowego Konkursu Interpretacji Dzieł Stanisława Ignacego Witkiewicza „Witkacy pod strzechy”.
To wydarzenie wymykające się klasycznej formule festiwalu czy konkursu teatralnego – obok przedstawień pojawiają się tu performance, muzyka, literatura, fotografia, sztuki plastyczne, instalacje, komiks, a nawet formy, które trudno przyporządkować do jakiejkolwiek istniejącej kategorii.
I właśnie o to od początku chodziło.
„Witkacy pod strzechy” jest – jak podkreślają organizatorzy – jedynym w Polsce konkursem poświęconym interpretowaniu złożonej twórczości Stanisława Ignacego Witkiewicza. Rocznica śmierci artysty stała się pretekstem do stworzenia przestrzeni dla ludzi teatru, fotografów, malarzy, tancerzy, performerów i wszystkich tych, którzy chcą wejść z Witkacym w artystyczny dialog. Nie chodzi przy tym o wierne inscenizowanie jego dramatów czy kopiowanie jego obrazów. Najważniejsze są własna interpretacja, wyobraźnia i poszukiwanie osobistego języka.
Formuła konkursu jest więc celowo szeroka. Organizatorzy dopuszczają recytacje, monodramy, spektakle, teksty śpiewane, fotografie, instalacje plastyczne i właściwie każdą inną formę artystyczną. Na oficjalnej stronie z właściwym wydarzeniu poczuciem humoru pojawiają się nawet wymyślone nurty: „zawraca-kontrafaudyzm”, „neo-pseudo-kretynizm”, „fiktobydlęcyzm” czy „co ślina-do-gęby-przyniesizm”.
Historia wydarzenia sięga 1992 roku. Wtedy Stanisław Miedziewski zorganizował w lutym, z okazji rocznicy urodzin Witkacego, pierwszy wieczór ekscentryczny zatytułowany „Urodziny Stasia”. Na scenie spotkali się zawodowi aktorzy, amatorzy, młodzież oraz ludzie, dla których teatr był po prostu pasją. Pomysł okazał się na tyle żywotny, że podobne wieczory zaczęto organizować co roku.
Później pojawiały się kolejne przedsięwzięcia o tytułach równie niepokornych jak twórczość ich patrona: „Wampir we Flakonie”, „Pulp Witkac”, „Seans kokainowy”, „Wściekłość teatralna” czy „dysONANs”. Jeden z krytyków nazwał nawet te działania „humbugiem” – określenie spodobało się organizatorom tak bardzo, że zostało przyjęte jako część tradycji wydarzenia. Z czasem impreza rozrastała się, a niektóre edycje trwały nawet przez cały tydzień.
To właśnie Stanisław Miedziewski, widząc rosnące zainteresowanie twórczością Witkacego, zaproponował zorganizowanie konkursu odbywającego się w rocznicę śmierci artysty. Początkowo „Witkacy pod strzechy” adresowany był przede wszystkim do mieszkańców regionu i młodych adeptów sztuki. Dzięki organizacyjnej pracy Jolanty Krawczykiewicz przedsięwzięcie szybko nabrało jednak charakteru ogólnopolskiego, a dziś funkcjonuje jako konkurs międzynarodowy.
Osobliwością wydarzenia jest również sposób oceniania. Prezentacje trafiają przed jednoosobową „komisję ekscentryczną”, której rolę powierzano przez lata uznanym artystom i znawcom teatru. Wśród jurorów znajdowali się m.in. Irena Jun, Bartosz Zaczykiewicz, Ewa Ignaczak, Janusz Degler, Maciej Witkiewicz, Marek Sosnowski, Bogusław Semotiuk i Daniel Kalinowski.
Tegoroczna, 29. edycja pokazuje, że ta otwarta formuła nadal działa. Do Słupska przyjadą uczestnicy z różnych miejscowości Polski, a także twórcy związani m.in. z Mińskiem, Berlinem czy Moguncją. W programie znalazły się spektakle teatralne, performance wizualno-muzyczny, poezja śpiewana, cyrkowe misterium, grafika, fotografia, rzeźba, książka artystyczna, literatura i komiks.
Pierwszy dzień rozpocznie się o godz. 10.00 prezentacją konkursową Teatru Integracyjnego Euforion z Wrocławia. Zespół pokaże spektakl „9 kochanek kawalera Dorna W.”.
O godz. 17.00 Przemysław Pawlak poprowadzi prezentację i warsztat „Cyfrowe biblioteki i archiwa jako źródło inspiracji literackich i artystycznych”.
Wieczorem, o godz. 19.00, odbędzie się jedno z wydarzeń specjalnych tegorocznej edycji – WITKACY/FUDALEJ, premierowe wydarzenie teatralno-literackie w wykonaniu Beaty Fudalej. Kuratorem projektu jest Mateusz Nowak.
Drugi dzień rozpocznie o godz. 10.00 wrocławska grupa Ecce Terra spektaklem „Oni”.
Od godz. 17.30 pokazane zostaną kolejne prace konkursowe: performance wizualno-muzyczny duetu Dzierżawski/Kędzierski z Gdańska, poezja śpiewana Aleksandry Knychas oraz cyrkowe misterium „Karaluszyca” grupy NANANANANANANA z Lublina.
O godz. 19.00 rozpocznie się duży blok sztuk wizualnych. Zaprezentowane zostaną m.in. instalacja wideo „Zanim zniknie” Ewy Karasiak i grupy Zanim Zniknie, tryptyk Kamy Kuik, grafiki Violi Tycz, prace Nasty Martyn, portrety przygotowane przez 11–23 Hufiec Pracy/SP „Tokarnia”, rysunek Macieja Rajewskiego, obraz Tetiany Starenki, pastel Glorii Hanusek oraz fotografie Hawwy.
Wśród prezentacji znalazły się również prace Hanny Gancarczyk, Wiesławy Przybyło-Cieślik, Małgorzaty Wieczorek, Eunice Lazarek, Ewy Tomczak-Walczak, Hansa Jürgena Seligera, Eryka Żyburtowicza oraz Piotra Figiela. Zakres technik jest imponujący: od malarstwa i pastelu, przez fotografię i rzeźbę, po książkę unikatową, książkę artystyczną i komiks.
O godz. 20.00 Teatr Baza z Warszawy pokaże „Kurkę wodną”.
Ostatni dzień festiwalu rozpocznie o godz. 10.00 warsztat „Z Witkacym na scenę!”, poświęcony aktorskiej interpretacji tekstów Witkacego. Poprowadzi go Beata Fudalej.
O godz. 16.00 rozpocznie się interaktywny quiz wiedzy o artyście „ZWITquizOWANI!”, a godzinę później Marek Średniawa i Przemysław Pawlak porozmawiają o „słowniku witkacowskim” oraz najnowszym numerze czasopisma „Witkacy!”.
Finałem programu będzie o godz. 18.00 spektakl „Szalona lokomotywa” Stanisława Ignacego Witkiewicza przygotowany przez Kropka Theatre i Teatr Chrobrego 14 w reżyserii Jolanty Juszkiewicz.
Przez wszystkie trzy dni prezentowana będzie również zbiorcza ekspozycja prac literackich. Wśród zakwalifikowanych znalazły się dramaty, humoreski, poezja, opowiadania, komiksy oraz prace literacko-szaradziarskie.
Pokazane zostaną m.in. „Bytek Tentamski” Mariusza Drozdowskiego, „Pyszniaczki-skrobaczki” Joli Rosy, „Reklama” Henryka Liszkiewicza, „Sześć kotów Witkacego po drugiej stronie lustra” Krystiana Kajewskiego, „Odrodziny sztuki” Anny Aleksandry Bagniuk, dramat „Pan Anitamten” Karoliny Strojny czy „Negatyw ostateczny” Mateusza Rymkiewicza.
Festiwalowi towarzyszyć będą także zwiedzanie kolekcji prac Witkacego w Białym Spichlerzu Muzeum Pomorza Środkowego oraz happening uczniów Liceum Sztuk Plastycznych im. Stanisława Ignacego Witkiewicza. Wizyta w muzeum ma zresztą szczególne znaczenie dla całego przedsięwzięcia – zgodnie z założeniami konkursu wydarzeniom od lat towarzyszy kontakt z muzealnymi zbiorami oraz opowieść o życiu i twórczości artysty.
17 września, czwartek
10.00 – Teatr Integracyjny Euforion, „9 kochanek kawalera Dorna W.”
17.00 – „Cyfrowe biblioteki i archiwa jako źródło inspiracji literackich i artystycznych” – prezentacja i warsztat z Przemysławem Pawlakiem
19.00 – WITKACY/FUDALEJ – premierowe wydarzenie teatralno-literackie w wykonaniu Beaty Fudalej; kurator: Mateusz Nowak
18 września, piątek
10.00 – Ecce Terra, „Oni”
17.30 – prezentacje konkursowe: Dzierżawski/Kędzierski, Aleksandra Knychas, NANANANANANANA – „Karaluszyca”
19.00 – blok prezentacji plastycznych
20.00 – Teatr Baza, „Kurka wodna”
19 września, sobota
10.00 – „Z Witkacym na scenę!” – warsztat Beaty Fudalej
16.00 – „ZWITquizOWANI!” – quiz wiedzy o Witkacym
17.00 – rozmowa o „słowniku witkacowskim” i czasopiśmie „Witkacy!” – Marek Średniawa i Przemysław Pawlak
18.00 – „Szalona lokomotywa”, Kropka Theatre & Teatr Chrobrego 14, reż. Jolanta Juszkiewicz
17–19 września
– ekspozycja konkursowych prac literackich
– zwiedzanie kolekcji Witkacego w Białym Spichlerzu Muzeum Pomorza Środkowego
– happening uczniów Liceum Sztuk Plastycznych im. S.I. Witkiewicza
Wydarzenia odbywają się w Ośrodku Teatralnym Rondo przy ul. Niedziałkowskiego 5a w Słupsku. Wstęp jest bezpłatny, obowiązują zapisy pod numerem telefonu 59 842 63 49.
Organizatorami 29. edycji są Słupskie Towarzystwo Kultury Teatralnej – Teatr Rondo, Instytut Witkacego i Słupski Ośrodek Kultury. Festiwal realizowany jest przy wsparciu finansowym Miasta Słupska, Województwa Pomorskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
