„Sprawa Davida Frankfurtera”, „Requiem dla snu” i „Umrzeć ze śmiechu” – to tytuły, które szykują ci reżyserzy.
Próba spektaklu „Sprawa Davida Frankfurtera” w Teatrze Wybrzeże. Na zdj. Marek Tynda; fot. Mateusz Dąbrowski
W gdańskim Teatrze Wybrzeże w piątek 17 kwietnia Marcin Wierzchowski pokaże długo wyczekiwaną „Sprawę Davida Frankfurtera”, spektakl, którego scenariusz autorstwa Macieja Bogdańskiego, Piotra Pacześniaka i samego reżysera powstał na bazie improwizacji aktorskich inspirowanych powieścią „Idąc rakiem” Güntera Grassa.
30 stycznia 1945 r. o godz. 12:30 temperatura powietrza spada do 18 stopni poniżej zera. Okręt „Wilhelm Gustloff” opuszcza port w Gotenhafen/Gdyni i wyrusza w swój ostatni rejs, w stronę niemieckiej Kilonii.
Na pokładzie znajduje się ponad 9 tys. osób uciekających przed zbliżającą się do Gdańska Armią Czerwoną – przeważają kobiety, dzieci oraz ranni żołnierze. O godz. 21:30 tego samego dnia okręt zostaje trafiony trzema torpedami wystrzelonymi z sowieckiej łodzi podwodnej S-13, a następnie zaczyna tonąć.
Zatonięcie Wilhelma Gustloffa jest największą katastrofą w historii żeglugi morskiej, co najmniej czterokrotnie większą pod względem liczby ofiar śmiertelnych niż zatonięcie Titanica. Ocalało z niej tylko około 600 osób.
Najnowszy spektakl Marcina Wierzchowskiego, znanego gdańskiej publiczności za sprawą wielokrotnie nagradzanej „Pięknej Zośki”, to opowieść o tych, którzy zostali. O ocalonych i ich potomkach żyjących z pytaniami: „Dlaczego akurat ja przeżyłem?” i „Czy mam teraz jakiś obowiązek wobec tych, którzy odeszli? Czy żyję „zamiast” kogoś?” To nie jest opowieść o wielkiej historii, to raczej próba zrozumienia kim jesteśmy jako dzieci swoich rodziców i jako rodzice swoich dzieci.
Twórcy:
Dramaturgia: Maciej Bogdański, Piotr Pacześniak
Scenografia: Joanna Załęska
Kostiumy: Paula Grocholska
Muzyka: Marta Zalewska
Reżyseria światła: Szymon Kluz
Asystent reżysera: Karolina Kowalska
Asystentka scenografki i kostiumografki: Marlena Kosztyła
Obsada: Monika Chomicka-Szymaniak, Kuba Dyniewicz, Anna Kociarz, Maciej Konopiński, Karolina Kowalska, Marzena Nieczuja Urbańska, Błażej Szymański, Marek Tynda.
Kolejne spektakle: 18, 19, 29 i 30 kwietnia; 2, 3, 13, 14, 16 i 17 maja (Scena Malarnia).
„Umrzeć ze śmiechu” Paula Elliotta w reżyserii Krzysztofa Babickiego to propozycja Teatru Nowego im. Izabelli Cywińskiej w Poznaniu. Premiera także 17 kwietnia.
Jak zaznaczają twórcy przedstawienia, to błyskotliwa czarna komedia, która nie tylko rozbawi do łez, ale także skłoni do refleksji nad ważnymi życiowymi kwestiami.
„Jeśli przez ostatnie trzydzieści lat życia największą przyjemnością czterech pań były cotygodniowe wieczory brydżowe, fakt śmierci jednej z brydżystek może być katastrofą. Jednak nie dla Connie, Millie i Leny. Te trzy damy z Południa postanawiają urządzić «pożegnalny wieczór» swojej przyjaciółce Mary. «Wypożyczają» – w sposób niekoniecznie legalny – prochy z domu pogrzebowego i rozpoczyna się impreza, która odmieni życie przyjaciółek” (fragment wstępu do sztuki P. Elliotta).
Twórcy:
Przekład: Bogusława Plisz-Góral
Opracowanie muzyczne: Krzysztof Babicki
Scenografia: Marek Braun
Kostiumy: Jolanta Łagowska-Braun
Choreografia: Marta Herman
Inspicjent, asystent reżysera: Józef Piechowiak
Obsada:
Connie Harland – Bożena Borowska-Kropielnicka
Millie – Antonina Choroszy
Lena – Małgorzata Łodej-Stachowiak
Rachel – Julia Rybakowska
Bobby, Policjant – Andrzej Niemyt
Kolejne spektakle: 18, 19, 21 i 22 kwietnia; 20 i 21 maja (Scena Nowa im. Sławy Kwaśniewskiej).
Teatr Nowy im. Izabelli Cywińskiej
Z kolei również na 17 kwietnia Teatr Wielki–Opera Narodowa przygotowuje „Falstaffa” Giuseppe Verdiego. Reżyseruje Marek Weiss.
Libretto napisał Arrigo Boito na podstawie „Wesołych kumoszek z Windsoru” i „Henryka IV” Williama Shakespeare’a (prapremiera odbyła się 9 lutego 1893 r. w Mediolanie).
Ostatnie dzieło Verdiego jest w popularnej tradycji wesołą komedią o grubym opoju, który cynicznie uwodzi dwie kobiety i zostaje przez nie dotkliwie ukarany. Kiedy jednak prześledzi się wnikliwie szekspirowski pierwowzór i przeanalizuje dokładnie niezwykłe bogactwo motywów muzycznych, odnajdzie się drugie mroczne dno tajemniczego dzieła, które sędziwy, spełniony kompozytor pisał świadomie jako swoje pożegnanie z ogromnym dorobkiem, własnym imponującym życiem i światem, który z filozoficznym przymrużeniem oka ocenił jako bolesny żart stwórcy z ludzi i ich poczynań. Dotarcie do tego drugiego dna i ukazanie jego najwyższej klasy artystycznego piękna wydaje się warte odejścia od stereotypu postaci głównego bohatera zajmującego się jakoby tylko używaniem resztek rozkoszy stołu i łoża oraz jarmarcznym błaznowaniem.
Warto pokazać, kim naprawdę jest Falstaff i dlaczego stał się taki, jakim widzimy go w scenicznych perypetiach. Dlatego w spektaklu reżyser zaproponował rodzaj prologu z muzyką uwertury jednej z pierwszych oper Verdiego, w którym opowiada o tragicznym dla Falstaffa zakończeniu jego wesołej szczęśliwej przyjaźni z księciem „Henryczkiem”, który nagle staje się królem Henrykiem V i brutalnie usuwa swojego opiekuna i mentora z królewskiego życia. Wielu z nas przeżyło taki epizod, kiedy pasmo radości i sukcesów kończy się w jednej chwili, wyrzucając nas na out i skazując na samotność, biedę i brak perspektyw.
Twórcy:
Scenografia: Wiesław Olko
Kostiumy: Paprocki Brzozowski
Choreografia: Izadora Weiss
Dyrygent: Patrick Fournillier
Reżyseria światła: Katarzyna Łuszczyk
Współpraca reżyserska Izadora Weiss
Projekcje wideo: Bartek Macias
Przygotowanie chóru: Łukasz Hermanowicz
Casting director: Izabela Kłosińska
Współpraca realizatorska: Łukasz Kwietniewski
Obsada:
Chór i Orkiestra Teatru Wielkiego–Opery Narodowej,
Tancerze i tancerki; Mateusz Sobczak (Henryk V Diabeł),
Tomasz Nerkowski (Boska Śmierć),
Julia Witczak, Nikola Zientarska
Sergio Vitale/ Mateusz Michałowski (Falstaff)
Stanislav Kuflyuk/ Stepan Drobit (Ford)
Aleksandra Orłowska/ Natalia Rubiś (Alice Ford)
Hanna Sosnowska-Bill/ Hanna Okońska (Nanetta)
Nico Darmanin/ Ioan Hotea (Fenton)
Deniz Uzun/ Valentina Pluzhnikova (Mrs Quickly)
Monika Ledzion-Porczyńska/ Elżbieta Wróblewska (Meg Page)
Wojciech Parchem/ Zbigniew Malak (Dr Caius)
Mateusz Zajdel/ Piotr Maciejowski (Bardolfo)
Remigiusz Łukomski/ Jakub Szmidt (Pistola)
Kolejne spektakle: 18, 19, 24, 25 i 26 kwietnia (Sala Moniuszki).
„Requiem dla snu” wg powieści Huberta Selby’ego – koprodukcję Narodowego Starego Teatru w Krakowie i stołecznego Studio – pokaże Jakub Skrzywanek. Premiera warszawska 17 kwietnia. W Krakowie przedstawienie do obejrzenia od 25 kwietnia.
Powieść amerykańskiego pisarza ukazała się w 1978 r. Wtedy traktowana była jak fantazja o życiu na krawędzi, o dystopijnym świecie, w którym uzależnienie od środków stymulujących jest realizacją postulatu przyspieszenia za wszelką cenę. Pisano o tym utworze, że opisuje granicę, która nigdy nie zostanie przekroczona, że na takim dopingu nie będzie dało się żyć.
Reżyser Jakub Skrzywanek czyta „Requiem dla snu” jak opis współczesności:
„Wszyscy coś ćpamy. Jesteśmy samotnymi istotami, które przez większość swojego życia cierpią na nierozumienie, lęk, wykluczenie. Możemy szukać bliskości i relacji, które na końcu pokażą nam, jak skrajnie nieszczęśliwi jesteśmy. Możemy się łudzić, że odwaga, złość czy walka pomogą nam się z tego wyrwać. Smutna prawda jest taka, że jedyne, co naprawdę może nas ocalić, to: praca, sex, dragi, nasze piękne doskonałe ciała i zachwyt nad tym, jacy jesteśmy. Jaka to piękna i ekscytująca wizja, być wreszcie dla siebie. Zasnąć i już nigdy się nie obudzić”.
Czy rzeczywistość prześcignęła awangardową dystopię?
Twórcy:
Autor sztuki: Hubert Selby Jr
Dramaturgia: Jan Czapliński
Scenografia: Grzegorz Layer
Kostiumy: Lila Dziedzic
Muzyka: Marcin Masecki
Choreografia: Karolina Kraczkowska
Wideo: Natan Berkowicz
Adaptacja: Jakub Skrzywanek, Jan Czapliński
Muzyka na żywo Marcin Masecki (spektakl premierowy), Stanisław Pańta
Światło: Jacqueline Sobiszewski
Koordynacja scen intymnych: Wojciech Jaworski
Kierowniczka produkcji: Monika Balińska
Inspicjentki: Krystyna Klyta (TS) i Hanna Nowak (NST)
Sufler: Tomasz Dzierwa (NST)
Asystentka reżysera: Iga Czarny
Asystentka produkcji: Łucja Żurek (TS)
Obsada: Adam Nawojczyk (gościnnie), Anna Radwan (gościnnie), Krzysztof Zawadzki (gościnnie), Magda Grąziowska (gościnnie), Daniel Dobosz, Rob Wasiewicz, Marta Zięba, Ewelina Żak.
Kolejne spektakle warszawskie: 18, 19 (dwukrotnie) kwietnia, 26, 27 i 28 czerwca (Duża Scena im. Józefa Szajny)
Kolejne spektakle krakowskie: 26 i 28 kwietnia; 2, 3 i 5 maja; 23, 24 i 25 czerwca (Scena Kameralna).
Teatr Studio im. Stanisława Ignacego Witkiewicza
Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej
18 kwietnia w lubelskim Teatrze im. Juliusza Osterwy czeka nas premiera „Trans-Atlantyku” wg powieści Witolda Gombrowicza. Reżyseruje Łukasz Witt-Michałowski.
Przedstawienie powstaje we współpracy z Centrum Kultury w Lublinie.
W tej adaptacji Gombrowicz powraca po latach do Argentyny i do własnej historii – starszy o doświadczenia, gotowy raz jeszcze zmierzyć się z pytaniami o młodość i starość, wolność jednostki oraz nieustanną walkę z formą.
Spektakl staje się próbą rozliczenia – zarówno z własną biografią, jak i z relacją wobec Polski i polskości. Gombrowicz, który sam określał „Trans-Atlantyk” jako swój najbardziej patriotyczny i jednocześnie najodważniejszy utwór, stawia pytania, które dziś brzmią wyjątkowo aktualnie. Jak być Polakiem w momencie historycznego przełomu? Czy wybór między zaangażowaniem a dystansem ma jednoznaczną odpowiedź?
Choć powieść operuje groteską i ironią, w naszej inscenizacji nie tracimy z pola widzenia tragizmu doświadczeń wojennych i powojennych, które stały się jej tłem. To nie jest opowieść o ucieczce od polskości, lecz próba głębokiego, nieoczywistego zmierzenia się z jej znaczeniem – bez patosu, ale z odwagą i intelektualną przenikliwością.
Twórcy:
Scenografia: Jarosław Koziara
Kostiumy: Maria Witt-Michałowska
Muzyka: Piotr Bańka
Adaptacja: Jarosław Cymerman i Łukasz Witt-Michałowski
Inspicjentka: Klaudia Wierzchoń
Produkcja: Maja Biała
Obsada: Arkadiusz Cyran (gościnnie), Michał Czyż, Wojciech Dobrowolski, Włodzimierz Dyła , Paweł Ferens, Maciej Grubich, Artur Kocięcki, Jerzy Kurczuk, Krzysztof Olchawa, Wojciech Rusin, Daniel Salman, Marek Szkoda, Jarosław Tomica, Michał Zgiet.
Kolejne spektakle: 19, 22, 23, 24, 25 i 26 kwietnia (Duża Scena).
Reżyser Maciej Jaszczyński przygotowuje spektakl „Jubileusz” na podstawie filmu Dereka Jarmana. Premiera 18 kwietnia na Małej Scenie.
„Jubileusz” to przedstawienie o władzy i buncie, w którym przeszłość spotyka się z teraźniejszością w zaskakującej, punkowej energii.
Inspiracją dla twórców stał się kultowy film Dereka Jarmana – brytyjskiego reżysera awangardowego, pioniera „Queer Cinema”, wizjonera i ikony kontrkultury. Jarman wysyła królową Elżbietę I w towarzystwie nadwornego astrologa Johna Dee w podróż do przyszłości: do Londynu końca lat 70., miasta pogrążonego w chaosie, gdzie króluje wyuzdanie, przemoc i punk rock.
„Jubileusz” Jarmana to film zarazem punkowy i rozliczający się z punkiem, w którym kontrkultura lat 70. zostaje skonfrontowana z dzikim kapitalizmem. Punk – zamiast obietnicy wolności – okazuje się kolejnym produktem, który można kupić i sprzedać, a hasło „no future” staje się sloganem na drogich koszulkach.
Zderzenie tych epok odsłania, że historia nigdy nie jest obiektywnym zapisem faktów. Jest konstrukcją – tworzoną, selekcjonowaną i nadpisywaną przez każdą władzę na nowo. Mit wielkiej monarchini, często idealizowanej w kulturze, staje się punktem wyjścia do krytycznej refleksji nad początkami kapitalizmu, kolonializmu i narodowych fantazmatów.
Między epokami przemieszcza się Ariel – duch znany z „Burzy” Szekspira – postać zawieszona pomiędzy czasami, próbująca zbudować nić porozumienia między tym, co minione, a tym, co właśnie się rozpada.
„Jubileusz” to opowieść o końcu wielkich narracji i zaproszenie do poszukiwania nowych – bardziej zróżnicowanych, włączających i uczciwych wobec nas samych.
Dramaturgia: Maria Gustowska
Scenografia i kostiumy: Kamila Bukańska
Muzyka: Michał Puchała
Choreografia: Katarzyna Sikora
Wideo: Jakub Dylewski
Reżyseria światła: Helena Rakovich
Adaptacja: Maria Gustowska
Kierowniczka produkcji: Małgorzata Długowska-Błach
Producentka: Adrianna Gołębiewska
Charakteryzacja: Marta Krasowska
Inspicjent: Radosław Duda
Obsada: Magdalena Czerwińska, Martyna Kowalik,
Lidia Pronobis, Jan Sałasiński, Helena Urbańska, Karol Wróblewski.
Kolejne spektakle: 18, 19 i 21 kwietnia; 8, 9 i 10 maja; 4 i 5 lipca.
Teatr Dramatyczny im. Gustawa Holoubka
W Teatrze Żeromskiego Jan Hussakowski wystawi „Profesora”, przedstawienie z dramaturgią Anny Wakulik, inspirowane książką Grzegorza Walczaka „Profesor. Jak genialny chemik z Kielc stał się bossem narkobiznesu”. Premiera także 18 kwietnia.
Profesor to postać złożona i wymykająca się jednoznacznym sądom, to biografia pełna sprzeczności.
Jak opowiedzieć historię człowieka „od wewnątrz”, zwłaszcza gdy jest on osobą rozpoznawalną w debacie publicznej? Jak uniknąć pułapki osądzenia – mielizny, która nigdy nie będzie podstawą poruszającej sztuki? Jak uniknąć skupienia się na ciekawostkach z realnego życiorysu, a stworzyć uniwersalny dramat o ludzkich wyborach?
Życiorys Ryszarda J. może pokazać ludzkie słabości i dać szansę do zastanowienia się, jakim kosztem Polska rozwinęła się przez ostatnie pół wieku. Tytułowy bohater to postać niejednoznaczna, trudna w ocenie i wymykająca się łatwemu zaszufladkowaniu. Atmosfera marazmu, beznadziei i biedy, która towarzyszyła ludziom przez większą część życia Profesora, miała wpływ na naszych bohaterów, skłaniała ich do zachłanności i chciwości, do podejmowania ryzykownych decyzji. „Profesor” osadzony będzie w lokalnej, kieleckiej historii, ale poruszy szersze, egzystencjalne i odwieczne pytania.
Twórcy:
Autor sztuki: Anna Wakulik
Scenografia: Joanna Walisiak
Kostiumy: Joanna Walisiak
Choreografia: Helena Ganjalyan
Wideo: Piotr Bontron
Reżyseria światła: Monika Stolarska
Asystent reżysera: Jan Wawrzyniec Tuźnik
Adaptacja: Anna Wakulik
Opracowanie muzyczne: Jan Hussakowski
Asystentka scenografki: Aleksandra Bartkowiak
Asystent reżyserki świateł: Emil Nowak
Obsada: Klaudia Janas, Joanna Kasperek, Zuzanna Wierzbińska, Aneta Wirzinkiewicz, Janusz Głogowski, Oskar Jarzombek, Jacek Mąka, Damian Pelc (gościnnie), Łukasz Pruchniewicz, Dawid Żłobiński.
Kolejne spektakle: 19, 20, 24, 25, 26 i 28 kwietnia; 15, 16 i 17 maja (Duża Scena).
W tym tygodniu trzeba odnotować także inne premiery, takie jak: zapowiadany przez nas kilkukrotnie „Prałat” (reż. Marcin Liber, Teatr Telewizji), „Kret/Mara” (reż. Karolina Kowalczyk, Teatr im. Jaracza w Olsztynie), „Very Very Hamlet” (reż. Dominika Knapik, Teatr Polski w Poznaniu), „ONA. Rekonstrukcja” (reż. Monika Jarząbek, Teatr Gdynia Główna), „Motyle są wolne” (reż. Bartłomiej Wyszomirski, Teatr Dramatyczny w Płocku), „Czarownice” (reż. Jakub Szydłowski, Teatr Variété w Krakowie), „Dirty Dancing” (reż. Eryk Makohon, Teatr KTO w Krakowie), „Przemiany” (reż. Natalia Sakowicz-Cempura, Teatr Groteska w Krakowie).
