Pięć scen, niemal 1500 miejsc i nowa siedziba, która całkowicie zmieniła skalę działalności Teatru Polskiego w Szczecinie.
fot. Teatr Polski Szczecinie (Scena Szekspirowska)
Teatr Polski w Szczecinie przeszedł jedną z największych przemian infrastrukturalnych w swojej historii. Rozbudowa i modernizacja zakończona w 2023 roku nie ograniczyła się do remontu zabytkowej siedziby przy ulicy Swarożyca. Powstał nowy kompleks teatralny z pięcioma scenami i niemal 1500 miejscami na widowniach. Inwestycja otrzymała później tytuł „Modernizacja Roku 2023” w kategorii obiektów kultury.
Historia Teatru Polskiego w Szczecinie sięga pierwszych lat po II wojnie światowej. Teatr rozpoczął działalność w modernistycznym budynku przy ulicy Swarożyca, wzniesionym w latach 20. XX wieku dla loży masońskiej. Instytucja funkcjonowała początkowo pod różnymi nazwami, m.in. jako Teatr Komedia Muzyczna. Najpierw była placówką prywatną, a po upaństwowieniu w 1948 roku powołano Państwowy Teatr Polski.
Po wielu dekadach działalności budynek wymagał jednak zasadniczej przebudowy. Symbolicznym początkiem inwestycji było wmurowanie 21 maja 2021 roku kamienia węgielnego pod rozbudowę i modernizację teatru. W akcie erekcyjnym przypomniano zarówno rok powstania Teatru Polskiego, jak i historię samego gmachu przebudowanego wcześniej według projektu Adolfa Thesmachera.
Projekt nowego kompleksu przygotowała krakowska pracownia Atelier Loegler Architekci. Generalnym wykonawcą została firma BUDIMEX S.A., natomiast specjalistyczne fundamentowanie powierzono firmie Soletanche Polska.
Jednym z podstawowych założeń było przywrócenie pierwotnego charakteru historycznego budynku wzniesionego w latach 1928–1929. Metamorfozę przeszedł główny trzon siedziby przy ulicy Swarożyca. Dawna Duża Scena, dziś nosząca imię scenografa Jana Banuchy, została gruntownie wyremontowana. Zmienił się układ widowni, ale zachowano elementy historycznego wyposażenia, m.in. sznurownię oraz ręczną kurtynę.
Na parterze pozostała również przestrzeń sceny kabaretowej – Klub Świętokradców Parafii Czarnego Kota Rudego, od lat kojarzony z jednym z charakterystycznych nurtów działalności Teatru Polskiego.
Największa zmiana dokonała się jednak dzięki rozbudowie. Od strony ulicy Jana z Kolna powstała nowa część teatru – żelbetowa konstrukcja, w której szeroko wykorzystano szkło, m.in. w ścianach osłonowych, świetlikach i wejściach.
W tej części znalazły się trzy nowe sceny: Szekspirowska, Włoska i Kameralna. Wraz ze Sceną im. Jana Banuchy i Klubem Świętokradców Parafii Czarnego Kota Rudego daje to pięć niezależnych przestrzeni teatralnych.
Największą z nich jest Scena Szekspirowska, inspirowana londyńskim Globe Theatre. Na parterze oraz dwóch poziomach balkonów może pomieścić 549 widzów. Według informacji teatru jest trzecią tego rodzaju sceną w Polsce, po podobnych realizacjach w Gdańsku i Toruniu.
Łączna pojemność widowni wszystkich sal Teatru Polskiego wynosi dziś niemal 1500 miejsc. Instytucja zyskała możliwość prowadzenia jednocześnie bardzo różnych form działalności – od dużych widowisk i przedstawień repertuarowych po spektakle kameralne, koncerty czy przedsięwzięcia kabaretowe.
Oficjalne otwarcie teatru po rozbudowie odbyło się w sierpniu 2023 roku. 6 sierpnia na Scenie Włoskiej zaprezentowano premierę spektaklu „Magia obłoków” w reżyserii Adama Opatowicza. Tego samego dnia otwarto wystawę „Europejski plakat teatralny i kabaretowy od końca XIX wieku do lat 30. XX wieku” przygotowaną z kolekcji Muzeum Etnografii i Przemysłu Artystycznego Instytutu Etnologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy we Lwowie.
W kolejnych tygodniach własne inauguracje miały następne sceny.
Scena Szekspirowska rozpoczęła działalność koncertem „Wolny przekład z Szekspira, czyli miłość przez wieki się nie zmienia” według scenariusza i z muzyką Grzegorza Turnaua. Wystąpili m.in. Grzegorz Turnau z zespołem, Dobrawa Czocher, Dorota Miśkiewicz, Sylwia Różycka, Aga Zaryan, Marek Kondrat, Krzysztof Baranowski i Olek Różanek oraz Orkiestra Kameralna Filharmonii im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie.
Dawna Duża Scena otrzymała natomiast imię Jana Banuchy – scenografa przez wiele lat związanego z Teatrem Polskim. Nadaniu imienia towarzyszyła premiera „Komediantów” w reżyserii Mikołaja Grabowskiego.
Skala inwestycji została doceniona także poza samym środowiskiem teatralnym. W 2024 roku Teatr Polski otrzymał tytuł „Modernizacja Roku 2023” w kategorii obiektów kultury w 28. edycji Ogólnopolskiego Konkursu Modernizacja Roku & Budowa XXI wieku.
Przebudowa siedziby rozszerzyła możliwości teatru, ale nie zmieniła jego podstawowej formuły repertuarowej. Na scenach prezentowana jest polska i światowa klasyka, współczesna dramaturgia, przedstawienia muzyczne, spektakle autorskie i kabaretowe, musicale oraz koncerty.
Teatr prowadzi także działalność wydawniczą. Publikuje książki i płyty, w ostatnim czasie m.in. albumy z utworami ze spektakli „Magia obłoków” i „Kora – dziecko słońca”.
Osobnym przedsięwzięciem jest bezpłatny kwartalnik „Wieczór w Teatrze”, dostępny zarówno w siedzibie Teatru Polskiego, jak i w innych szczecińskich instytucjach kultury. Pismo dokumentuje życie teatru, przybliża proces powstawania spektakli i daje miejsce na rozmowę o repertuarze, twórcach oraz pracy zespołu.
Instytucja organizuje również Szczeciński Festiwal Bonhoeffera „ŚLADY”. Jego patronem jest Dietrich Bonhoeffer – niemiecki teolog i duchowny ewangelicki, przeciwnik nazizmu, zamordowany 9 kwietnia 1945 roku. W latach 1935–1937 Bonhoeffer prowadził w Finkenwalde, dzisiejszych szczecińskich Zdrojach, seminarium dla duchownych związanych z Kościołem Wyznającym. Podczas festiwalu odbywają się spektakle, debaty i spotkania odnoszące się do jego dziedzictwa.
Teatr rozwija także projekty adresowane do widzów, dla których tradycyjny model uczestnictwa w przedstawieniach bywa utrudniony. Podczas wybranych spektakli rodzice i opiekunowie mogą pozostawić dzieci pod opieką animatorów prowadzących na terenie teatru bezpłatne warsztaty kreatywne.
Ważną częścią działalności stały się także wystawy. W historycznym budynku przy ulicy Swarożyca można oglądać stałą ekspozycję poświęconą artystom związanym z Teatrem Polskim oraz dziejom miejsca, w którym powstała jego siedziba.
Powstał kompleks pozwalający prowadzić równolegle działalność repertuarową, koncertową, wystawienniczą, wydawniczą i edukacyjną. Historyczny gmach zachował swoje najważniejsze elementy, ale został włączony w znacznie większą strukturę.
Po otwarciu w 2023 roku Teatr Polski wszedł w nowy etap swojej historii. Pięć scen daje mu dziś możliwości nieporównywalne z tymi, którymi dysponował przed przebudową. Skala tej zmiany, od modernistycznego gmachu z jedną główną sceną do rozbudowanego kompleksu teatralnego, najlepiej pokazuje znaczenie zakończonej inwestycji dla jednej z najstarszych powojennych scen Szczecina.
