O „Sprzedawcach marzeń” na podstawie piosenek Artura Rojka i zespołu Myslovitz w reż. Anny Sroki-Hryń na Festiwalu OFF-Północna w Łodzi pisze Wiesław Kowalski.
fot. Michał Matuszak
Powrót „Sprzedawców marzeń” na festiwalową scenę w Łodzi okazał się doświadczeniem osobliwie przewrotnym: to spektakl o młodości, który – dziś grany rzadko – zdążył już nasiąknąć czasem, osadzić się w ciałach wykonawców i dojrzeć wraz z nimi. W tej perspektywie najciekawsze nie jest to, co opowiada, lecz jak pamięta własną energię.
Już nie studencki „wybuch”, lecz świadoma repetycja emocji.
Reżyseria Anny Sroki-Hryń od początku opierała się na dyscyplinie i kolektywności, ale dziś ten rygor przynosi inny efekt niż podczas premiery na kameralnej scenie Teatru Muzycznego Roma. Tam była intensywna koncentracja – niemal laboratoryjne badanie wrażliwości pokolenia. Na dużej scenie Teatru Muzycznego w Łodzi ciężar przesuwa się w stronę kompozycji przestrzennej: ruch sceniczny przestaje być tylko nośnikiem emocji, a zaczyna pełnić funkcję struktury pamięci. Aktorzy nie tyle „grają” zagubienie, co rekonstruują je poprzez trajektorie ciał, powtarzalność układów, powroty do tych samych konfiguracji.
To teatr, który myśli choreografią.
W tym sensie spektakl najciekawiej działa jako partytura – zarówno ruchowa, jak i wokalna. Aranżacje Mateusza Dębskiego, pozornie nieefektowne, zyskują dziś nową jakość: słychać w nich nie tylko zestrojenie głosów, ale i doświadczenie wspólnego grania. Głosy „układają się” nie dlatego, że są dobrze przygotowane technicznie, lecz dlatego, że pamiętają siebie nawzajem. W tym tkwi siła tego wieczoru – w organicznej zespołowości, która nie potrzebuje już udowadniać swojej precyzji.
To rzadki przypadek musicalowego ansamblu, który zaczyna brzmieć jak zespół.
Twórczość Artura Rojka i Myslovitz była wielokrotnie opisywana jako „manifest pokoleniowy”, ale w łódzkim wykonaniu ten wymiar traci swoją publicystyczną ostrość. Zamiast deklaracji dostajemy coś na kształt postpamięci: piosenki nie są już głosem „tu i teraz”, lecz echem pewnego stanu emocjonalnego, który powraca i rezonuje. „Długość dźwięku samotności” (choć pojawia się dopiero po pierwszych ukłonach) unosi się nad spektaklem jak cień – nie jednego utworu, lecz całej wrażliwości.
Najbardziej uderzająca jest jednak zmiana w finale. Euforyczne, wspólne śpiewanie – moment, który łatwo byłoby uznać za ukłon w stronę publiczności – okazuje się kluczowe dramaturgicznie. To nie „bis”, lecz pęknięcie formy. Po godzinie introspekcji, melancholii i ironii następuje otwarcie: wspólnota widowni i sceny nie jest tu tanim efektem, ale aktem odzyskania głosu. Publiczność, śpiewając razem z aktorami, przejmuje na chwilę rolę bohatera zbiorowego.
I dopiero wtedy „sprzedawcy marzeń” przestają być ironiczni.
W łódzkiej odsłonie spektakl traci nieco ze swojej pierwotnej intymności, ale zyskuje coś bardziej ulotnego: świadomość własnego trwania. To już nie tylko opowieść o młodości zagubionej w świecie, lecz także o tym, jak te emocje zapisują się w ciele, głosie i pamięci zespołu. Rzadko grany, a jednak – paradoksalnie – bardziej oswojony niż kiedykolwiek.
Nie oglądamy więc tego samego przedstawienia co w 2022 roku.
Oglądamy jego echo.
