W listopadzie teatr powróci do miejsca swoich narodzin z nowym projektem artystycznym.
plakat: Teatr Małego Widza
Piętnaście lat temu w piwnicach kamienicy przy ulicy Jezuickiej 4 w Warszawie rozpoczęła się historia Teatru Małego Widza, jednej z instytucji zajmujących się twórczością teatralną dla najmłodszych dzieci. W listopadzie teatr powróci do miejsca swoich narodzin z nowym projektem artystycznym. „TKAN-KA. POCZĄTEK” to wielkoformatowa instalacja sensoryczna, która stanie się przestrzenią trzech wydarzeń przygotowanych z okazji jubileuszu. Agnieszka Czekierda, założycielka i dyrektor artystyczna teatru, zapowiada jednocześnie kolejne przedsięwzięcie – Dom Sztuki Zmysłów.
Teatr Małego Widza od piętnastu lat rozwija własny sposób komunikowania się z najmłodszą publicznością. Jego przedstawienia odwołują się do dziecięcej ciekawości, naturalnej potrzeby poznawania otoczenia i bezpośredniego kontaktu z otaczającym światem. Ważną rolę odgrywają w nich muzyka, ruch, światło, faktura przedmiotów i możliwość samodzielnego odkrywania przestrzeni teatralnej. Widzowie, często mający zaledwie kilka miesięcy, uczestniczą w wydarzeniach wspólnie z rodzicami i opiekunami.
Praca z tak młodą publicznością wymaga szczególnej uważności. Dziecko poznaje rzeczywistość poprzez doświadczenie, reaguje spontanicznie, a jego zainteresowanie może w każdej chwili skierować się ku innemu elementowi otoczenia. Teatr Małego Widza uczynił z tej naturalnej ciekawości jeden z najważniejszych elementów swojej praktyki artystycznej.
Piętnastolecie staje się okazją do zaprezentowania kierunku, w którym teatr zamierza rozwijać swoją działalność. Przygotowywany Dom Sztuki Zmysłów ma być miejscem poświęconym sztuce angażującej całe ciało, otwartym na różne formy uczestnictwa i odbiorców w różnym wieku.
– Dzieci nie potrafią zbyt długo pozostawać w jednym miejscu. Są ciekawe, chcą odkrywać, doświadczać i sprawdzać, co znajduje się dalej. My również nie chcemy zatrzymywać się na tym, co już znamy. TKAN-KA jest dla nas naturalnym krokiem naprzód, ale też początkiem czegoś znacznie większego – przestrzeni, w której sztuka pozwala zwolnić, być blisko i doświadczać świata inaczej niż na co dzień – mówi Agnieszka Czekierda, dyrektor artystyczna Teatru Małego Widza.
Jubileuszowy projekt zostanie zaprezentowany w miejscu szczególnie ważnym dla historii teatru. Od 7 do 29 listopada piwnice przy ulicy Jezuickiej 4 w Warszawie wypełni instalacja „TKAN-KA. POCZĄTEK”.
Jej koncepcja odwołuje się do procesu powstawania życia, tworzenia więzi oraz stopniowego łączenia pojedynczych elementów w większą całość. Tytułowa tkanka staje się metaforą wspólnoty, której uczestnicy zachowują swoją odrębność, a jednocześnie współtworzą jeden organizm.
Instalacja została pomyślana jako przestrzeń zbudowana z miękkich struktur, ręcznie wykonanych elementów, światła, dźwięku i różnorodnych materiałów. Można się po niej poruszać, dotykać poszczególnych części, wsłuchiwać w muzykę i obserwować zmiany zachodzące w otoczeniu.
Istotna jest również swoboda uczestnictwa. Każdy może samodzielnie zdecydować, jak długo pozostanie w danym miejscu, na czym skupi uwagę i w jakim stopniu zaangażuje się w proponowane działania.
Twórcy projektu zwracają uwagę na problem nadmiaru bodźców, z którym coraz częściej mierzą się zarówno dzieci, jak i dorośli. Intensywność codziennych doświadczeń, pośpiech i nieustanny kontakt z informacjami sprawiają, że możliwość spokojnego obcowania ze sztuką nabiera szczególnego znaczenia.
Właśnie taką przestrzeń chce stworzyć Teatr Małego Widza. „TKAN-KA” ma sprzyjać skupieniu, odpoczynkowi i uważnemu doświadczaniu otoczenia.
W listopadzie instalacja stanie się miejscem trzech odrębnych wydarzeń artystycznych. Każde z nich zostało przygotowane dla innej grupy odbiorców i proponuje odmienny sposób uczestnictwa.
Pierwszym będzie „TKAN-KA. PERFORMENS”, przeznaczony dla rodzin z dziećmi w wieku od roku do sześciu lat. Wydarzenie łączy sztuki wizualne, teatr uczestniczący, muzykę wykonywaną na żywo oraz wspólne działania podejmowane przez widzów i artystów.
Uczestnicy przemieszczają się przez kolejne części instalacji, poznają właściwości materiałów, tworzą własne połączenia i stopniowo współtworzą przestrzeń. Inspiracją dla dramaturgii jest proces powstawania życia, w którym pojedyncze komórki dzielą się, różnicują i łączą.
Ta biologiczna metafora prowadzi również do refleksji nad relacjami międzyludzkimi. Każdy uczestnik wnosi do wspólnego doświadczenia coś własnego, a różnorodność staje się podstawą tworzenia całości.
Muzykę wykonywać będą na żywo Helena Matuszewska i Gwidon Cybulski. W przygotowaniu warstwy muzycznej uczestniczyli także Iza Lamik i Igor Spolski. W performansie występują na zmianę Dagmara Bąk, Nina Janiak, Aleksandra Tomaś i Maja Wachowska.
Autorką pomysłu i reżyserką wydarzenia jest Agnieszka Czekierda, która wspólnie z Dominiką Lenart przygotowała projekt scenografii. Jej wykonaniem zajął się zespół Teatru Małego Widza.
Performans trwa 40 minut.
Drugą propozycją jubileuszowego programu jest kameralny spektakl „Wspomnienia”, przeznaczony dla dzieci od szóstego miesiąca do trzeciego roku życia oraz ich opiekunów.
Przedstawienie podejmuje temat pamięci ciała i najwcześniejszych doświadczeń człowieka, poprzedzających rozwój świadomej pamięci. Jego twórcy odwołują się do elementarnych doznań związanych z bliskością, ciepłem, kołysaniem, rytmem i poczuciem bezpieczeństwa.
W tej opowieści szczególne znaczenie ma muzyka. Kompozycje Izy Lamik, wykonywane przez nią na żywo, współtworzą przestrzeń, w której rozwija się ruchowa narracja Vanessy Gazdy.
Spektakl stopniowo wprowadza najmłodszych widzów w świat dźwięków, ruchu i zmieniających się obrazów. Ważnym elementem pozostaje obecność rodzica lub opiekuna, zapewniająca dziecku poczucie bliskości i możliwość uczestnictwa na własnych zasadach.
Dzieci mogą samodzielnie poznawać otoczenie albo obserwować wydarzenia z ramion dorosłych. Przedstawienie uwzględnia ich indywidualne reakcje, temperament i potrzebę kontaktu z najbliższą osobą.
„Wspomnienia” podejmują również temat relacji pomiędzy dorosłym a dzieckiem. Wspólne uczestnictwo w wydarzeniu artystycznym staje się okazją do zatrzymania uwagi na prostych doświadczeniach, które w codziennym życiu często pozostają niezauważone.
Za pomysł i reżyserię odpowiada Agnieszka Czekierda. Scenografię zaprojektowała wspólnie z Dominiką Lenart, a jej wykonaniem zajął się zespół teatru.
Trzecią odsłoną projektu będzie „TKAN-KA. WYSTAWA”, skierowana przede wszystkim do dorosłych odbiorców.
To interesujące rozszerzenie działalności instytucji, która przez piętnaście lat koncentrowała się na twórczości dla dzieci. Tym razem Teatr Małego Widza zaprasza do swojej przestrzeni także tych, którzy na co dzień towarzyszą najmłodszym w odkrywaniu świata, oraz osoby poszukujące spokojnego kontaktu ze sztuką.
Wystawa umożliwia indywidualne poznawanie instalacji. Zwiedzający będą mogli wejść do miękkiego kokonu, przejść pod koronkowym sklepieniem, dotykać materiałów i pozostawić własny ślad w tworzonej strukturze.
Ważnym elementem doświadczenia będzie muzyka skomponowana przez Igora Spolskiego. Jej rytm i zmieniająca się intensywność mają towarzyszyć przemieszczaniu się przez kolejne części instalacji.
Organizatorzy przewidzieli dla wystawy osobne godziny, sprzyjające ciszy, skupieniu i indywidualnemu odbiorowi.
W ten sposób jedna przestrzeń zyskuje różne funkcje. Podczas performansu staje się miejscem wspólnego działania, w „Wspomnieniach” służy kameralnemu spotkaniu najmłodszych z muzyką i ruchem, a w formule wystawy umożliwia dorosłym samodzielne doświadczanie sztuki.
Koncepcję artystyczną wystawy przygotowała Agnieszka Czekierda. Projekt instalacji i scenografii powstał we współpracy z Dominiką Lenart, a jego realizacją zajął się zespół Teatru Małego Widza. Producentem wydarzenia jest Fundacja Teatru Małego Widza.
Listopadowy projekt zapowiada większe przedsięwzięcie, nad którym pracuje Teatr Małego Widza. W planowanym Domu Sztuki Zmysłów instalacja „TKAN-KA” ma stać się stałym elementem programu artystycznego.
Zgodnie z zapowiedziami teatru będzie można odwiedzać ją regularnie, a także uczestniczyć w przygotowywanych w jej przestrzeni premierowych wydarzeniach.
Pomysł zakłada stworzenie miejsca, w którym sztuka będzie dostępna poprzez różne formy doświadczenia. Znaczenie mają tutaj zarówno rozwiązania przestrzenne, jak i sposób organizowania kontaktu odbiorcy z artystami.
Teatr Małego Widza chce wykorzystać doświadczenia zdobyte podczas piętnastu lat pracy z najmłodszą publicznością i rozwinąć je w nowej formule.
– Już za kilka miesięcy zaprosimy Was do nowego miejsca – Domu Sztuki Zmysłów TMW – miejsca poświęconego sztuce, która nie wymaga pośpiechu, nie atakuje – zapowiada Agnieszka Czekierda.
W tej deklaracji można dostrzec konsekwencję dotychczasowych poszukiwań artystycznych teatru. Uważność na reakcje odbiorcy, bezpośredni kontakt z materią i dźwiękiem oraz swoboda uczestnictwa mają znaleźć zastosowanie w przedsięwzięciu o szerszym charakterze.
Powstanie Domu Sztuki Zmysłów będzie także próbą rozwinięcia działalności teatru poza tradycyjny model prezentowania przedstawień. Planowana przestrzeń ma łączyć funkcje artystyczne, wystawiennicze i performatywne.
Jubileusz Teatru Małego Widza przypomina, jak ważne miejsce w działalności artystycznej zajmuje twórczość przeznaczona dla najmłodszych odbiorców. Przygotowywanie przedstawień dla dzieci, które dopiero zaczynają poznawać otaczający świat, wymaga znajomości ich możliwości percepcyjnych, a także otwartości na spontaniczne reakcje.
Przez piętnaście lat warszawski teatr rozwijał język artystyczny oparty na tych doświadczeniach. Obecnie zamierza wykorzystać go w projektach skierowanych do szerszej publiczności.
Symboliczny powrót na ulicę Jezuicką 4 pozwala połączyć historię instytucji z planami na przyszłość. W piwnicach, w których rozpoczęła się jej działalność, powstanie instalacja zapowiadająca kolejny etap pracy Agnieszki Czekierdy i jej zespołu.
Od 7 do 29 listopada publiczność będzie mogła uczestniczyć w trzech wydarzeniach przygotowanych w ramach projektu „TKAN-KA. POCZĄTEK”. Ich wspólnym elementem pozostanie możliwość bezpośredniego kontaktu ze sztuką, której odbiór zależy od indywidualnej wrażliwości i aktywności uczestnika.
Jubileuszowe przedsięwzięcie jest zarazem pierwszą publiczną prezentacją idei przyszłego Domu Sztuki Zmysłów. Ostateczny kształt tego miejsca poznamy w kolejnych miesiącach.
Informacje organizacyjne
„TKAN-KA. POCZĄTEK” będzie prezentowana od 7 do 29 listopada 2026 roku w przestrzeni Teatru Małego Widza przy ulicy Jezuickiej 4 w Warszawie.
W programie znalazły się trzy wydarzenia: „TKAN-KA. PERFORMENS” dla dzieci w wieku 1–6 lat i ich opiekunów, „Wspomnienia” dla dzieci od 6 miesięcy do 3 lat oraz „TKAN-KA. WYSTAWA”, przygotowana przede wszystkim dla dorosłych.
Bilety kosztują 35 zł na wystawę oraz 65 zł na performans i spektakl „Wspomnienia”. Szczegółowy repertuar i informacje dotyczące rezerwacji dostępne są na stronie internetowej Teatru Małego Widza.
Projekt jest współfinansowany ze środków miasta stołecznego Warszawy.
