Największa modernizacja Teatru Wielkiego – Opery Narodowej od czasu odbudowy gmachu ma zmienić nie tylko budynek, ale także sposób myślenia o operze.
fot. archiwum Teatru dla Wszystkich
To ma być zmiana sposobu funkcjonowania jednej z najważniejszych instytucji kultury w Polsce. Teatr Wielki – Opera Narodowa rozpoczyna realizację projektu „Opera Nowych Możliwości”, którego wartość wynosi 140,2 mln zł. Obejmuje on dziewięć zadań inwestycyjnych, budowę nowych przestrzeni, modernizację istniejących sal, rozwój infrastruktury cyfrowej oraz szeroki program edukacyjny. Wszystkie te działania mają prowadzić do jednego celu – zwiększenia dostępności Opery Narodowej.
Nieprzypadkowo właśnie słowo „dostępność” powracało podczas konferencji prasowej najczęściej. Dyrektor Teatru Wielkiego – Opery Narodowej Boris Kudlička wielokrotnie podkreślał, że projekt nie jest wyłącznie przedsięwzięciem budowlanym. Ma być inwestycją w przyszłość instytucji, która – zachowując najwyższy poziom artystyczny – chce otworzyć się na nowych odbiorców.
– Potrzebujemy zwiększyć dostępność naszej instytucji, zwiększyć jej performatywność i stworzyć nowe możliwości dla publiczności oraz artystów – mówił podczas prezentacji projektu.
To właściwie najkrótsza definicja całego przedsięwzięcia.
Projekt „Opera Nowych Możliwości” będzie realizowany do czerwca 2029 roku. Jego całkowita wartość wynosi 140,2 mln zł, z czego 115,4 mln zł stanowią wydatki kwalifikowalne. Dofinansowanie z Funduszy Europejskich oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego wynosi 114,2 mln zł.
Największą część finansowania – 90,8 mln zł – zapewnia Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, natomiast 23,4 mln zł pochodzi z budżetu państwa. Wkład własny Teatru Wielkiego – Opery Narodowej stanowi około jednego procenta wartości projektu.
Zakres przedsięwzięcia robi wrażenie. Obejmuje dziewięć zadań inwestycyjnych, cztery nowe sale, pięć modernizowanych przestrzeni, zakup około dwóch tysięcy elementów wyposażenia i sprzętu oraz program szkoleń dla 520 pracowników instytucji.
To największa modernizacja infrastruktury Teatru Wielkiego od czasu odbudowy historycznego gmachu.
Choć podczas konferencji wiele miejsca poświęcono rozwiązaniom architektonicznym, szybko stało się jasne, że nie one są najważniejsze.
Kudlička konsekwentnie mówił o Operze jako miejscu, które powinno funkcjonować znacznie szerzej niż tylko w godzinach wieczornych przedstawień.
– Opera ma być otwarta przez cały dzień. Chcemy, żeby można było tu wejść, przeczytać książkę, dowiedzieć się czegoś o operze, uczestniczyć w wydarzeniach edukacyjnych, a nie tylko przyjść na spektakl o godzinie osiemnastej – podkreślał.
To zmiana filozofii funkcjonowania instytucji.
Opera przestaje być wyłącznie miejscem prezentowania spektakli. Ma stać się przestrzenią spotkań, edukacji, warsztatów, prób otwartych i aktywności społecznej.
Największym przedsięwzięciem budowlanym będzie adaptacja tarasów wewnętrznych, gdzie powstaną dwie nowe sale.
Pierwszą będzie sala prób baletu o powierzchni 166,21 m², przeznaczona dla Polskiego Baletu Narodowego.
Drugą – wielofunkcyjna sala prób o powierzchni 223,98 m², która będzie służyć próbom, warsztatom, projektom edukacyjnym i wydarzeniom artystycznym.
Inwestycja o wartości 41,7 mln zł obejmuje również budowę zaplecza technicznego, nowoczesnej mechaniki scenicznej, systemów multimedialnych oraz pełną dostępność architektoniczną.
Kolejną nową przestrzenią będzie sala teatralno-muzyczna powstająca w lewej kieszeni Sceny Głównej.
To przedsięwzięcie wymaga wyjątkowo skomplikowanych prac konstrukcyjnych, obejmujących między innymi usunięcie żelbetowego słupa nośnego. Efektem będzie profesjonalna przestrzeń dla aktorstwa, reżyserii, muzyki i wydarzeń edukacyjnych wraz z dwiema salami konferencyjnymi.
Koszt tej inwestycji wynosi 19,1 mln zł.
Na poziomie zero powstanie natomiast sala wielopokoleniowej edukacji kulturalnej o powierzchni ponad 310 m².
To właśnie ten element projektu najmocniej wpisuje się w ideę otwarcia Opery na nowych odbiorców.
Jak podkreślano podczas konferencji, będzie to miejsce wspólnych działań dzieci, młodzieży, dorosłych i seniorów.
Projekt obejmuje również gruntowną modernizację istniejących przestrzeni.
Zmienią się sale tańca i ruchu scenicznego, które otrzymają nowoczesną akustykę, wentylację, klimatyzację, nowe oświetlenie, lustra, podłogi baletowe oraz rozwiązania poprawiające komfort pracy artystów.
Przebudowana zostanie również wielofunkcyjna sala sztuki wokalnej.
Jednym z najciekawszych elementów tej inwestycji będzie odsłonięcie historycznego fryzu i jego konserwacja.
To przykład połączenia ochrony zabytkowego dziedzictwa z potrzebami współczesnej działalności artystycznej.
Modernizację przejdą także Sale Redutowe, które zyskają nowoczesną akustykę koncertową, systemy wentylacji i klimatyzacji oraz profesjonalne wyposażenie audiowizualne.
Zmieni się również przestrzeń warsztatowa odpowiedzialna za produkcję scenografii. Powstaną nowe systemy suwnicowe, zostaną wzmocnione stropy, wymienione instalacje i wyposażenie techniczne.
Znaczącą część inwestycji stanowi modernizacja infrastruktury informatycznej. Powstanie nowoczesna sieć światłowodowa łącząca wszystkie najważniejsze przestrzenie teatru.
Rozbudowane zostanie studio nagrań audio i wideo, umożliwiające profesjonalną rejestrację spektakli oraz transmisje internetowe.
Opera zyska także nowoczesny system prewizualizacji przedstawień.
Dzięki niemu projektanci światła będą mogli przygotowywać całe koncepcje oświetleniowe w środowisku trójwymiarowym jeszcze przed rozpoczęciem prób na scenie.
To rozwiązanie pozwoli skrócić czas przygotowań i zwiększyć precyzję realizacji spektakli.
Integralną częścią projektu są działania miękkie.
Ponad 520 pracowników Opery przejdzie specjalistyczne szkolenia obejmujące między innymi zarządzanie, transformację cyfrową, pozyskiwanie funduszy, dostępność oraz obsługę osób głuchych i słabosłyszących.
Powstanie również program „EKO-Opera”, łączący edukację ekologiczną z działalnością artystyczną.
Projekt zakłada organizację warsztatów, przygotowanie miniopery ekologicznej oraz stworzenie materiałów edukacyjnych dla nauczycieli.
Rezultaty projektu mają być odczuwalne przede wszystkim przez publiczność.
Szacuje się również, że z nowej oferty kulturalnej i edukacyjnej będzie korzystać minimum 32 tysiące dodatkowych osób każdego roku.
Powstanie siedem nowych programów edukacyjnych skierowanych do różnych grup odbiorców – od dzieci po seniorów – a także projekty realizowane we współpracy z partnerami krajowymi i zagranicznymi.
Podczas konferencji redakcja „Teatru dla Wszystkich” zapytała również o dostępność ekonomiczną Opery Narodowej.
Pytanie dotyczyło cen biletów i możliwości dotarcia do młodszej publiczności.
Borys Kudlička przypomniał, że ceny wejściówek rozpoczynają się od 35 zł, a teatr od siedmiu lat nie podnosił cen biletów mimo rosnących kosztów funkcjonowania.
Jednocześnie podkreślił, że instytucja będzie nadal szukała równowagi pomiędzy wysokim poziomem artystycznym a możliwie szeroką dostępnością swojej oferty.
To ważna deklaracja, bo pokazuje, że dostępność nie jest rozumiana wyłącznie jako likwidacja barier architektonicznych czy rozwój programu edukacyjnego, ale również jako próba poszukiwania rozwiązań, które pozwolą docierać do coraz szerszego grona odbiorców.
W tym kontekście warto odnotować, że proces otwierania Opery Narodowej nie zakończy się na inwestycjach budowlanych. W planach znajduje się również przebudowa strony internetowej instytucji, tak aby była bardziej funkcjonalna, intuicyjna i dostępna dla użytkowników. To kolejny krok w kierunku tworzenia opery otwartej – nie tylko architektonicznie, ale także cyfrowo i komunikacyjnie.
