Polska Orkiestra Sinfonia Iuventus im. Jerzego Semkowa rozpoczyna obchody dwudziestolecia działalności.
infografika: Sinfonia Iuventus
Podczas inauguracji sezonu jubileuszowego zabrzmią utwory Tomasza Skweresa, Henryka Wieniawskiego i Karola Szymanowskiego. W programie znalazło się także prawykonanie koncertu fortepianowego inspirowanego filmami Andrzeja Wajdy.
Koncert odbędzie się 12 września w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie.
Dwadzieścia lat temu powstała orkiestra, która miała pomagać młodym muzykom w zdobywaniu doświadczenia niezbędnego do rozpoczęcia profesjonalnej kariery. Zgodnie z ideą Jerzego Semkowa, wybitnego dyrygenta i pomysłodawcy jej utworzenia, Polska Orkiestra Sinfonia Iuventus stała się miejscem spotkania młodzieńczej energii z wymaganiami zawodowego życia muzycznego. Wielu artystów, którzy zdobywali w niej pierwsze doświadczenia orkiestrowe, zasiliło później czołowe zespoły w Polsce i poza jej granicami.
Z początkiem sezonu artystycznego 2026/2027 Sinfonia Iuventus rozpocznie obchody swojego dwudziestolecia. Jubileusz będzie okazją do przypomnienia historii zespołu, ale przede wszystkim do zaprezentowania programu łączącego polską tradycję muzyczną z twórczością współczesną. Inauguracyjny koncert odbędzie się 12 września o godz. 19.00 w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego. Orkiestrę poprowadzi Wojciech Rodek.
Wieczór otworzy prawykonanie utworu Tomasza Skweresa „Popiół (Ash). Hommage à A.W. – koncert na fortepian i orkiestrę”. Kompozycja powstała z okazji dwudziestolecia Sinfonii Iuventus, ale odnosi się również do przypadającej w 2026 roku setnej rocznicy urodzin Andrzeja Wajdy. Każda z trzech części dzieła została zainspirowana jednym z filmów reżysera: „Człowiekiem z marmuru”, „Ziemią obiecaną” oraz „Pannami z Wilka”.
Skweres nie przygotował jednak muzycznej ilustracji filmowych obrazów. Punktem wyjścia stały się dla niego trzy odmienne sposoby opowiadania o młodości. W pierwszej części jest ona utożsamiona z odwagą, potrzebą poszukiwania prawdy i gotowością do przekraczania ograniczeń. W drugiej ujawnia swoje ciemniejsze oblicze: ambicję, bezkompromisowość i podporządkowanie innych ludzi dążeniu do sukcesu. Trzecia część przynosi nostalgię oraz refleksję nad czasem, przemijaniem i tym, czego nie można już odzyskać.
Tytułowy „Popiół” uruchamia skojarzenia nie tylko z twórczością Wajdy, lecz także ze śladem pozostającym po przeżyciach i doświadczeniach. Koncert ma łączyć narracyjność z poszukiwaniem nowych możliwości brzmieniowych fortepianu. Skweres poszerza tradycyjną fakturę instrumentu, wykorzystując techniki rozszerzone, w tym flażolety oraz grę bezpośrednio na strunach.
Tomasz Skweres jest urodzonym w Warszawie kompozytorem i wiolonczelistą, obecnie związanym z Wiedniem i Ratyzboną. Pełni funkcję koncertmistrza wiolonczel Filharmonicznej Orkiestry Ratyzbony, a jego kompozycje wykonują między innymi RSO Wien, Stuttgarter Kammerorchester, Münchner Kammerorchester oraz orkiestry filharmoniczne z Jeny, Ratyzbony i Dolnej Bawarii. Jego utwory prezentowane były także podczas festiwali Wien Modern, Warszawska Jesień i Musica w Strasburgu. Powstanie koncertu zostało wsparte finansowo przez SKE Austromechana oraz Stadt Wien Kultur.
Partię fortepianową podczas prawykonania wykona Ignacy Lisiecki – pianista i dyrygent specjalizujący się między innymi w muzyce współczesnej. Artysta od ponad dekady rozwija swoją działalność na japońskiej scenie muzycznej. W Polsce znany jest między innymi z prawykonań dzieł Pawła Hendricha, Hanny Kulenty i Romana Palestra.
Drugim punktem programu będzie I Koncert skrzypcowy fis-moll op. 14 Henryka Wieniawskiego. Kompozytor ukończył utwór w 1852 roku, mając niespełna dwadzieścia lat. Dzieło powstało z myślą o własnych występach Wieniawskiego i stawia przed solistą wyjątkowo wysokie wymagania techniczne. Przez wiele lat pozostawało w cieniu późniejszego i częściej wykonywanego II Koncertu skrzypcowego d-moll op. 22, ale współcześnie coraz wyraźniej odzyskuje należne miejsce w repertuarze.
I Koncert skrzypcowy łączy wirtuozowską brawurę z rozbudowaną, liryczną kantyleną. Techniczny rozmach nie jest tu celem samym w sobie, lecz współtworzy romantyczną narrację utworu. W kontekście jubileuszu Sinfonii Iuventus wybór tej kompozycji ma również znaczenie symboliczne: Wieniawski napisał ją jako bardzo młody artysta, już wówczas dysponujący dojrzałością i warsztatem pozwalającymi mu mierzyć się z największymi wyzwaniami.
Partię solową wykona Gaja Wilewska, jedna z najbardziej utytułowanych polskich skrzypaczek młodego pokolenia. Jest laureatką ponad stu konkursów krajowych i międzynarodowych. Zdobyła między innymi Grand Prix Konkursu Kaprysów Skrzypcowych im. Jana Staniendy oraz nagrodę specjalną podczas Konkursu Leoša Janáčka w Brnie w 2025 roku.
Po przerwie zabrzmią „Harnasie” Karola Szymanowskiego – balet-pantomima w trzech obrazach na tenor solo, chór mieszany i orkiestrę op. 55. Utwór powstawał przez osiem lat, od 1923 do 1931 roku, i jest uznawany za najpełniejszą manifestację narodowo-folklorystycznego okresu twórczości kompozytora.
Szymanowski czerpał inspirację z muzyki góralskiej, ale nie ograniczył się do prostego opracowania ludowych melodii. Stworzył własny, rozpoznawalny język muzyczny, w którym żywiołowość rytmu, barwna instrumentacja i chóralna monumentalność łączą się z nowoczesnym sposobem budowania formy. Ważnym punktem odniesienia były dla niego także balety Igora Strawińskiego.
Symboliczny scenariusz „Harnasiów” opowiada o bezimiennej Dziewczynie, Pasterzu, zbójnikach i tytułowym Harnasiu, który w kulminacyjnym momencie weselnej sceny porywa pannę młodą. Historia wykracza poza ramy realistycznej opowieści, zbliżając się do mitu o wolności, sile i przekroczeniu społecznego porządku.
Prapremiera „Harnasiów” odbyła się w 1935 roku w Pradze. Rok później balet, zaprezentowany w choreografii Serge’a Lifara, odniósł sukces w paryskiej Grand Opéra. Dzieło pozostaje jednym z najważniejszych utworów scenicznych Szymanowskiego i jednym z najbardziej efektownych przykładów twórczego wykorzystania podhalańskiego folkloru w polskiej muzyce XX wieku.
Partię tenorową wykona Marcin Franc – aktor i śpiewak występujący w repertuarze dramatycznym oraz musicalowym. Artysta związany był między innymi ze scenami Teatru Narodowego i Teatru Muzycznego Roma, a szerszej publiczności jest znany także z serialu „Stulecie Winnych”.
Orkiestrze towarzyszyć będzie Chór Akademicki Uniwersytetu Warszawskiego przygotowany przez Irinę Bogdanovich. Zespół należy do najbardziej rozpoznawalnych polskich chórów akademickich i ma w repertuarze zarówno utwory a cappella, jak i rozbudowane kompozycje wokalno-instrumentalne.
Koncert inaugurujący sezon 2026/2027 połączy zatem kilka jubileuszowych perspektyw. Będzie początkiem obchodów dwudziestolecia Sinfonii Iuventus, muzycznym nawiązaniem do stulecia urodzin Andrzeja Wajdy oraz spotkaniem dzieł twórców, dla których młodość oznaczała odwagę w poszukiwaniu własnego języka. W programie znalazły się kompozycje bardzo różne, ale połączone intensywnością, wymaganiami stawianymi wykonawcom i przekonaniem, że artystyczna dojrzałość nie musi być uzależniona od metryki.
Koncert odbędzie się pod honorowym patronatem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Skweres | Wieniawski | Szymanowski. Otwarcie Sezonu Jubileuszowego 2026/2027
12 września 2026 roku, godz. 19.00
Studio Koncertowe Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie
Wykonawcy
Tomasz Skweres
„Popiół (Ash). Hommage à A.W. – koncert na fortepian i orkiestrę” – prawykonanie
Henryk Wieniawski
I Koncert skrzypcowy fis-moll op. 14
Karol Szymanowski
„Harnasie” na tenor solo, chór mieszany i orkiestrę op. 55
Bilety normalne kosztują 60 zł, a ulgowe 40 zł. Ulga przysługuje uczniom, studentom do 26. roku życia, emerytom i rencistom, osobom powyżej 70. roku życia oraz osobom z orzeczoną grupą inwalidzką lub stopniem niepełnosprawności. Bilety są dostępne w serwisie Bilety24 Polskiego Radia oraz w kasie Studia Koncertowego Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego.
Organizatorem wydarzenia jest Polska Orkiestra Sinfonia Iuventus im. Jerzego Semkowa.
