Muzykę skomponował Maciej Henel-Celis, a libretto napisał Benjamin Bukowski. Spektakl podejmuje temat odpowiedzialności artysty wobec wojny oraz granic, w jakich sztuka może opowiadać o przemocy i ludzkim cierpieniu.
„Moja sztuka to jest sztuka dawna. Moja sztuka to jest sztuka totalitarna. Moja sztuka to jest manifest wysyłany rakietami. Moja sztuka to jasny przekaz docierający do masowego odbiorcy” – tymi słowami Teatr Wielki w Poznaniu zapowiada najnowszą produkcję, której prapremierę zaplanowano na 20 listopada 2026 roku.
„Art of War / Sztuka wojny” przenosi widzów w przestrzeń spotkania sztuki i wojny, dwóch rzeczywistości, których wzajemne relacje od wieków stanowią przedmiot artystycznych i filozoficznych rozważań. Twórcy opery stawiają pytania o możliwości opowiadania o doświadczeniu konfliktu, rolę artysty w jego dokumentowaniu oraz odpowiedzialność za obrazy przemocy, które trafiają do publiczności.
Artystka, kuratorka i doświadczenie wojny
Akcja opery rozgrywa się wokół wystawy, po której publiczność oprowadza Kuratorka. Centralną postacią tego artystycznego świata jest Artysta, którego twórczość staje się pretekstem do rozważań nad sposobami przedstawiania wojny.
W zapowiedzi przedstawienia Teatr Wielki podkreśla, że doświadczenie konfliktu może być jednocześnie bliskie i odległe, a jego konsekwencje pozostają równie dotkliwe niezależnie od miejsca, w którym rozgrywają się działania wojenne.
Twórcy podejmują problem relacji między rzeczywistym cierpieniem a jego artystycznym przedstawieniem. W jaki sposób sztuka przetwarza doświadczenie wojny? Czy artysta ma prawo wykorzystywać cudzą tragedię jako materiał do własnej twórczości? Jak zmienia się odbiór przemocy, kiedy zostaje ona przeniesiona do galerii, muzeum lub na scenę operową?
Istotnym elementem przedstawienia jest również postać Matki, która wprowadza do opowieści perspektywę osobistego doświadczenia. Zestawienie trzech postaci pozwala spojrzeć na temat wojny z różnych stron: poprzez działalność artystyczną, instytucjonalne prezentowanie sztuki oraz indywidualne przeżywanie jej konsekwencji.
Opera kameralna z udziałem orkiestry i chóru dziecięcego
Za reżyserię i choreografię przedstawienia odpowiada Tobiasz Sebastian Berg. Kierownictwo muzyczne objął Karol Knapiński, a autorem muzyki jest Maciej Henel-Celis. Libretto napisał Benjamin Bukowski, natomiast dramaturgię przygotowali Evangelos Kosmidis i Victoria Stevens.
W realizacji ważną rolę odgrywać będzie oprawa wizualna. Scenografię zaprojektowała Basia Bińkowska, kostiumy przygotowała Edyta Jermacz, za reżyserię światła odpowiada Klaudia Kasperska, a projekcje wideo stworzyła Zuza Krajewska.
Choć przedstawienie określane jest jako opera kameralna, jego warstwa muzyczna obejmuje również udział Dziecięcego Chóru Operowego oraz Orkiestry Teatru Wielkiego w Poznaniu.
W obsadzie znalazło się sześcioro wykonawców, którzy będą występować w trzech rolach. Kuratorkę zagrają Joanna Freszel i Barbara Gutaj-Monowid, w postać Artysty wcielą się Łukasz Klimczak i Tomasz Mazur, natomiast rolę Matki powierzono Małgorzacie Frąckowiak i Wiesławie Urbaniak.
Sztuka wobec współczesnych konfliktów
Tematyka nowej opery nabiera aktualności w kontekście trwających konfliktów zbrojnych, w tym wojny w Ukrainie. Obrazy zniszczonych miast, cierpienia ludności cywilnej i przymusowych migracji funkcjonują dziś w przestrzeni medialnej niemal nieustannie. Równolegle powstają wystawy, spektakle, filmy i inne przedsięwzięcia artystyczne, których autorzy próbują opowiedzieć o tych doświadczeniach.
W tym kontekście „Art of War / Sztuka wojny” podejmuje temat obecności wojny w kulturze oraz sposobów, w jakie artyści i instytucje sztuki odnoszą się do wydarzeń politycznych i społecznych. Umieszczenie akcji w przestrzeni wystawy pozwala również przyjrzeć się relacji między twórcą, kuratorem a odbiorcą dzieła.
Produkcja powstaje w kontekście międzynarodowej współpracy kulturalnej. W materiałach towarzyszących spektaklowi wskazano projekt „Culture Helps Solidarity / Культура допомагає: Солідарність”, współfinansowany przez Unię Europejską i realizowany przez European Cultural Foundation z Holandii, Insha Osvita z Ukrainy, niemiecką organizację zusa oraz ukraiński VETERANKA Movement.
Przedstawienie otrzymało również dofinansowanie ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury. Wydarzenie objęli patronatem honorowym minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski oraz przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego Jan Grabiec.
Prapremiera 20 listopada
Prapremiera „Art of War / Sztuka wojny” odbędzie się 20 listopada 2026 roku w Teatrze Wielkim im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu. Kolejne przedstawienia zaplanowano na 21, 22, 24, 25, 26, 27 i 28 listopada.
Bilety są dostępne na stronie internetowej teatru oraz w kasie biletowej. Organizatorzy zwracają uwagę na treści poruszane w spektaklu i proszą widzów o wcześniejsze zapoznanie się z ostrzeżeniami dotyczącymi jego zawartości, zamieszczonymi na stronie instytucji.
Autorem plakatu promującego prapremierę jest Mikołaj Stachańczyk.
„Art of War / Sztuka wojny” – Teatr Wielki im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu
Twórcy:
Reżyseria i choreografia: Tobiasz Sebastian Berg
Kierownictwo muzyczne: Karol Knapiński
Muzyka: Maciej Henel-Celis
Libretto: Benjamin Bukowski
Dramaturgia: Evangelos Kosmidis, Victoria Stevens
Scenografia: Basia Bińkowska
Kostiumy: Edyta Jermacz
Reżyseria światła: Klaudia Kasperska
Projekcje wideo: Zuza Krajewska
Obsada:
Kuratorka: Joanna Freszel, Barbara Gutaj-Monowid
Artysta: Łukasz Klimczak, Tomasz Mazur
Matka: Małgorzata Frąckowiak, Wiesława Urbaniak
Wykonawcy: Dziecięcy Chór Operowy, Orkiestra Teatru Wielkiego w Poznaniu.
Prapremiera: 20 listopada 2026 r.
Kolejne spektakle: 21, 22, 24, 25, 26, 27 i 28 listopada 2026 r.