Apokryf człowieczeństwa

W widowisku mieszanka sacrum i profanum, łączenie żywiołu świeckiego z religijnością, daje nam obraz świata, w którym niezmiennie kuszeni jesteśmy przez wolność, równość, często zniewoleni przez strach. Oprócz tego zyskuje też szerszy wymiar – skłania do refleksji nad ciągłością wiary i charakterem chrzecijaństwa, pyta, „jaką wrażliwością my Boga obdarzamy? Jeżeli obdarzamy go tylko naszą męską naturą, to ten Bóg jest okrutny i bardzo często żądny krwi” – stwierdził Piotr Tomaszuk. Element kobiecy w naturze Absolutu pozwala na miłosierdzie i wybaczenie. U Tomaszuka pytanie o miejsce chrześcijaństwa oraz wiary w dzisiejszym życiu czeka na odpowiedź widza.

Tomaszuk wraz z aktorami Wierszalina kreuje ponadczasową rzeczywistość z głębokim, religijnym przesłaniem. Katarzyna Wolak-Gąsowska jako Wilgefortis aktorskie środki wyrazu ogranicza do minimum, innym razem gra z konieczną emocjonalnością. Ileż smutku, niewinności i poczucia osamotnienia jest w tej kreacji. Rafał Gąsowski, jak zwykle gra brawurowo, z charakterystycznym dla siebie cieniem ironii w głosie i geście. Jest indywidualistą i staje się samotnikiem, gdy z wprawą, techniczną biegłością tworzy przeciwne sobie symboliczne osoby Chrystusa, szatana, a potem na powrót wciela się w Magistra Ludens. Dariusz Matys jako ojciec zaskakuje, przeraża, fascynuje siłą monologu, naturalności zawartej w okrucieństwie granej postaci. Wspaniale partnerują mu pozostali aktorzy, czyli Magdalena Dąbrowska, Bartłomiej Bazyluk, Jakub Gujda, Urszula Raczkowska i Katarzyna Ogrodniczak. Wszystko rozgrywa się w półmroku, przełamywanym światłem. Bohaterowie przemieszczają się, zamieniają miejscami, wchodzą w role, a światło podąża za nimi. Całość pulsuje dzięki niezwykłej mocy ukrytej w słowie i muzyczności tekstu. Nienaganna dykcja aktorów wydobywa surową dramaturgię spektaklu, przenikający, depresyjny charakter podkreślany kostiumem i dekoracją.

Wzruszająca inscenizacja oprócz powagi ma w sobie elementy humoru i groteski, komizmu sytuacyjnego i słownego. Przedstawienie cechuje z jednej strony niezwykła prostota czy swoista ludyczność, a z drugiej strony nie brak mu rozmachu, głównie dzięki scenografii, która znakomicie sprawdza się na scenie Wierszalina. Na scenę powracają historyczne, niezwykłe rzeźby i konstrukcje autorstwa Mikołaja Maleszy, wprowadzając widza w klimat średniowiecznego misterium, nadając mu rys wzniosłości i zarazem nie unikając skojarzeń z ludowymi jasełkami.

Muzyka autorstwa Adriana Jakucia-Łukaszewicza i Piotra Tomaszuka stanowi jeden z ważniejszych elementów spektaklu. W przebiegu akcji staje się niemal transowa, bezsenna, wzbogacona ostrzejszymi harmoniami w punktach kulminacyjnych i z pesymistycznym motywem w refleksyjnym wyciszeniu.

W Teatrze Wierszalin poruszona wyobraźnia widzów może przywołać plastyczne obrazy oraz silne, nieuświadomione uczucia, płynące z przenikniętego autentycznością dzieła. Symbolizm bohaterów „Ofiary Wilgefortis” nie kryje żadnej sprzeczności, ożywia duszę i stawia pytania o człowieczeństwo i chrześcijaństwo naszej epoki.

Teatr Wierszalin