Informację o jego śmierci potwierdziło Wydawnictwo Literackie.
fot. Wydawnictwo Literackie
Zmarł Ignacy Karpowicz – jeden z najważniejszych polskich prozaików ostatnich dwóch dekad, tłumacz, dramaturg i autor tekstów wielokrotnie obecnych na polskich scenach. Laureat Paszportu „Polityki”, finalista Nagrody Literackiej Nike i autor m.in. „Niehalo”, „Balladyn i romansów”, „Ości” oraz „Sońki” miał 50 lat.
Ignacy Karpowicz zmarł w wieku 50 lat. Informację o śmierci pisarza i tłumacza potwierdziło w rozmowie z Polską Agencją Prasową Wydawnictwo Literackie, z którym był związany.
Urodził się w Białymstoku, dzieciństwo spędził w Słuczance na Podlasiu. Debiutował w 2006 roku powieścią „Niehalo”. Kolejne książki szybko zapewniły mu jedno z najważniejszych miejsc w polskiej prozie współczesnej. Cztery jego powieści – „Gesty”, „Balladyny i romanse”, „Ości” oraz „Sońka” – znalazły się w finale Nagrody Literackiej Nike. Za „Balladyny i romanse” otrzymał Paszport „Polityki”, natomiast „Ości” zostały wyróżnione Nagrodą Nike Czytelników.
Twórczość Karpowicza była od lat obecna również w polskim teatrze. Nie chodziło przy tym jedynie o adaptacje jego głośnych powieści. Pisarz sam przygotowywał teksty dla sceny, współpracował z zespołami teatralnymi, a w ostatnich latach został także laureatem jednego z ważnych konkursów dramaturgicznych.
Jednym z najważniejszych teatralnych spotkań z jego prozą była „Sońka”. Spektakl na podstawie powieści Karpowicza miał premierę 27 marca 2015 roku w Teatrze Dramatycznym im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku. Przedstawienie wyreżyserowała Agnieszka Korytkowska-Mazur, natomiast autorem adaptacji był sam Ignacy Karpowicz.
W przedstawieniu wystąpili m.in. Svietlana Anikiej jako Sońka, Katarzyna Siergiej jako Sonia, Rafał Maćkowiak jako Igor/Ignacy, Grzegorz Falkowski jako Joachim i Marek Tyszkiewicz jako Ojciec. Scenografię przygotował Jacek Malinowski, muzykę Yegor Zabelov, ruch sceniczny Maciej Zakliczyński, a wizualizacje Krzysztof Kiziewicz.
Teatralny potencjał „Sońki” wynikał zresztą z samej konstrukcji powieści. Spotkanie tytułowej bohaterki z Igorem – reżyserem teatralnym – uruchamia opowieść o pamięci, wojnie, miłości i doświadczeniu, które może zostać przełożone na język sceny.
Jeszcze w tym samym roku Karpowicz znalazł się w centrum kolejnego ważnego przedsięwzięcia teatralnego. 4 grudnia 2015 roku w Teatrze Polskim im. Hieronima Konieczki w Bydgoszczy odbyła się premiera „Dybuka” w reżyserii Anny Smolar. Tekst, inspirowany sztuką Szymona An-skiego, powstał przy udziale Ignacego Karpowicza i zespołu aktorskiego teatru.
W obsadzie znaleźli się Mirosław Guzowski, Hanna Maciąg, Irena Melcer, Maciej Pesta, Sonia Roszczuk, Jan Sobolewski, Michał Wanio oraz Małgorzata Witkowska. Scenografię i kostiumy przygotowała Anna Met, muzykę Natalia Fiedorczuk, a za światło odpowiadał Michał Głaszczka.
„Dybuk” został następnie zakwalifikowany do finału 22. Ogólnopolskiego Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej. Anna Smolar otrzymała nagrodę za reżyserię, a Hanna Maciąg i zespół aktorski – nagrodę Związku Artystów Scen Polskich. Spektakl prezentowano także m.in. podczas przeglądu „Nówka Sztuka” w Warszawie oraz na Festiwalu Boska Komedia.
Na scenę trafiła również jedna z najbardziej znanych powieści Karpowicza – „Ości”. Przedstawienie w reżyserii Pawła Miśkiewicza przygotował warszawski Teatr Soho. Autorami adaptacji byli Joanna Bednarczyk i Paweł Miśkiewicz, dramaturgię opracowała Joanna Bednarczyk, scenografię Barbara Hanicka, za kostiumy odpowiadały Barbara Hanicka i Katarzyna Załęcka.
W spektaklu występowali m.in. Iwona Bielska, Roma Gąsiorowska-Żurawska, Marcin Kowalczyk, Łukasz Garlicki, Szymon Czacki, Hiroaki Murakami, Michał Wanio, Tomasz Włosok, Jan Rogaliński i Marta Wójcicka. Spektakl, podobnie jak powieść, koncentrował się na skomplikowanej sieci współczesnych relacji, rodzinnych i uczuciowych zależności oraz niejednoznacznych wyborach bohaterów.
Szczególnie istotnym elementem teatralnego dorobku Karpowicza pozostają „Rozmowy mijane”, napisane na V Konkurs Dramaturgiczny STREFY KONTAKTU organizowany przez Wrocławski Teatr Współczesny i Miasto Wrocław.
W lutym 2023 roku jury w składzie Anna Augustynowicz, Agnieszka Jakimiak, Katarzyna Niedurny, Ryszard Koziołek oraz Zbigniew Majchrowski przyznało Ignacemu Karpowiczowi za ten tekst główną nagrodę w wysokości 40 tys. zł. Do konkursu zgłoszono 28 tekstów autorów zaproszonych przez organizatorów.
„Rozmowy mijane” zostały później zaprezentowane podczas VI Festiwalu Dramatu STREFY KONTAKTU. Czytanie performatywne wyreżyserował Jędrzej Piaskowski, a w obsadzie znaleźli się Ewelina Paszke-Lowitzsch, Jolanta Solarz-Szwed, Magdalena Taranta, Lina Wosik, Mariusz Bąkowski, Rafał Cieluch, Przemysław Kozłowski, Miłosz Pietruski, Tadeusz Ratuszniak i Krzysztof Zych.
Wrocławski Teatr Współczesny przypomina, że Karpowicz w „Rozmowach mijanych” opowiadał o niemożności porozumienia między pokoleniami i językach, które się ze sobą rozmijają. Tekst zawierał również trawestację „Dziadów” i polemikę z dziedzictwem romantyzmu.
24 sierpnia Wrocławski Teatr Współczesny pożegnał pisarza, przypominając zarówno nagrodę za „Rozmowy mijane”, jak i późniejszą prezentację tekstu w reżyserii Jędrzeja Piaskowskiego. Zespół teatru złożył rodzinie i bliskim Ignacego Karpowicza wyrazy współczucia.
Te wszystkie realizacje pokazują, że obecność Karpowicza w teatrze nie była epizodyczna. Jego proza dawała materiał do adaptacji, ale sam autor również podejmował pracę dramaturgiczną i wchodził we współpracę z reżyserami oraz zespołami aktorskimi. „Sońka”, „Dybuk”, „Ości” i „Rozmowy mijane” wyznaczają kilka różnych sposobów tej obecności – od samodzielnej adaptacji własnej powieści, przez pracę z zespołem teatralnym, aż po napisanie oryginalnego dramatu nagrodzonego w konkursie.
Rodzinie, Bliskim, Przyjaciołom i Współpracownikom Ignacego Karpowicza składamy w imieniu redakcji Teatru dla Wszystkich najgłębsze wyrazy współczucia.
