W Kazimierzu Dolnym trwa III Międzynarodowy Festiwal IMAGINE Culture without Borders – Wyobraź sobie kulturę bez granic.
infografika: Fundacja CULTURE without Borders
Jednym z najważniejszych wydarzeń tegorocznej edycji jest premiera polskiej wersji opery „Kazimierz. Historia o miłości i przeznaczeniu” Williama Goldsteina. Dzieło, którego światowa premiera odbyła się dokładnie rok temu w tym samym miejscu, wraca teraz w polskiej wersji językowej.
III Międzynarodowy Festiwal IMAGINE Culture without Borders rozpoczął się 12 sierpnia i potrwa do 16 sierpnia. Kazimierz Dolny ponownie stał się miejscem spotkania artystów reprezentujących różne tradycje muzyczne i kulturowe. Festiwal od początku pomyślany został jako przestrzeń dialogu, ze szczególnym uwzględnieniem wielowiekowego współistnienia kultury polskiej i żydowskiej oraz historii samego Kazimierza Dolnego.
W programie trzeciej edycji znalazło się wydarzenie, które bezpośrednio łączy tegoroczny festiwal z jego poprzednią odsłoną. To polska premiera jednoaktowej opery „Kazimierz. Historia o miłości i przeznaczeniu” amerykańskiego kompozytora Williama Goldsteina. Organizatorzy zapowiadali przygotowanie polskiej wersji już na początku 2026 roku. Teraz projekt trafia do publiczności podczas trwającej właśnie edycji IMAGINE.
„Kazimierz” nie jest nowym tytułem w programie festiwalu. Jego światowa premiera odbyła się w sierpniu 2025 roku podczas II Międzynarodowego Festiwalu IMAGINE Culture without Borders. Opera została wówczas przygotowana specjalnie na to wydarzenie i zainaugurowała drugą edycję festiwalu.
Goldstein sięgnął po jedną z legend najmocniej związanych z Kazimierzem Dolnym – opowieść o Kazimierzu Wielkim i Esterce. Autorem muzyki i libretta jest William Goldstein, który oparł tekst na wierszu Bożeny Gałuszewskiej „O miłosnym serc przymierzu, o Ester i o Kazimierzu”. Akcja opery rozgrywa się w Kazimierzu Dolnym, dzięki czemu miejsce jej wykonania nie jest przypadkowym festiwalowym adresem, ale staje się częścią historii opowiadanej w utworze.
W premierowym wykonaniu w 2025 roku w Esterkę wcieliła się sopranistka Ewa Leszczyńska, a partię króla Kazimierza wykonał baryton Łukasz Hajduczenia. Wystąpił również zespół wokalny Chóru Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego pod kierunkiem Andrzeja Gładysza oraz muzycy Orkiestry Filharmonii Lubelskiej. Całość poprowadziła Lilianna Krych.
Światową premierę odnotowały wówczas m.in. Polskie Radio i Filharmonia Lubelska. Opera była przedstawiana jako jednoaktowe dzieło poświęcone historii Kazimierza Wielkiego i jego legendarnej miłości do Esterki. Dla organizatorów ta historia stała się jednocześnie sposobem opowiedzenia o polsko-żydowskim dziedzictwie miasta i regionu.
Projekt nie zakończył się wraz z pierwszym wykonaniem. Materiał został zarejestrowany, a 9 stycznia 2026 roku nagranie anglojęzycznej wersji „Kazimierza” miało premierę w światowych serwisach streamingowych.
W nagraniu ponownie uczestniczyli Ewa Leszczyńska jako Esterka i Łukasz Hajduczenia jako król Kazimierz, a także Zespół Wokalny Chóru KUL oraz Orkiestra Filharmonii Lubelskiej pod batutą Lilianny Krych.
Już przy okazji publikacji nagrania Fundacja IMAGINE Culture without Borders informowała, że kolejnym etapem projektu będzie przygotowanie opery z polskim librettem. Zapowiadano wówczas, że produkcja zostanie pokazana podczas III edycji festiwalu w sierpniu 2026 roku.
I właśnie do tego etapu dochodzi teraz. Polska wersja libretta została przygotowana przez Bożenę Gałuszewską, której tekst stał się wcześniej jednym ze źródeł całego utworu Goldsteina.
Legenda o Kazimierzu Wielkim i Esterce funkcjonuje w polskiej kulturze od stuleci w wielu wariantach. W Kazimierzu Dolnym nabiera jednak szczególnego znaczenia ze względu na historię miasta i jego wielowiekową społeczność żydowską.
Właśnie dlatego opera Goldsteina znalazła się w centrum programu IMAGINE Culture without Borders. Festiwal nie ogranicza się bowiem do prezentowania kolejnych koncertów. Jego program budowany jest wokół spotkania kultur, a ważnym punktem odniesienia pozostaje polsko-żydowska historia Kazimierza Dolnego.
Podczas ubiegłorocznej edycji organizatorzy podkreślali, że jednym z założeń festiwalu jest przypominanie o otwartości polskiej kultury na kulturę żydowską oraz tworzenie przestrzeni dialogu międzykulturowego. Sam Kazimierz Dolny – ze swoją historią, zachowanymi śladami żydowskiej obecności i pamięcią o społeczności, która przez stulecia współtworzyła miasto – jest dla tak pomyślanego wydarzenia czymś więcej niż malowniczą festiwalową scenerią.
Powrót „Kazimierza” po roku ma więc swoją dramaturgię. W 2025 roku publiczność usłyszała dzieło po raz pierwszy. Kilka miesięcy później jego anglojęzyczne nagranie zostało udostępnione międzynarodowej publiczności, a podczas trwającej obecnie trzeciej edycji festiwalu historia Kazimierza i Esterki po raz pierwszy zabrzmi w operze Goldsteina po polsku.
III Międzynarodowy Festiwal IMAGINE Culture without Borders – Wyobraź sobie kulturę bez granic trwa w Kazimierzu Dolnym od 12 do 16 sierpnia 2026 roku. Partnerem wydarzenia jest Województwo Lubelskie – Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego w Lublinie.
