291 przedstawień, około 40 tys. widzów, sześć premier, niemal stuprocentowa frekwencja i jubileuszowa edycja Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Kontakt.
fot. Łukasz Piecyk
Był to sezon intensywnej pracy artystycznej, licznych wydarzeń, międzynarodowych spotkań i konsekwentnie realizowanego programu, który po raz kolejny potwierdził mocną pozycję toruńskiej sceny.
Od września 2025 do końca czerwca 2026 roku Teatr im. Wilama Horzycy zrealizował łącznie 291 przedstawień – 285 na własnych scenach oraz sześć podczas wyjazdów festiwalowych i gościnnych. Na Dużej Scenie odbyło się 96 spektakli, na Scenie na Zapleczu 100, w foyer II piętra 87, a dwa przedstawienia zagrano na innych scenach. Wszystkie spektakle obejrzało około 40 tysięcy widzów.
Imponująco prezentuje się frekwencja. Zarówno Duża Scena, jak i Scena na Zapleczu odnotowały średnio 96-procentowe wypełnienie widowni, natomiast przedstawienia prezentowane w foyer II piętra przyciągnęły publiczność niemal w komplecie – frekwencja wyniosła tam aż 99 procent.
Istotnym elementem działalności teatru pozostawała również obecność na najważniejszych wydarzeniach teatralnych w kraju. Spektakle Horzycy prezentowano w Warszawie, Łodzi, Rzeszowie, Krakowie, Kwidzynie i Opolu. Publiczność poza Toruniem mogła zobaczyć „Noce i dnie”, „Dropie”, „Titanica”, „W co się bawić”, „Tajemniczy ogród” oraz „Księżniczkę na opak wywróconą”, która znalazła się w programie jubileuszowych 50. Opolskich Konfrontacji Teatralnych „Klasyka Żywa”.
Sezon przyniósł sześć premier, które pokazały różnorodność repertuarową toruńskiej sceny. Rozpoczęła go „Klątwa” Stanisława Wyspiańskiego w reżyserii Anny Augustynowicz – jedna z najważniejszych interpretatorek współczesnego teatru. Przedstawienie miało premierę 29 listopada 2025 roku na Scenie na Zapleczu.
Na początku 2026 roku publiczność zobaczyła spektakl „Bez alko i dragów jestem nudna”, przygotowany przez Mirę Mańkę na motywach książki Marty Markiewicz. Spektakl porusza temat uzależnień, dojrzewania i współczesnych kryzysów młodych ludzi, łącząc teatr z językiem współczesnej kultury.
Kolejną premierą było „Na ostrzu noża” Joanny Kowalskiej w reżyserii Piotra Ratajczaka – dynamiczna opowieść inspirowana dramatem „The Kitchen” Arnolda Weskera, przenosząca widzów do świata restauracyjnej kuchni, gdzie tempo pracy odsłania mechanizmy współczesnych relacji i napięć społecznych.
W marcu odbyła się premiera „Królowej sportu” Małgorzaty Czerwień w reżyserii Jędrzeja Wieleckiego. Spektakl powstał we współpracy z Kujawsko-Pomorskim Związkiem Lekkiej Atletyki, pokazując, że teatr może podejmować dialog również ze światem sportu i lokalnej historii.
Do klasyki literatury teatr powrócił za sprawą „Kandyda, czyli optymizmu” Voltaire’a w reżyserii Sławomira Narlocha. Muzyczna i widowiskowa inscenizacja stała się jedną z największych produkcji sezonu, angażując niemal cały zespół aktorski.
Najgłośniejszym wydarzeniem artystycznym końcówki sezonu była jednak polska prapremiera spektaklu „Siedem samotności”, ostatniego dzieła Roberta Wilsona, przygotowanego we współpracy z Narodowym Teatrem Dramatycznym w Kownie. Międzynarodowa koprodukcja otworzyła jubileuszową, trzydziestą edycję Festiwalu Kontakt i stała się jednym z najważniejszych wydarzeń teatralnych sezonu nie tylko w Toruniu, ale również w skali całego kraju.
Silną pozycję Teatru Horzycy potwierdził jubileuszowy, 30. Międzynarodowy Festiwal Teatralny Kontakt, który odbył się od 29 maja do 5 czerwca 2026 roku.
W programie znalazły się spektakle z czterech krajów prezentowane na pięciu scenach – w Teatrze Horzycy, Centrum Kulturalno-Kongresowym Jordanki, Arenie Toruń oraz Teatrze Kameralnym w Bydgoszczy. Widzowie mogli zobaczyć 22 spektakle główne – jedenaście konkursowych i jedenaście pokazów dodatkowych – a także cztery prezentacje pozakonkursowe. Program uzupełniło dziewięć wydarzeń towarzyszących. Łącznie festiwal zgromadził 5450 widzów przy bardzo wysokiej, 93-procentowej frekwencji.
Kontakt był również sukcesem promocyjnym. Organizatorzy odnotowali ponad 340 publikacji medialnych, które dotarły do około 4,3 miliona odbiorców. Wartość ekwiwalentu reklamowego (AVE) przekroczyła 2,3 miliona złotych. Oprócz krótkich informacji w mediach ukazały się także dziesiątki obszernych wywiadów, recenzji i analiz poświęconych festiwalowym spektaklom.
Działalność Teatru Horzycy nie ograniczała się do premier i repertuaru. Ważnym elementem sezonu były czytania sceniczne, które stały się przestrzenią prezentacji współczesnej dramaturgii i nowych poszukiwań artystycznych.
W sezonie zorganizowano pięć czytań scenicznych, z czego cztery odbyły się w ramach cyklu Re. Publiczność mogła poznać teksty Aliny Sarnatskiej („Balans”), Maliny Prześlugi („Ślepa plamka”), Darii Sobik („Nie jestem jakaś chora”), Moniki Czajkowskiej („Wychowanie fizyczne”) oraz spektakl „Pomona” w reżyserii Grety Oto. Cykl od lat pozostaje jednym z najważniejszych miejsc prezentacji nowej dramaturgii i młodych twórców w Toruniu.
Minione miesiące przyniosły zespołowi Teatru im. Wilama Horzycy również liczne sukcesy na festiwalach i przeglądach teatralnych. Spektakl „Titanic” w reżyserii Michała Siegoczyńskiego otworzył 63. Rzeszowskie Spotkania Teatralne: 04. Festiwal Arcydzieł, a Justyna Elminowska została nagrodzona za scenografię. Wyróżnienie aktorskie otrzymał natomiast Paweł Kruszelnicki.
Doceniono również twórców „Księżniczki na opak wywróconej”. Izabela Baran zdobyła indywidualną nagrodę aktorską podczas jubileuszowych 50. Opolskich Konfrontacji Teatralnych „Klasyka Żywa” za rolę Giletty, natomiast Aurora Lipartowska otrzymała wyróżnienie Nagrody im. Andrzeja Nardellego przyznawanej przez Sekcję Krytyków Teatralnych ZASP za kreację Diany w tym samym spektaklu.
Do grona laureatów dołączyła także Maria Kierzkowska, która została uhonorowana Nagrodą Teatralną Uniwersytetu Mikołaja Kopernika za sezon 2024/2025 za rolę Maggie Blackheart w spektaklu „Horror/Mirror”.
Sukces odniósł również spektakl „Siedem samotności” – koprodukcja Teatru Horzycy i Narodowego Teatru Dramatycznego w Kownie. Przedstawienie otrzymało pierwsze wyróżnienie podczas 30. Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Kontakt, ze szczególną dedykacją dla autorki kostiumów Flavii Ruggeri.
Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego – Piotr Całbecki przyznał nagrody za szczególne zasługi dla tworzenia i upowszechniania kultury czworgu pracowników Teatru Horzycy. Otrzymali je: aktorka Mirosława Sobik, graficzka i plastyczka Nika Tarnowska, aktor Igor Tajchman oraz realizator dźwięku Michał Jakubowski.
Podczas gali Wilamów uhonorowano także osoby szczególnie związane z działalnością teatru. W kategorii Edukacja Teatralna nagrodę otrzymała Katarzyna Wiśniewska z Liceum Ogólnokształcącego w Wąbrzeźnie. Tytuł Przyjaciela Teatru przyznano Grzegorzowi Panasiukowi z Przedsiębiorstwa Budowlano-Usługowego NOVAPOL, natomiast publiczność wybrała Joannę Rozkosz Najpopularniejszą Aktorką oraz Arkadiusza Walesiaka Najpopularniejszym Aktorem Teatru im. Wilama Horzycy.
Wysoko oceniono również dorobek artystyczny teatru w ogólnopolskim zestawieniu „Subiektywny Alfabet Teatralny 2025” przygotowanym przez Arama Sterna dla portalu „Teatr dla Wszystkich”. „Horror/Mirror” znalazł się wśród dziesięciu najlepszych spektakli roku, Maria Kierzkowska i Julia Szczepańska zostały zaliczone do grona „arcymistrzowskich aktorek”, a wyróżnienia otrzymali także liczni aktorzy oraz realizatorzy związani z toruńską sceną. W zestawieniu doceniono również reżyserów, scenografów, twórców muzyki i cały zespół artystyczny spektaklu „Horror/Mirror”.
W sezonie 2025/2026 nie zabrakło również wydarzeń specjalnych, które budowały relację z publicznością i przypominały historię instytucji.
W grudniu ukazała się płyta z piosenkami ze spektaklu „Tajemniczy ogród”, a 21 czerwca publiczność wspólnie świętowała setne przedstawienie „Cudu”. Spektakl obejrzało już 12 tysięcy widzów, a jubileuszowy wieczór przygotowano w formie specjalnego wydarzenia dla publiczności.
Teatr przypomniał również niezwykłą historię jednego ze swoich najstarszych rekwizytów. 1 października obchodzono setne urodziny laski wykorzystanej w spektaklu „Noce i dnie”, noszącej datę 1 października 1925 roku. Jubileuszowi towarzyszyła prezentacja teatralnych rekwizytów przygotowana przez Barbarę Poczwardowską.
Teatr Horzycy konsekwentnie rozwija również działalność edukacyjną. W sezonie zorganizowano 105 wydarzeń edukacyjnych, w tym 36 spacerów i zwiedzań teatru. Łącznie uczestniczyły w nich 2353 osoby, z czego 1252 zwiedziły historyczny gmach teatru.
Równolegle rozwijano działania związane z dostępnością. W repertuarze znalazło się osiem spektakli z audiodeskrypcją i jedno przedstawienie tłumaczone na Polski Język Migowy. Piętnaście spektakli otrzymało audiowstępy dostępne na stronie internetowej teatru, czternaście można było odbierać z wykorzystaniem pętli indukcyjnej na Dużej Scenie, a dziesięć wyposażono w system pętli indukcyjnej FM na Scenie na Zapleczu. Dzięki temu z oferty teatru mogło korzystać coraz szersze grono odbiorców.
Jednym z najbardziej wzruszających momentów kończącego się sezonu było pożegnanie Pawła Tchórzelskiego – aktora, którego nazwisko przez cztery dekady nierozerwalnie związane było z Teatrem im. Wilama Horzycy.
Jego historia z toruńską sceną rozpoczęła się w 1986 roku. Jeszcze jako student wrocławskiej szkoły teatralnej zwrócił się do ówczesnej dyrektorki teatru Krystyny Meissner z pytaniem, czy mógłby zrealizować w Toruniu swój spektakl dyplomowy. Jak wspominał po latach w rozmowie z Mariuszem Orłowskim na antenie TV Toruń, decyzja zapadła niemal natychmiast.
– Podszedłem do niej, przedstawiłem się i zapytałem, czy mogę robić u niej dyplom. Ona się zgodziła, wzięła mnie na zewnątrz, obejrzała mnie jak konia na targu, obróciła w lewo, w prawo, do tyłu i powiedziała: „Dobrze, biorę pana. Niech pan przyjeżdża, podpisujemy umowę”. No i przyjechałem, podpisałem umowę – wspominał aktor.
Tak rozpoczęła się trwająca czterdzieści lat współpraca z toruńską sceną. Tchórzelski zadebiutował w spektaklu „Sługa dwóch panów” Carla Goldoniego w reżyserii Krystyny Meissner. W kolejnych latach stworzył ponad sto ról, z których wiele na trwałe zapisało się w pamięci publiczności. Niektóre spektakle grał ponad 150 razy. Jak zauważyła TV Toruń, charakterystyczna aparycja i sceniczna charyzma sprawiły, że wyjątkowo często powierzano mu role duchownych, które stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów jego aktorskiego dorobku.
Podczas tegorocznej gali Wilamów zespół Teatru Horzycy uhonorował aktora Wielkim Wilamem – nagrodą przyznawaną za całokształt twórczości. Otrzymał także medal Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego.
Decyzję o zakończeniu pracy wymusiły względy zdrowotne. Aktor nie ukrywał jednak, że teatr pozostaje jego największą życiową pasją.
– Ja teraz dopiero po tych czterdziestu latach zaczynam rozumieć, na czym może polegać aktorstwo – mówił podczas rozmowy z TV Toruń.
Zapytany, co powiedziałby młodym ludziom marzącym o scenie, odpowiedział bez wahania:
– Najważniejszą rzeczą jest pójście za swoją pasją. (…) Teatr uratował mi życie.
Te słowa stały się pięknym podsumowaniem jego zawodowej drogi.
Bilans minionych miesięcy pokazuje Teatr Horzycy jako instytucję rozwijającą się konsekwentnie na wielu płaszczyznach – od repertuaru i działalności edukacyjnej, przez obecność na festiwalach, po budowanie trwałych relacji z publicznością.
