O inscenizowanym koncercie „Pogoda na szczęście” wg scen. i w reż. Krzysztofa Wawrzyniaka na Festiwalu OFF-Północna w Łodzi pisze Wiesław Kowalski.
fot. Michał Matuszak
Na scenie Teatru Muzycznego w Łodzi młodość spotkała się z tradycją w sposób, który okazał się jednocześnie inspirujący i problematyczny. „Pogoda na szczęście – pamięci Magdy Umer” to koncert zbudowany na napięciu między tym, co intymne, a tym, co efektowne – i właśnie w tej szczelinie rozgrywa się jego najciekawszy, ale i najbardziej nierówny wymiar.
Twórcy sięgnęli po repertuar związany z nazwiskami takimi jak Agnieszka Osiecka, Jeremi Przybora, Jonasz Kofta czy Wojciech Młynarski, próbując przefiltrować go przez wrażliwość młodego pokolenia. I rzeczywiście – było w tym świeże spojrzenie, odwaga aranżacyjna, momentami wręcz brawura. Niespodzianki, jak zaśpiewany w duecie „Niech żyje bal” czy „Pijmy wino” wyraźnie odcinające się od interpretacji Piotra Fronczewskiego, pokazały, że artyści nie przyszli tu odtwarzać, lecz reinterpretować – często poprzez zmianę tempa, rozbicie frazy, przesunięcia akcentów rytmicznych czy świadome „rozszczelnienie” emocji wpisanych w oryginał.
Jednak właśnie ta potrzeba zaznaczenia własnej obecności bywała pułapką. Piosenka aktorska – szczególnie ta spod znaku Magdy Umer – nie znosi nadmiaru. Jej siłą jest półton, niedopowiedzenie, cisza między słowami. Tymczasem część młodych wykonawców zdawała się nie ufać prostocie. Ekspresja, choć imponująca technicznie, niekiedy przekraczała granicę, za którą emocja przestaje być autentyczna, a zaczyna być demonstracyjna. Dobrym przykładem było „Ogrzej mnie” w wykonaniu Michała Domagały – interpretacja intensywna, ale chwilami zbyt przesadzona, jakby każdy wers musiał zostać „dowołany” do widza: podkreślony gestem, wzmocniony dynamiką, dopowiedziany ciałem tam, gdzie wystarczyłoby zaufanie do słowa.
Na tym tle wyraźnie wyróżniała się Daria Domitrz. Jej interpretacje miały w sobie to, co w piosence aktorskiej najcenniejsze: naturalność i zaufanie do tekstu. Nie szukała efektów na siłę, nie „dopowiadała” gestem tego, co już wybrzmiało w słowie. Jej głos – o pięknej, szlachetnej, naturalnej barwie – prowadził narrację bez zbędnych ozdobników, dzięki czemu emocje pojawiały się niejako mimochodem, a nie w wyniku zaplanowanej intensyfikacji.
Finał koncertu należał do Klementyny Umer, która wykonała dwa utwory do tekstów siostry jej ojca, Magdy Umer. I to właśnie ten moment okazał się najbardziej przejmujący – nie przez siłę ekspresji, lecz przez jej brak. Umer postawiła na prostotę, rezygnację z nadmiarowych środków, skupienie na słowie. Pokazała, że piosenka aktorska nie potrzebuje inscenizacyjnych podpórek, by wybrzmieć pełnią znaczeń. Wystarczy obecność, uważność i świadomość tekstu.
Reżyser Krzysztof Wawrzyniak stworzył ramę sceniczną oszczędną, niemal symboliczną – z centralnym motywem drzewa i subtelną pracą światła. Ta minimalistyczna forma dobrze współgrała z ideą koncertu, choć nie zawsze była w stanie powściągnąć nadekspresję wykonawców. Z kolei aranżacje Krzysztofa Brzezińskiego, wzbogacone o elementy elektroniki, wnosiły ciekawy kontekst współczesności, nie zawsze jednak pozostając w równowadze z delikatnością tekstów.
Ten koncert prowokuje do pytania zasadniczego: czym dziś jest piosenka aktorska? Czy wymaga teatralnej oprawy, ruchu, inscenizacji – czy raczej odwagi, by stanąć „bezbronnym” wobec słowa i widza? „Pogoda na szczęście” nie daje jednoznacznej odpowiedzi, ale pokazuje wachlarz możliwości – od subtelności po przeszarżowanie, rozumiane jako świadome, choć nie zawsze uzasadnione, przekraczanie granicy między interpretacją a efekciarstwem.
I może właśnie w tej nierówności kryje się jego wartość. Bo choć nie wszystkie wybory były trafne, to niemal wszystkie były szczere. A szczerość – nawet jeśli chwilami zbyt głośna – jest punktem wyjścia do prawdziwego spotkania z widzem.
