Premiera „Atlasu ptaków” we Wrocławskim Teatrze Współczesnym

To druga ze scenicznych realizacji sztuk nagrodzonych w VI Konkursie Dramaturgicznym STREFY KONTAKTU. Poprzednią była „Strefa 0” autorstwa i w reż. Magdaleny Drab.

„Atlas ptaków” opowiada historię kobiety, która razem z towarzyszącymi jej ptakami – amandą górską, ślepowronem zwyczajnym, mewą siwą i pingwinem cesarskim – przechodzi przez swoje piekło.

Aleksandra Zielińska wyjaśnia, że główna bohaterka snuje opowieść o swoim życiu w pozornie beztroski sposób, ale wkrótce spomiędzy zabaw i piosenek zaczyna przezierać tajemnica.

Barbara Bendyk dodaje, że to spektakl o rodzicielstwie w obliczu katastrofy klimatycznej, przedstawiany z perspektywy ludzko-ptasiej. „Atlas ptaków” traktuje o zdarzeniach z życia bohaterki, które mają dla niej wielkie konsekwencje. Reżyserka przygląda się różnym obliczom opieki i zadaje pytanie, gdzie leży granica między opieką, a kontrolą i władzą.

Barbara Bendyk to studentka reżyserii na AST w Krakowie, która wyreżyserowała już dwa spektakle w teatrach instytucjonalnych („Wyrwa” Macieja Bogdańskiego w Teatrze Łaźnia Nowa w Krakowie i „Czas na wielki numer” Krysi Bednarek w Teatrze im. Stefana Jaracza w Łodzi).

Jest laureatką Grand Prix 13. Forum Młodej Reżyserii za spektakl „Pies”, który był grany na festiwalach za granicą i w Polsce, m.in. na VI Festiwalu Dramatu STREFY KONTAKTU.

Reżyserowała też czytania performatywne we Wrocławskim Teatrze Współczesnym („Budowniczy schronów” Michała Walczaka) i Teatrze im. Stefana Żeromskiego w Kielcach.

Aleksandra Zielińska to natomiast pisarka, autorka powieści i dramatopisarka. Dwukrotna półfinalistka Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej. Napisała scenariusz komiksu „Wiedźmin” (Dark Horse, 2025) na podstawie prozy Andrzeja Sapkowskiego.  

Autorka sztuki w swojej twórczości bardzo często inspiruje się popkulturą:

– Jestem fanką języka memicznego i internetowego, więc jak tylko pojawia się taka możliwość, staram się przenosić go do tekstu. W „Atlasie ptaków” pojawiają się nawiązania do kreskówek dla dorosłych i filmów Wernera Herzoga.

Akcja jej sztuki pt. „Atlas ptaków” rozgrywa się w scenerii inspirowanej programami telewizyjnymi dla dzieci z lat 80. ubiegłego wieku:

– Ciekawe jest to, że takie programy są bardzo teatralne – często kręci się je w jednej lokacji, zawierają w sobie długie ujęcia, delikatny montaż i bezpośredni zwrot do widzów. Interesujące wydało mi się przeniesienie telewizyjnej formy do teatru i sprawdzenie, co nam to da.

Przygotowując choreografię do spektaklu, Agata Maszkiewicz, szukała z aktorkami i aktorami formalnych rozwiązań:

– Nie chodzi nam o to, żeby wcielili się w realne ptaki, tylko zastanawiamy się, czy aktor jest ptakiem, czy ma jedynie ptasie elementy. To nie jest jasno rozgraniczone. W trakcie oglądania spektaklu może narodzić się pytanie, czy to sen, czy program telewizyjny? A przecież jesteśmy w teatrze.

Częściowo inspirowane programami telewizyjnymi są kostiumy, które zaprojektowała Katarzyna Leks:

– Głównie przejawia się to w ich warstwie kolorystycznej. Inspirowałam się także modą outdoorową, czyli skojarzeniami z byciem w naturze, obserwacją ptaków i sportową wygodą.

Dla kompozytorki, Heleny Czerwińskiej-Drak, inspiracją była m.in. muzyka Wiktora Striboga do surrealistycznej bajki pt. „Kraina grzybów” i Scena na Strychu:

– Będąc w tej przestrzeni, zauważyłam że jest tam mnóstwo fajnych efektów dźwiękowych do odkrycia. Komponując muzykę, korzystałam z naturalnego pogłosu i dźwięków nagranych na „przerażonatorze”. To elektroakustyczny instrument eksperymentalny, generujący dźwięki o charakterze grozy.

Na klimat Sceny na Strychu zwraca także uwagę Barbara Bendyk:

– Ta scena to trochę bunkier, może gniazdo. Jest filmowa i plan programu telewizyjnego świetnie się w nią wpasowuje. Bardzo pomaga nam też intymność tej przestrzeni.

Światło ma w tym przedstawieniu dwie funkcje – performatywną i metaforyczną.

– Osią historii jest program dla dzieci inspirowany produkcjami z lat 80., dlatego wykorzystamy stare lampy telewizyjne, które będą obsługiwane przez aktorów. W spektaklu pojawi się też światło zewnętrzne, nawiązujące do tematu jaja wysiadywanego w gnieździe – wyjaśnia Klaudia Kasperska, reżyserka świateł.

W warstwie scenograficznej „Atlas ptaków” rozgrywa się w metaforycznej scenerii.

– To kamienna pustynia, symbolizująca nie tylko zagrożone środowisko, ale też tragiczną zmianę w życiu bohaterki. Jak mówi tytuł, jest to związane z wszystkimi ornitologicznymi tropami – zauważyła Anna Oramus, autorka scenografii.

– Zależy nam na tym, żeby w pewien sposób zaskoczyć widza. Zachęcamy do śledzenia w czasie spektaklu, jak pewne formy stają się czymś innym niż wydawały się być na początku – dodaje.

Premierowy set spektaklu: 11, 12, 14 i 15 kwietnia 2026 roku na Scenie na Strychu WTW. Kolejne terminy: 15, 16 i 19 maja.

Realizatorzy:

tekst: Aleksandra Zielińska

reżyseria: Barbara Bendyk

scenografia: Anna Oramus

kostiumy: Katarzyna Leks

choreografia: Agata Maszkiewicz

muzyka: Helena Czerwińska-Drak

światło: Klaudia Kasperska

inspicjentka: Justyna Bartman-Jaskuła

asystent reżyserki: Dominik Smaruj

realizacja światła: Michał Partyka

realizacja dźwięku: Marika Kiełbiowska

konsultacje: Krysia Bednarek, Aleksandra Zielińska, Jakub Siedlecki

Obsada:

Ona: Lina Wosik

Amanda górska: Krzysztof Boczkowski

Ślepowron zwyczajny: Ewelina Paszke-Lowitzsch

Mewa siwa: Anna Błaut

Pingwin cesarski: Dominik Smaruj

Wrocławski Teatr Współczesny im. Marii i Edmunda Wiercińskich