9 października na Dużej Scenie Kieleckiego Teatru Tańca odbędzie się premiera „Wadium” w choreografii Andrei Kamarou.
infografika: Kielecki Teatr Tańca
Spektakl, którego punktem wyjścia są pytania o mechanizmy władzy, selekcji, wykluczenia i potrzebę przynależności do systemu, powstaje jako jedno z najważniejszych tegorocznych przedsięwzięć kieleckiej odsłony programu Przestrzenie Sztuki – Taniec. Będzie to realizowana w ramach programu Premiera Dużego Formatu, angażująca zarówno artystów Kieleckiego Teatru Tańca, jak i wyłonionych w otwartym naborze tancerzy niezależnych.
„Dlaczego nadal uczestniczymy w systemach, których zasad nie rozumiemy lub które działają przeciwko nam?” – od tego pytania rozpoczyna się autorska zapowiedź przedstawienia. „Wadium” ma być nie tyle ilustracją określonej idei politycznej czy filozoficznej, ile próbą przełożenia mechanizmów organizujących życie społeczne na język ciała, ruchu i relacji pomiędzy wykonawcami. Twórców interesuje przede wszystkim moment, w którym człowiek godzi się na reguły systemu nie dlatego, że zostaje do tego bezpośrednio zmuszony, lecz dlatego, że chce pozostać jego częścią.
Inspiracją dla przedstawienia stała się między innymi wizja społeczeństwa obecna w twórczości Aldousa Huxleya. W centrum „Wadium” znajdą się mechanizmy wartościowania człowieka, przyznawania mu miejsca, odbierania tego miejsca i ustanawiania hierarchii. Kamarou chce przyglądać się iluzji wyboru: sytuacji, w której jednostka ma poczucie sprawczości, choć zasady zostały ustalone wcześniej, a rezultat może w każdej chwili zostać zmieniony przez kogoś znajdującego się poza polem jej działania.
Konstrukcja spektaklu zapowiada się szczególnie interesująco. „Wadium” ma przyjąć formę swoistej aukcji, tyle że jej przedmiotem nie będzie rzecz czy dzieło sztuki. Licytowane będzie prawo do zajęcia miejsca.
W przestrzeni przypominającej archiwum uruchomiony zostaje system korzystający z mechaniki znanej z dziecięcej gry w krzesła. Kolejne postaci przystępują do niego z innych powodów: jedni kierują się nadzieją, inni potrzebą uznania, chęcią przynależności, jeszcze inni próbują przeciw systemowi wystąpić. Stopniowo wychodzi jednak na jaw, że pozorna rywalizacja nie musi mieć większego znaczenia, ponieważ wynik gry może być określony wcześniej albo zmieniony niezależnie od działań jej uczestników.
To właśnie w tym miejscu twórcy przesuwają ciężar przedstawienia z prostego obrazu opresji na znacznie bardziej niejednoznaczny mechanizm. System w „Wadium” nie istnieje wyłącznie dzięki sile zewnętrznego nadzorcy. Podtrzymują go sami uczestnicy: ich potrzeba bycia zauważonymi, obawa przed utratą pozycji, lęk przed wykluczeniem i gotowość do przystosowania się do zmieniających reguł.
Taniec staje się więc tutaj narzędziem badania relacji społecznych. Jak zapowiadają organizatorzy, idee nie będą przekładane na ruch w sposób dosłowny. Mają zostać poddane „testowi” – sprawdzone poprzez ciało, obecność drugiego człowieka, czas i powtarzalność działania. Filozoficzny problem staje się fizycznym doświadczeniem wykonawcy.
„Wadium” rzeczywiście jest realizowane w ramach programu Przestrzenie Sztuki – Taniec 2026. Oficjalne materiały Kieleckiego Teatru Tańca określają projekt jako „Premierę Dużego Formatu”. Program finansowany jest ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a realizuje go Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.
W tym roku Przestrzenie Sztuki weszły zresztą w nowy etap. Po raz pierwszy program został zaplanowany nie na pojedynczy rok, ale na trzyletni okres 2026–2028. Kielecki Teatr Tańca znalazł się wśród regionalnych operatorów przedsięwzięcia i uzyskał w konkursie najwyższą ocenę komisji – 108 punktów. Każdy z wybranych operatorów otrzymuje do 480 tys. zł rocznie, czyli łącznie do 1,44 mln zł w całym trzyletnim okresie realizacji programu. Operatorzy muszą ponadto zapewnić minimum 20 proc. wkładu własnego – finansowego lub niefinansowego.
Sam program ma służyć przede wszystkim rozwojowi tańca i stworzeniu artystom – szczególnie niezależnym, często pozbawionym własnego zaplecza instytucjonalnego – możliwości pracy, prób, produkcji oraz prezentowania spektakli. NIMiT wskazuje cztery podstawowe filary Przestrzeni Sztuki: artystyczny, edukacyjny, społeczny i prozdrowotny. Operatorzy organizują premiery, prezentacje przedstawień, rezydencje, warsztaty, otwarte nabory oraz projekty skierowane do lokalnych społeczności.
W przypadku Kielc szczególne znaczenie ma właśnie próba połączenia potencjału dużej, zawodowej instytucji z pracą twórców niezależnych. „Wadium” bardzo dobrze pokazuje ten model.
Droga do październikowej premiery rozpoczęła się kilka miesięcy temu. 19 marca Kielecki Teatr Tańca ogłosił otwarty konkurs na choreografa lub choreografkę Premiery Dużego Formatu. Od początku wiadomo było, że przygotowane w jego ramach przedstawienie będzie miało premierę 9 października na Dużej Scenie KTT.
Kolejny otwarty konkurs dotyczył już wykonawców. Zainteresowanie było duże: do naboru na tancerki i tancerzy zgłosiło się 60 osób. Komisja, w której znaleźli się m.in. przedstawiciel Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca Mariusz Żwierko, Andrei Kamarou i choreograf oraz pedagog Jacek Wazelin, wybrała sześcioro artystów niezależnych: Pamelę Bosak, Palinę Chapulianets, Piotra Abramowicza, Dariusza Bujnowskiego, Dawida Pieróga i Mateusza Wróblewskiego. Wszyscy znajdą się w obsadzie „Wadium”.
Nie będzie to zatem przedstawienie ograniczone do stałego zespołu KTT. W jednej realizacji spotkają się artyści instytucjonalnego teatru i tancerze pracujący niezależnie – dokładnie zgodnie z jednym z podstawowych założeń Przestrzeni Sztuki.
Dla Andrei Kamarou współpraca z Kieleckim Teatrem Tańca nie jest nowa. Choreograf tworzył już tutaj wcześniej. W 2024 roku w programie 22. Festiwalu Tańca Kielce prezentowane było jego przedstawienie „7”, a jesienią tego samego roku w ramach Przestrzeni Sztuki – Taniec powstała „Matrioszka”. Projekt został wcześniej wybrany w otwartym konkursie na premierę kameralną.
„Matrioszka”, wykonywana przez Palinę Chapulianets i samego Kamarou, dotyczyła doświadczeń psychicznych młodego pokolenia, dziecięcych traum oraz problemów tożsamości. Muzykę do spektaklu napisał Leszek Kołodziejski, który teraz ponownie współpracuje z choreografem przy „Wadium”.
Kamarou jest absolwentem kierunku taniec Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi oraz Państwowego Technikum Sztuki w Mińsku. Jako tancerz współpracował m.in. z Teatrem Wielkim – Operą Narodową, występując w „Marii de Buenos Aires” w reżyserii Wojciecha Farugi i „Halce” Mariusza Trelińskiego, a także z Teatrem Wielkim w Łodzi i Teatrem Muzycznym ROMA. Ma również doświadczenie w projektach teatru fizycznego i przedsięwzięciach międzynarodowych. Za osiągnięcia artystyczne otrzymał Stypendium Ministra Nauki na rok akademicki 2023/2024.
W jego dotychczasowej twórczości stale powracają kwestie tożsamości, transformacji, relacji między ciałem a przestrzenią i sytuacji, w której ciało staje się zapisem doświadczenia. „Wadium” wydaje się rozwijać te zainteresowania, przenosząc je z bardziej indywidualnej perspektywy na obszar mechanizmów społecznych.
Skala nowej produkcji jest wyraźnie większa niż w przypadku kameralnej „Matrioszki”. W spektaklu bierze udział ponad dwudziestu artystów Kieleckiego Teatru Tańca oraz sześcioro gościnnych wykonawców niezależnych. Spektakl będzie jednoaktowy i ma trwać około 50 minut.
Twórcy i obsada przedstawienia:
Październikowa premiera nie jest jedynym wydarzeniem tegorocznych Przestrzeni Sztuki w Kielcach. W programie znalazły się między innymi rezydencje choreograficzne, premiery kameralne, warsztaty dla seniorów oraz prezentacje spektakli w regionie świętokrzyskim. NIMiT wymienia w harmonogramie kieleckiego operatora m.in. premierę „Pod warstwami”, cykle warsztatowe i działania związane z prezentacją twórczości tanecznej poza samą siedzibą KTT.
Kielecki Teatr Tańca pełni więc w programie podwójną rolę: jest miejscem produkowania własnej sztuki, ale jednocześnie zapleczem dla twórców działających poza stałymi zespołami. „Wadium” jest jednym z najbardziej rozbudowanych przykładów tego modelu w tegorocznej edycji – od wyboru choreografa, przez otwarty nabór wykonawców, aż po włączenie dużej części zawodowego zespołu KTT.
Premiera „Wadium” odbędzie się 9 października 2026 roku o godz. 18.00 na Dużej Scenie Kieleckiego Teatru Tańca przy placu Moniuszki 2B w Kielcach. Bilety są już w sprzedaży, w cenie od 40 zł.
