Teatr Zagłębia wchodzi w kluczowy etap rozbudowy. Umowa z wykonawcą podpisana

Po latach przygotowań, prac projektowych i starań o finansowanie pierwsze roboty mają rozpocząć się jeszcze we wrześniu, a otwarcie nowej sceny planowane jest pod koniec 2028 roku.

2 września w Teatrze Zagłębia w Sosnowcu podpisano umowę z wykonawcą rozbudowy i przebudowy teatru – firmą ALSTAL. Tym samym jedna z najważniejszych inwestycji w historii sosnowieckiej sceny przeszła z etapu przygotowań do realizacji.

W uroczystości uczestniczyli Wojciech Saługa, marszałek województwa śląskiego, oraz Arkadiusz Chęciński, prezydent Sosnowca. Ze strony wykonawcy dokument podpisali Adam Fronczak, wiceprezes Zarządu ALSTAL Grupa Budowlana, oraz Monika Bonk, członkini Zarządu. Teatr Zagłębia reprezentowała Justyna Łagowska-Klata, pełniąca obowiązki dyrektorki instytucji.

– Efektem podpisanej dziś umowy będzie nowa, duża scena z widownią dla około 400 osób, nowoczesne zaplecze techniczne i przestrzenie otwarte dla mieszkańców, a także kompleksowa modernizacja zabytkowej siedziby teatru – powiedział Arkadiusz Chęciński.

Podpisanie umowy kończy trwający kilka lat proces przygotowawczy, obejmujący konkurs architektoniczny, opracowanie dokumentacji, zdobycie dofinansowania oraz przeprowadzenie postępowania przetargowego. Pierwsze prace budowlane mają ruszyć jeszcze we wrześniu.

Ponad 86 mln zł na budowę i przebudowę

Całość robót związanych z budową nowej części i przebudową dotychczasowej siedziby Teatru Zagłębia będzie kosztować ponad 86 mln zł. Blisko 60 mln zł pochodzi z Funduszy Europejskich dla Śląskiego 2021–2027, natomiast około 27 mln zł stanowi wkład własny Sosnowca.

Latem 2025 roku Teatr Zagłębia podpisał z Województwem Śląskim umowę dotyczącą dofinansowania rozbudowy. W ramach środków europejskich prawie 43 mln zł przeznaczono na budowę nowej części teatru, a 16,25 mln zł na przebudowę istniejącego gmachu.

– Środki, które trafiły do Sosnowca są tak naprawdę wsparciem mieszkańców całej Unii Europejskiej. UE to prawdziwa wspólnota, a to są prawdziwe środki, które trafiły do Polski i zmieniają nasz kraj, nasze województwo i Sosnowiec. Teatr Zagłębia to 128 lat wspaniałej historii ważnego i zasłużonego teatru w ważnym mieście – podkreślił Wojciech Saługa.

Kwota ponad 86 mln zł dotyczy zasadniczych robót budowlanych obejmujących nowy obiekt oraz modernizację historycznej siedziby. Cały program inwestycyjny Teatru Zagłębia jest jednak szerszy. Obejmuje również przygotowanie przestrzeni zastępczych oraz zapewnienie ciągłości działalności artystycznej podczas prowadzonych prac.

Nowa scena na około 400 miejsc

Nowy budynek powstanie na terenie obecnego parkingu przy teatrze. Jego najważniejszą częścią będzie duża scena typu Black Box z widownią przeznaczoną dla około 400 osób. Otwierany horyzont oraz możliwość swobodnego kształtowania układu sceny i widowni pozwolą dostosowywać przestrzeń do różnych form teatralnych i performatywnych.

Rozwiązanie zapewni twórcom znacznie większe możliwości inscenizacyjne niż obecna scena. Po zakończeniu inwestycji Teatr Zagłębia będzie dysponował dwiema scenami, które łącznie pomieszczą około 700 widzów.

– Liczę, że za 2 lata będziemy mogli cieszyć się i witać widzów już w nowym miejscu z dwoma scenami. To będzie coś wspaniałego dla mieszkańców Sosnowca i całej aglomeracji – mówiła Anna Jedynak-Rykała, przewodnicząca Rady Miejskiej w Sosnowcu.

Nowa część kompleksu zostanie podzielona na trzy główne strefy. Pierwsza z nich będzie przeznaczona dla publiczności. Obejmie scenę i widownię, kawiarnię, przestrzenie edukacyjne oraz miejsca przygotowane do organizowania spotkań i inicjatyw lokalnych. Teatr ma dzięki temu funkcjonować także poza godzinami prezentowania spektakli, stając się miejscem codziennej aktywności mieszkańców.

Druga strefa pomieści zaplecze techniczne, pracownie stolarskie i modelarskie, magazyny scenografii i kostiumów oraz pomieszczenia potrzebne do przygotowywania przedstawień. W trzeciej znajdą się sale prób, przestrzenie dla artystów i pracowników technicznych oraz część administracyjna.

Inwestycja pozwoli skupić w jednym kompleksie funkcje, które obecnie są rozproszone. Poprawić mają się zarówno warunki prezentowania spektakli, jak i codziennej pracy zespołu artystycznego, technicznego i administracyjnego.

Zabytkowa siedziba odzyska historyczny charakter

Drugą częścią inwestycji będzie kompleksowa modernizacja istniejącego budynku Teatru Zagłębia przy ul. Teatralnej 4. Projekt zakłada zachowanie historycznych walorów gmachu oraz dostosowanie go do współczesnych wymagań technicznych, przeciwpożarowych i akustycznych.

Planowane jest przywrócenie charakteru elewacji z lat 20. XX wieku. Renowację przejdzie również istniejąca scena, należąca do najstarszych części budynku. Zachowa ona swój klasyczny charakter, ale zostanie wyposażona w rozwiązania odpowiadające potrzebom współczesnych realizacji teatralnych.

Modernizacja obejmie widownię, instalacje, systemy przeciwpożarowe i rozwiązania poprawiające akustykę. Cały kompleks zostanie także dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Projekt przygotowano zgodnie z zasadami architektury organicznej i zrównoważonego budownictwa. Założenia przewidują wykorzystanie 20 proc. materiałów pochodzących z recyklingu, zastosowanie nowoczesnych technologii oczyszczania powietrza oraz użycie wyrobów budowlanych posiadających deklaracje środowiskowe.

Zachowana ma zostać istniejąca zieleń, a przy teatrze powstaną ogród letni i zimowy. Do ich nawadniania zostanie wykorzystana instalacja zbierająca wodę deszczową.

Teatr nie przestanie grać

Rozbudowa i modernizacja siedziby nie oznaczają przerwy w działalności Teatru Zagłębia. Instytucja będzie prezentowała repertuar na scenach tymczasowych w Sosnowcu i regionie. Spektakle będą pokazywane między innymi w Szkole Muzycznej i Banku Sztuki, a część przedstawień zostanie przeniesiona poza miasto.

„Gorączka żelaza” będzie prezentowana w Pałacu Kultury Zagłębia w Dąbrowie Górniczej. Korzystanie z różnych przestrzeni ma pozwolić teatrowi na utrzymanie regularnego kontaktu z publicznością, a zarazem umożliwić dotarcie do widzów, którzy dotychczas rzadziej odwiedzali jego siedzibę.

– Tu apeluję do widzów, pamiętajcie, Teatr Zagłębia nie przestaje grać. To dla nas bardzo ważne. Jesteśmy i będziemy tu, będziemy grać w różnych innych przestrzeniach – podkreśliła Justyna Łagowska-Klata.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyznało wcześniej 4,35 mln zł na zabezpieczenie ciągłości działalności teatru podczas prowadzenia robót. Program obejmuje nie tylko organizację prezentacji repertuaru w innych miejscach, lecz także przygotowanie odpowiedniego zaplecza umożliwiającego dalszą pracę zespołu.

Rozbudowa jest odpowiedzią na ograniczenia obecnej siedziby, rozwój działalności teatru oraz wysoką frekwencję odnotowywaną w kolejnych sezonach. Nowy kompleks ma pozwolić instytucji na zwiększenie liczby wydarzeń, rozwijanie programu edukacyjnego oraz zapraszanie przedstawień, których realizacja byłaby obecnie trudna ze względów technicznych.

Projekt przygotowywany od 2021 roku

Historia Teatru Zagłębia sięga 1897 roku. Inwestycja ma połączyć ponadstuletnią tradycję sosnowieckiej sceny z rozwiązaniami odpowiadającymi potrzebom współczesnego teatru – pod względem artystycznym, technologicznym, społecznym i związanym z dostępnością.

W marcu 2021 roku dyrekcja Teatru Zagłębia podpisała ze Stowarzyszeniem Architektów Polskich Oddział Katowice umowę dotyczącą przeprowadzenia konkursu architektonicznego na rozbudowę i modernizację zabytkowej siedziby. Konkurs wygrała szczecińska pracownia Analog. Dalsze opracowanie dokumentacji powierzono prof. Romualdowi Loeglerowi oraz Sławomirowi Gębisiowi z krakowskiej pracowni Atelier Loegler Architekci.

– Kilka lat temu, gdy dyrektorem Teatru był nieodżałowany Zbigniew Leraczyk, rozmawialiśmy o rozwoju Teatru, polepszeniu warunków pracy aktorów i daniu szansy na większy rozwój. Pamiętam, powiedziałem wtedy, że musimy spróbować budować – mówił w styczniu 2025 roku Arkadiusz Chęciński.

Podpisanie umowy z wykonawcą oznacza przejście od prac projektowych, procedur administracyjnych i pozyskiwania finansowania do właściwej realizacji inwestycji.

Justyna Łagowska-Klata rozpoczyna kierowanie teatrem

Uroczystość była jednocześnie jednym z pierwszych oficjalnych wydarzeń z udziałem Justyny Łagowskiej-Klaty, która 1 września objęła kierowanie Teatrem Zagłębia. Jest scenografką, autorką kostiumów i reżyserką. Przygotowała scenografie do ponad 60 przedstawień w teatrach polskich i niemieckich.

Z sosnowiecką sceną współpracowała wcześniej jako reżyserka „Opowieści wigilijnej”. Za przedstawienie, którego premiera odbyła się w 2019 roku, otrzymała Złotą Maskę za reżyserię.

Nowa dyrektorka podziękowała osobom zaangażowanym w wieloletnie przygotowania do rozbudowy, w tym poprzednim dyrekcjom Teatru Zagłębia.

– Dla ludzi teatru to bardzo ważny moment, który zamyka pewien etap i otwiera następny. Wkrótce zaprosimy mieszkańców do ostatnich odwiedzin Teatru Zagłębia w takim kształcie. Później już takiej możliwości nie będzie. Chciałam również podziękować poprzednim dyrektorom Teatru Zagłębia z ostatnim duetem Iwony Woźniak i Jackiem Jabrzykiem na czele. Wiem, ile wysiłku włożyli w budowanie tego teatru – powiedziała Justyna Łagowska-Klata.

Otwarcie planowane pod koniec 2028 roku

Za wykonanie prac odpowiadać będzie firma ALSTAL, która realizowała wcześniej duże inwestycje publiczne, sportowe i kulturalne, w tym renowację Opery Śląskiej w Bytomiu.

– Cieszę się, że możemy uczestniczyć w tak ważnej dla miasta i teatru inwestycji. Dziękuję za zaufanie i chciałem zapewnić, że korzystając z naszego doświadczenia, tradycji i profesjonalizmu wykonamy te zadanie w terminie i takim standardzie, żeby ten obiekt był chlubą miasta – powiedział Adam Fronczak, wiceprezes Zarządu ALSTAL Grupa Budowlana.

Pierwsze prace mają rozpocząć się jeszcze we wrześniu. Zgodnie z przedstawionym harmonogramem otwarcie nowej sceny Teatru Zagłębia powinno nastąpić pod koniec 2028 roku.

Teatr Zagłębia w Sosnowcu