Centrum Kulturalne w Przemyślu przyjmuje zgłoszenia do 15 listopada. Finał odbędzie się 21 listopada 2026 roku.
Centrum Kulturalne w Przemyślu zaprasza młodzież i dorosłych do udziału w Ogólnopolskim Turnieju Satyry im. Ignacego Krasickiego „O Złotą Szpilę”.
Konkurs od lat skupia autorów tekstów literackich, plastyków, recytatorów, wykonawców piosenki satyrycznej oraz zespoły teatralne. Uczestnicy prezentują własną twórczość lub interpretacje utworów satyrycznych, wykorzystując humor, ironię, groteskę i karykaturę.
Tegoroczna edycja jest otwarta zarówno dla amatorów, jak i profesjonalistów. Organizatorzy przewidzieli cztery dziedziny konkursowe: literaturę, plastykę, muzykę oraz kreację słowa, obejmującą recytację i piosenkę satyryczną.
Termin nadsyłania zgłoszeń upływa 15 listopada. Uroczysty finał zaplanowano na sobotę 21 listopada o godz. 17.00 w Klubie Piwnice Centrum Kulturalnego w Przemyślu. Podczas spotkania zostaną ogłoszone wyniki, wręczone nagrody oraz otwarta wystawa pokonkursowa.
Cztery dziedziny twórczości i jedna Złota Szpila
Ogólnopolski Turniej Satyry od lat zachowuje interdyscyplinarną formułę. W konkursie literackim uczestnicy prezentują twórczość satyryczną, w części plastycznej oceniane są prace wykorzystujące język karykatury i humoru rysunkowego, natomiast konkursy sceniczne pozwalają zaprezentować umiejętności interpretacyjne, aktorskie i wokalne.
Szczególnie interesująca z perspektywy teatralnej jest kreacja słowa. W poprzednich edycjach obejmowała recytację utworów satyrycznych oraz ich inscenizacje, przygotowywane także przez zespoły. Na scenie pojawiali się przedstawiciele różnych pokoleń, od uczniów starszych klas szkół podstawowych po dorosłych wykonawców.
W konkursie muzycznym swoje miejsce znajduje piosenka satyryczna, wymagająca od wykonawcy umiejętności wokalnych, interpretacyjnych i wyczucia komizmu.
O powodzeniu prezentacji decyduje sposób przekazania tekstu, jego rytm, puenta i umiejętność nawiązania kontaktu z publicznością.
Osobną część turnieju stanowi twórczość plastyczna. W poprzednich latach uczestniczyli w niej uznani rysownicy i karykaturzyści, a także uczniowie szkół artystycznych. Prace nagrodzone i wyróżnione można było oglądać podczas wystaw organizowanych przez Centrum Kulturalne.
Najważniejszym wyróżnieniem turnieju jest statuetka „Złotej Szpili”. Jury przyznaje również nagrody i wyróżnienia w poszczególnych konkursach.
Symboliczna szpila dobrze oddaje charakter przedsięwzięcia, którego uczestnicy za pomocą satyry komentują rzeczywistość, ludzkie zachowania i społeczne przywary.
Ignacy Krasicki patronem konkursu
Patronem przemyskiego turnieju jest Ignacy Krasicki, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia, poeta, prozaik, publicysta i autor utworów satyrycznych.
Krasicki pozostawił po sobie bogaty dorobek literacki, w którym szczególne miejsce zajmują bajki i satyry. W utworach takich jak „Żona modna”, „Pijaństwo”, „Do króla” czy „Świat zepsuty” przyglądał się obyczajom, ludzkim słabościom, mechanizmom życia społecznego i politycznego.
Posługiwał się ironią, dowcipem i wyrazistą puentą, a jego utwory zachowały aktualność dzięki trafności obserwacji ludzkiej natury.
Związki Krasickiego z regionem przemyskim mają również wymiar biograficzny. Pisarz urodził się w Dubiecku w 1735 roku. Miejscowość ta odegrała ważną rolę w jednej z wcześniejszych edycji konkursu, kiedy organizatorzy zdecydowali się rozszerzyć program o warsztaty artystyczne i wydarzenia poświęcone twórczości patrona.
Odwołanie do Krasickiego nadaje turniejowi wyraźny charakter literacki i historyczny, a jednocześnie pozwala konfrontować tradycję polskiej satyry z jej współczesnymi formami.
Od konkursu do warsztatów. Edycja 2021 w Dubiecku
Jedną z najbardziej rozbudowanych odsłon przedsięwzięcia zorganizowano w 2021 roku. Wówczas Ogólnopolski Turniej Satyry „O Złotą Szpilę” został wzbogacony o program bezpłatnych warsztatów artystycznych, obejmujących wszystkie cztery dziedziny konkursowe.
Zajęcia z piosenki satyrycznej prowadziła Justyna Szafran, aktorka i wokalistka związana z teatrem muzycznym i piosenką aktorską. Warsztaty plastyczne powierzono Henrykowi Cebuli, znanemu rysownikowi satyrycznemu i karykaturzyście.
Uczestnicy zainteresowani kreacją słowa pracowali pod kierunkiem prof. Józefy Zając-Jamróz, natomiast warsztaty literackie prowadził dr Jan Zięba.
Program obejmował również prelekcję, wystawę oraz wyjazd do galerii Andrzeja Mleczki, jednego z najbardziej rozpoznawalnych polskich rysowników satyrycznych.
Wydarzenia odbywały się w Dubiecku, miejscowości związanej z rodziną Krasickich.
Finał konkursu zorganizowano 16 października 2021 roku na Zamku w Dubiecku. Towarzyszyły mu ogłoszenie wyników, wręczenie nagród, koncert laureatów oraz wystawa pokonkursowa i powarsztatowa prezentowana w Kresowym Domu Sztuki.
Organizatorzy zaplanowali również przygotowanie albumu, filmu oraz płyty z utworami wokalnymi.
Edycja ta pokazała, że turniej może pełnić funkcję miejsca edukacji artystycznej i spotkań twórców reprezentujących różne dziedziny sztuki.
Warsztaty umożliwiały uczestnikom rozwijanie umiejętności pod kierunkiem doświadczonych artystów, a finał pozwalał zaprezentować rezultaty ich pracy.
Laureaci ubiegłorocznego turnieju
W listopadzie 2025 roku odbyła się XXVIII edycja Ogólnopolskiego Turnieju Satyry im. Ignacego Krasickiego. Finał zorganizowano 22 listopada w Centrum Kulturalnym w Przemyślu.
W konkursie uczestniczyli twórcy z różnych części Polski, a jury oceniało prace literackie, plastyczne oraz prezentacje sceniczne. W części poświęconej kreacji słowa, inscenizacji i piosence satyrycznej obradowała komisja w składzie: Monika Rosicka-Gargol, Paweł Gładyś i Marcin Ehrlich.
W kategorii recytacji uczniów klas VII i VIII nagrodzono Amelię Konopkę, Zuzannę Młodowiec i Michała Webera, reprezentujących Miejski Dom Kultury w Lubaczowie.
Wśród młodzieży nagrody otrzymali Kamil Bernacki z Miejskiego Domu Kultury w Lubaczowie oraz Jakub Hawro z Klubu 5. Batalionu Strzelców Podhalańskich w Przemyślu.
W kategorii dorosłych laureatami zostali Katarzyna Czura z Rzeszowa, Kornelia Stasiła z Przemyśla, Emanuela Nowak z Centrum Kultury i Promocji w Jarosławiu oraz Zbigniew Gryniewicz z Miejskiego Domu Kultury w Lubaczowie. Osobno oceniano inscenizacje satyryczne. Nagrody przyznano Teatrowi Lentylki z Miejskiego Domu Kultury w Lubaczowie oraz Teatrowi Antrakt z Jasielskiego Domu Kultury. Wyróżnienie otrzymał Teatr Nastroje z Przemyśla.
W konkursie piosenki satyrycznej nagrodzono Kornelię Wodkę z Przemyśla, Antoninę Piotrowską z Rzeszowa oraz Tymona Barana z Klubu 5. Batalionu Strzelców Podhalańskich w Przemyślu. Wyróżniono również zespół Harnasie.
Najważniejszą nagrodę, statuetkę „Złotej Szpili”, otrzymała Oliwia Janowska reprezentująca Centrum Kulturalne w Przemyślu.
Rysownicy i karykaturzyści z całej Polski
W 2025 roku w turnieju plastycznym uczestniczyli zarówno doświadczeni twórcy, jak i uczniowie szkół artystycznych.
Prace oceniało jury w składzie: Małgorzata Podulka-Tenczyńska, Halina Paszkowska i Szczepan Marciniec.
W kategorii twórców profesjonalnych nagrody otrzymali Henryk Cebula z Tryńczy, Michał Graczyk z Nysy, Jacek Frąckiewicz z Widawy oraz Anna Skupińska z Tarnowa.
Wyróżnienia przyznano Maciejowi Michalskiemu z Bobrowca, Dariuszowi Dałomisowi z Tryńczy oraz Wiesławowi Lipeckiemu z Myszkowa.
Wśród nagrodzonych znaleźli się także uczniowie Zespołu Szkół Plastycznych w Katowicach: Apolonia Gondek, Oktawia Kiełpuńska, Natalia Hrynishak, Julia Rakowska i Vladislava Hrabova.
Jury przyznało ponadto osiem wyróżnień uczniom katowickiej szkoły.
Obecność twórców profesjonalnych, w tym artystów od lat zajmujących się rysunkiem satyrycznym, potwierdza ogólnopolski zasięg konkursu.
Udział młodych plastyków pozwala natomiast obserwować, jak kolejne pokolenia wykorzystują karykaturę i humor rysunkowy do komentowania współczesności.
Literatura satyryczna wciąż ma swoich autorów
W ubiegłorocznym turnieju literackim prace oceniała komisja w składzie: dr Urszula Lewartowicz, Teresa Babińska i Alicja Kunert.
Nagrody przyznano Apoloniuszowi Ciołkiewiczowi z Białegostoku, Januszowi Pliszce z Głogowa oraz Jarosławowi Andrasiewiczowi z Łodzi.
Wyróżnienia otrzymali Władysław Edelman z Zielonej Góry za małe formy literackie, Andrzej Lewko z Białegostoku za epitafia oraz Wacław Płonka z Alwerni za wiersz „Pszczelarz”.
W konkursie literackim uczestnicy mogą wykorzystywać różnorodne formy wypowiedzi satyrycznej. Wyniki poprzedniej edycji pokazują, że wśród zgłaszanych prac znajdują się zarówno utwory poetyckie, jak i krótkie formy literackie.
W 2025 roku jury konkursu literackiego oraz plastycznego nie przyznały nominacji do głównej statuetki. „Złota Szpila” trafiła ostatecznie do laureatki części scenicznej.
Satyra na scenie
Istotną częścią turnieju pozostają prezentacje sceniczne, które przyciągają recytatorów, wokalistów oraz amatorskie zespoły teatralne.
W tej formule satyra zyskuje dodatkowe środki wyrazu. Interpretacja aktorska pozwala wydobyć komizm sytuacyjny, ironię i charakter postaci, a inscenizacja umożliwia wykorzystanie ruchu scenicznego, kostiumu, rekwizytu i relacji pomiędzy wykonawcami.
W poprzednich edycjach regulamin dopuszczał zarówno indywidualną recytację, jak i zespołowe inscenizacje utworów satyrycznych. W 2024 roku przewidziano prezentacje grupowe liczące maksymalnie sześć osób, a czas występu ograniczono do dziesięciu minut.
Wyniki z 2025 roku pokazują, że w turnieju regularnie uczestniczą zespoły działające przy domach kultury i instytucjach artystycznych.
Dla młodych wykonawców jest to okazja do konfrontacji własnych umiejętności z uczestnikami reprezentującymi inne środowiska, a dla instruktorów teatralnych możliwość prezentacji efektów pracy z zespołami.
Ważną rolę odgrywa również piosenka satyryczna, która wymaga połączenia interpretacji tekstu z muzyką i sceniczną osobowością wykonawcy. Tradycja polskiej piosenki literackiej, kabaretowej i aktorskiej znajduje w tej części turnieju naturalną kontynuację.
Centrum Kulturalne w Przemyślu i tradycja ogólnopolskiego konkursu
Organizatorem wydarzenia jest Centrum Kulturalne w Przemyślu, instytucja kultury Województwa Podkarpackiego, prowadząca działalność artystyczną, edukacyjną i animacyjną.
Turniej „O Złotą Szpilę” należy do cyklicznych przedsięwzięć organizowanych przez placówkę.
Jego wieloletnia historia oraz udział autorów i wykonawców z różnych regionów Polski świadczą o trwałym zainteresowaniu twórczością satyryczną.
Wydarzenie zachowuje otwartą formułę, pozwalającą na spotkanie przedstawicieli kilku pokoleń i różnych środowisk artystycznych. Obok doświadczonych autorów pojawiają się uczniowie, młodzi wykonawcy i uczestnicy zajęć prowadzonych w domach kultury.
Interdyscyplinarny charakter konkursu pozwala również przyjrzeć się różnym sposobom wykorzystywania humoru w sztuce. Satyra literacka posługuje się słowem i puentą, rysunek satyryczny operuje skrótem i deformacją, a prezentacje sceniczne wykorzystują aktorstwo, muzykę oraz bezpośredni kontakt z odbiorcą.
Zgłoszenia do 15 listopada. Finał 21 listopada
Osoby zainteresowane udziałem w tegorocznym Ogólnopolskim Turnieju Satyry im. Ignacego Krasickiego „O Złotą Szpilę” mogą przesyłać zgłoszenia do 15 listopada 2026 roku.
Organizator udostępnił regulamin konkursu, karty zgłoszeniowe dla uczestników recytacji, inscenizacji i piosenki satyrycznej, metryczki prac literackich i plastycznych oraz formularze dotyczące przetwarzania danych osobowych.
Dokumenty można pobrać ze strony internetowej Centrum Kulturalnego w Przemyślu.
Finał odbędzie się 21 listopada o godz. 17.00 w Klubie Piwnice Centrum Kulturalnego w Przemyślu. W programie przewidziano ogłoszenie wyników, wręczenie nagród oraz otwarcie wystawy pokonkursowej.
Szczegółowych informacji udziela Dział Animacji Kulturalnej Centrum Kulturalnego w Przemyślu. Osobą do kontaktu jest Sylwia Błaut-Kowalczyk, tel. 16 678 20 09, wew. 503, e-mail: s.blaut@ck.przemysl.pl.
Organizator: Centrum Kulturalne w Przemyślu
Termin zgłoszeń: 15 listopada 2026 r.
Finał: 21 listopada 2026 r., godz. 17.00
Miejsce: Klub Piwnice, Centrum Kulturalne w Przemyślu, ul. Konarskiego 9.
