Teatr Wielki rozpoczyna realizację projektu „Adaptacja i modernizacja przestrzeni Teatru Wielkiego w Łodzi wraz z zakupem sprzętu i wyposażenia”.
fot. Teatr Wielki w Łodzi
To projekt o wartości ponad 48,4 mln zł, z czego ponad 31,2 mln zł stanowi dofinansowanie z Funduszy Europejskich. Inwestycja obejmie kompleksową modernizację zabytkowego gmachu przy placu Dąbrowskiego: od przebudowy kondygnacji podziemnej, przez wymianę okien i remont elewacji, po zakup sprzętu do produkcji teatralnej.
Projekt realizowany jest w ramach Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS) i nosi numer FENX.07.01-IP.04-0013/24. Całkowity planowany koszt wynosi 48 416 197,34 zł, a wkład Funduszy Europejskich to 31 253 243,10 zł. Ma być dostępniej, wygodniej, Teatr ma zyskać nowe przestrzenie edukacyjne, a bryła budynku dzięki nowej elewacji na nowo stać się ozdobą tej części Łodzi.
Zakres prac jest szeroki: przebudowa i zmiana sposobu użytkowania części kondygnacji podziemnej, wymiana okien na zasceniu budynku głównego, modernizacja dwóch wejść wraz z dostosowaniem dla osób ze szczególnymi potrzebami, renowacja wrót do dźwigów towarowych, zabezpieczenie przeciwpożarowe, wymiana desek na scenie głównej, modernizacja pomieszczeń administracyjnych, remont konserwatorski elewacji, modernizacja centralnego ogrzewania w części reprezentacyjnej oraz zakup sprzętu i wyposażenia do produkcji teatralnej. Projekt przewiduje również podniesienie kompetencji pracowników teatru oraz współpracę z partnerem zagranicznym.
Projekt ma wymiar międzynarodowy: partnerem zagranicznym Teatru Wielkiego w Łodzi został Teatr Opery i Baletu w Tiranie, jedna z najważniejszych instytucji kulturalnych Albanii, z siedzibą przy Placu Skanderbega. Współpraca wykracza poza formalne ramy projektu unijnego: oba teatry będą dzielić się wiedzą i doświadczeniem, a jej artystycznym zwieńczeniem stanie się wspólny spektakl premierowy zaplanowany na inaugurację sezonu 2028/2029. Inwestycje w kulturę to nie tylko kwestia dziedzictwa materialnego, ale także współpracy artystycznej. Fundusze takie budują realne więzi między instytucjami i scenami operowymi kontynentu.
Scena główna i kameralna zyskają nowoczesne oświetlenie LED, a także cyfrową konsoletę audio i wyjazdowy system nagłośnieniowy. Poza robotami budowlanymi i zakupem wyposażenia scenicznego projekt obejmuje szereg działań uzupełniających. Zaplanowano 28 szkoleń w 6 blokach tematycznych dla 450 pracowników teatru – w tym szkolenia z zakresu wdrażania proekologicznych rozwiązań w instytucji kulturalnej w duchu inicjatywy Kultura dla klimatu.
Wśród zakupów przewidzianych w projekcie znajdzie się ekran do wyświetlania nadpisów nad sceną główną – rozwiązanie stosowane w czołowych europejskich teatrach operowych, które pozwala śledzić libretto w trakcie spektaklu. Dla łódzkiej sceny to przełomowa zmiana: nadpisy umożliwią pełne uczestnictwo w spektaklu widzom obcojęzycznym i turystom odwiedzającym Łódź, a łódzkiej publiczności dają wygodę oglądania wybranych sztuk z tłumaczeniami na język polski.
Idea stworzenia w Łodzi reprezentacyjnego teatru narodziła się tuż po wyzwoleniu spod okupacji hitlerowskiej. W 1948 roku Leon Schiller stanął na czele Komitetu Budowy Teatru Narodowego — gmach miał być „godny Stolicy Pracy”. Projekt realizacyjny powierzono zespołowi łódzkich architektów: Józefowi i Witoldowi Korskim oraz Romanowi Szymborskiemu. Budowa trwała 18 lat.
W 1954 roku zmieniono przeznaczenie obiektu z teatru dramatycznego na operowy, co wiązało się z gruntownymi przekształceniami — zredukowano liczbę miejsc na widowni do 1300, rozbudowano zaplecze techniczne, a powstała scena stała się jedną z większych scen operowych w Europie, wyposażoną w scenę obrotową o średnicy 16 metrów.
Scena główna Teatru Wielkiego to imponująca przestrzeń o szerokości 26 m i głębokości 39,5 m (wraz z zasceniem), uzupełniona dwiema kieszeniami bocznymi. Całkowita wysokość sceny wraz z podsceniem, sznurownią i stropem technicznym sięga 46 metrów. Jej wyposażenie obejmuje 6 zapadni scenicznych. O skali przedsięwzięcia niech świadczy fakt, że 36 specjalistycznych śrub niezbędnych do uruchomienia napędów elektryczno-śrubowych sali wykonała Stocznia Marynarki Wojennej w Gdyni. To na tej scenie, jednej z najlepiej wyposażonych w Polsce, wymieniana będzie podłoga w ramach obecnego projektu.
Pierwsze przedstawienie – „Halka” Stanisława Moniuszki – odbyło się 19 stycznia 1967 roku. Gmach przy placu Dąbrowskiego, wpisany do Rejestru Zabytków Województwa Łódzkiego w 1976 roku, jest przykładem modernizmu z elementami klasycyzującego socrealizmu.
Od 1967 roku Teatr Wielki przedstawił publiczności ponad 350 premier operowych i baletowych. Na tej scenie miały miejsce prapremiery światowe oper Romualda Twardowskiego „Lord Jim” i „Maria Stuart” oraz głośne inscenizacje dzieł Krzysztofa Pendereckiego „Diabły z Loudun” i „Ubu król”. Gościły tu gwiazdy światowej wokalistyki: Victoria de Los Angeles, Kiri Te Kanawa, Placido Domingo, Andrea Bocelli czy Aleksandra Kurzak. Teatr był zapraszany na stagione do Teatro Vittorio Emanuele i Opery w Lyonie.
Od 1968 roku Teatr organizuje międzynarodowy festiwal Łódzkie Spotkania Baletowe, goszcząc najważniejsze zespoły baletowe świata – od Baletu XX Wieku Maurice’a Béjarta po Nederlands Dans Theater. W ostatnich latach teatr zdecydowanie rozwinął także działalność edukacyjną, wprowadzając cykl koncertów familijnych „Niedzielne poranki” oraz „Opery na poduchach”.
Teatr Wielki w Łodzi to nie tylko ważny zabytek dla Polski, ale i dla szerszej wspólnoty Europy. Obecny projekt to kontynuacja modernizacji przeprowadzonej w 2012 roku dzięki środkom z Funduszu Europejskiego – była to pierwsza gruntowna renowacja gmachu od ponad 40 lat. Program FEnIKS, z którego finansowana jest bieżąca inwestycja, stanowi kontynuację programów Infrastruktura i Środowisko 2007–2013 oraz 2014–2020. Łączy trzy wymiary: dbałość o dziedzictwo kulturowe, transformację klimatyczną i zrównoważony rozwój.
Projekt skierowany jest do szerokiego grona odbiorców: stałych widzów i miłośników klasycznego repertuaru, mieszkańców Łodzi i regionu poszukujących rozrywki kulturalnej, dzieci i młodzieży uczestniczących w warsztatach i spektaklach edukacyjnych, rodzin korzystających z dedykowanej oferty, a także osób z niepełnosprawnościami.
Modernizacja znacząco poprawi dostępność teatru. Przebudowane wejścia umożliwią swobodne korzystanie z obiektu osobom z ograniczeniami ruchowymi, w budynku pojawią się pętle indukcyjne stanowiskowe ułatwiające obsługę osobom niedosłyszącym w kasie i sekretariacie, plan tyflograficzny z alfabetem Braille’a pomoże osobom niewidomym w orientacji w przestrzeni teatru, a nowy pokój wyciszeń będzie przeznaczony dla osób z nadwrażliwością sensoryczną, w tym osób ze spektrum autyzmu.
W przebudowanych piwnicach powstaną nowoczesne przestrzenie edukacyjne i multimedialne — sale warsztatowe dla dzieci i dorosłych oraz studio telewizyjno-nagraniowe (z kamerami, systemem realizacji, blueboxem i stacjami montażowymi), które umożliwi nagrywanie małych form teatralnych i transmisje online. To właśnie te przestrzenie pozwolą zrealizować zakładane 44 nowe wydarzenia w formule online i dotrzeć do odbiorców, którzy nie mogą fizycznie odwiedzić teatru.
Projekt zakłada również zwiększenie rocznej liczby odwiedzających do ponad 100 tysięcy osób oraz utworzenie 4 nowych miejsc pracy.
—
Projekt dofinansowany przez Unię Europejską i realizowany w ramach działania FENX.07.01 Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej, priorytet FENX.07 Kultura, Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027.
