Nowa siedziba Teatru Współczesnego w Szczecinie weszła w etap projektowania.
Mat. pracownia SAAW / Teatr Współczesny w Szczecinie - wizualizacja
Nowa siedziba Teatru Współczesnego w Szczecinie przestaje być jedynie architektoniczną wizją. Po rozstrzygnięciu międzynarodowego konkursu i podpisaniu umowy z pracownią SAAW rozpoczęły się prace projektowe, a na terenie przyszłej inwestycji prowadzone są już m.in. badania akustyczne.
Na Łasztowni ma powstać nie tylko nowy gmach teatralny, ale rozbudowane centrum kultury z trzema scenami, przestrzeniami edukacyjnymi i społecznymi oraz otwartym placem miejskim.
To jedna z najważniejszych inwestycji kulturalnych planowanych obecnie w Szczecinie. Nowy Teatr Współczesny ma stanąć przy Nabrzeżu Celnym na Łasztowni, w sąsiedztwie planowanego Mostu Kłodnego. Szczecińskie Inwestycje Miejskie podkreślają, że obiekt ma połączyć funkcję teatru repertuarowego z rolą otwartego centrum kultury i przestrzeni publicznej.
Inwestycja weszła już w fazę projektową. 29 maja Szczecińskie Inwestycje Miejskie podpisały umowę z warszawską pracownią SAAW Sp. z o.o. na wykonanie dokumentacji nowej siedziby. To właśnie SAAW zwyciężyła wcześniej w międzynarodowym konkursie architektonicznym.
We wrześniu na Łasztowni rozpoczęto badania akustyczne terenu. Specjaliści analizują hałas związany m.in. z ruchem ulicznym, działalnością portową i przemysłową oraz ruchem statków. Wyniki pomiarów mają zostać wykorzystane podczas dalszego projektowania budynku i jego zabezpieczeń akustycznych.
Zwycięska koncepcja SAAW zakłada stworzenie kompleksu złożonego z dwóch uzupełniających się brył. Główny, podłużny budynek będzie mieścił podstawowe funkcje teatralne. Znajdzie się w nim Duża Scena z widownią na około 450 osób, a także Scena Kameralna, zaplecze techniczne, pracownie oraz magazyny.
Drugi budynek otrzyma bardziej społeczny i edukacyjny charakter. Zaplanowano w nim Scenę Społeczną, sale warsztatowe i konferencyjne, teatrotekę oraz pokoje gościnne dla zapraszanych artystów. Całość uzupełnić ma wieża widokowa, która może stać się jednym z nowych charakterystycznych punktów panoramy nadodrzańskiej.
Pomiędzy dwiema bryłami powstanie otwarta przestrzeń publiczna z zielenią. Z założenia nie ma to być budynek zamykający się po zakończeniu spektaklu. Przeszklone foyer, przestrzenie półpubliczne i możliwość obserwowania życia teatru z zewnątrz mają sprawić, że nowa instytucja będzie funkcjonowała również jako część codziennego życia Łasztowni.
Architektura nawiązuje do portowej przeszłości tej części miasta. Podłużny kształt głównego budynku odwołuje się do dawnych magazynów ustawionych wzdłuż Odry, a elewacje mają wykorzystywać m.in. czernioną stal i opalane drewno. Duże przeszklenia mają z kolei otwierać wnętrze teatru na otaczającą przestrzeń.
Do konkursu architektonicznego wpłynęły 43 prace. 13 marca 2026 roku pierwszą nagrodę, wynoszącą 300 tys. zł, oraz zaproszenie do opracowania dokumentacji projektowej otrzymała pracownia SAAW.
Szacowany koszt inwestycji podawany przy rozstrzygnięciu konkursu wynosił 285 mln zł netto.
Dopiero po przygotowaniu pełnej dokumentacji będzie możliwe przeprowadzenie postępowania dotyczącego wykonania robót budowlanych. Oznacza to, że do otwarcia nowej siedziby pozostaje jeszcze kilka lat, ale inwestycja przeszła już z etapu deklaracji i konkursowych wizji do konkretnego procesu projektowego.
Znaczenie inwestycji lepiej widać, gdy spojrzy się na historię samego Teatru Współczesnego. Instytucja powstała w 1976 roku po rozdzieleniu Państwowych Teatrów Dramatycznych i od tamtej pory jej główna scena funkcjonuje w budynku Muzeum Narodowego przy Wałach Chrobrego.
W 2026 roku teatr obchodzi 50-lecie samodzielnej działalności. W ciągu pięciu dekad przygotował blisko 300 premier. Jubileusz zbiega się więc z momentem szczególnym: po wielu latach Współczesny po raz pierwszy realnie zmierza do własnej, zaprojektowanej dla jego potrzeb siedziby.
Instytucją kierują obecnie dyrektor naczelny Mirosław Gawęda oraz dyrektor artystyczny Michał Buszewicz.
Teatr sam określa swoją działalność jako budowanie „teatru prawdziwych spotkań”. W centrum tej deklaracji znajdują się nie tylko spektakle, ale również rozmowa z publicznością, edukacja, wymiana doświadczeń i podejmowanie tematów współczesności. Współczesny chce być miejscem, w którym widzowie mogą spotykać się zarówno z wartościami sobie bliskimi, jak i z tematami czy stanowiskami wymagającymi dyskusji i ponownego namysłu.
Teatr prowadzi działania edukacyjne, warsztaty i projekty angażujące publiczność w proces powstawania przedstawień. Przykładem jest program „O co chodzi w tym teatrze”, którego uczestnicy poznawali kolejne etapy przygotowywania spektaklu: od dramaturgii i reżyserii, przez scenografię, ruch, dźwięk i światło, po aktorstwo oraz zaplecze techniczne.
Nowa siedziba została pomyślana właśnie jako rozwinięcie tej działalności. Scena Społeczna, sale warsztatowe, teatroteka i otwarte przestrzenie mają stworzyć dla niej warunki, których w obecnym układzie lokalowym brakuje.
Teatr Współczesny dysponuje obecnie trzema scenami o bardzo różnej skali.
Największa jest Duża Scena na Wałach Chrobrego, posiadająca 344 miejsca na widowni. To jedna z najgłębszych scen teatralnych w Polsce, znajdująca się w reprezentacyjnym gmachu dzisiejszego Muzeum Narodowego.
Drugą przestrzenią jest Scena Nowe Sytuacje, wcześniej funkcjonująca pod nazwą Malarnia. Znajduje się w budynku pracowni artystycznych i mieści około 60 widzów.
Trzecia to Teatr Mały, kameralna scena w śródmiejskiej kamienicy przy Deptaku Bogusława, z widownią liczącą około 40 miejsc.
Rozproszenie działalności jest jednym z powodów, dla których budowa własnej siedziby ma dla Współczesnego tak duże znaczenie. Nowy kompleks pozwoli połączyć w jednym miejscu zasadniczą część działalności artystycznej, technicznej, edukacyjnej i społecznej.
Co ważne, pojemność największej widowni również wyraźnie się zwiększy. Obecna Duża Scena ma 344 miejsca, podczas gdy projektowana na Łasztowni ma pomieścić około 450 widzów.
Sam Teatr Współczesny po ogłoszeniu wyników konkursu zwracał uwagę, że zmiana siedziby nie ma oznaczać zmiany podstawowej idei instytucji. „Nowy budynek, ale teatr ten sam” – podkreślano w oficjalnym komunikacie teatru dotyczącym zwycięskiej koncepcji.
I chyba właśnie w tym kierunku należy czytać cały projekt. Na Łasztowni nie ma powstać wyłącznie nowoczesne pudełko mieszczące scenę i widownię. Program funkcjonalny przewiduje przestrzenie dla artystów, publiczności, działań edukacyjnych, warsztatów, spotkań i przedsięwzięć społecznych. To w praktyce architektoniczne rozwinięcie modelu, który Współczesny deklaruje już dzisiaj: teatru funkcjonującego również poza godzinami przedstawień.
Jeżeli harmonogram inwestycji zostanie utrzymany, najbliższe miesiące i lata będą okresem szczególnie istotnym. Rozstrzygnięto konkurs, podpisano umowę projektową, wykonywane są pierwsze specjalistyczne badania terenu. Następnym wielkim krokiem będzie ukończenie dokumentacji i rozpoczęcie właściwej budowy.
Po pół wieku działalności w budynku, który nie został zaprojektowany jako samodzielna siedziba Teatru Współczesnego, szczecińska scena jest więc bliżej własnego domu niż kiedykolwiek wcześniej.
