Pozorna lekkość

W rzadko wystawianym na naszych scenach dramacie „Letni dzień”, po który sięga Sebastian Fabijański, Sławomir Mrożek mistrzowsko łączy wyrafinowany humor z filozoficzną zadumą i ogranicza do minimum zdarzenia, by wyraźnie odmalować psychologiczne wizerunki swoich bohaterów.

W letnie popołudnie w niewielkiej nadmorskiej miejscowości Ud i Nieud spotykają się po raz pierwszy. Ud, elegancki dżentelmen w nieskazitelnym, białym garniturze (co kontrastuje z ciemnym, smutnym strojem Nieuda) to człowiek sukcesu, któremu udaje się wszystko. Ponieważ doświadczył wszystkiego, owo „wszystko” znudziło mu się i życie straciło sens – jedyne, co go pociąga, to perspektywa niepowodzenia. Dlatego postanawia popełnić samobójstwo i jest przekonany, że dopnie swego, jak zawsze. Jego całkowite przeciwieństwo stanowi Nieud, któremu z kolei nie udaje się nic. Nic nie osiąga, w nic nie wierzy i wie, że w niego też nikt już nie wierzy. Jednak tli się w nim jeszcze iskra nadziei, chociaż nikła. On również chce zakończyć swoją egzystencję, z przekonaniem o niepowodzeniu tegoż zamiaru – zgodnie z ironią losu.

Tragiczna trzyaktowa farsa z absurdem w tle, przez Antoniego Wincha określana jako utwór egzystencjalno-bulwarowaty, staje opowieścią o ludzkich pragnieniach, samotności oraz o poszukiwaniu sensu życia. Wciąż aktualne zdaje się stwierdzenie, że Mrożek potrafi wydobywać z rzeczywistości to, co w niej i tak jest zawarte. Trudno się z tym nie zgodzić, oglądając realizację i debiut reżyserski Fabijańskiego.

W „Letnin dniu” pokazuje on istotne cechy dramaturgii, której nie można zaszufladkować, ponieważ wymyka się wszelkim schematom, nawiązując do różnych tradycji, m.in. romantycznej, a także do teatru absurdu.
Minimalistyczny w środkach spektakl uwypukla pewne idee (jednocześnie je kompromitując) poprzez bohaterów, a beztroski, odrealniony nastrój pozwala nabrać dystansu do takich spraw, jak chociażby śmierć, wola życia czy niezrozumienie przez drugiego człowieka. Groteskowa forma i absurd sytuacyjny oraz słowny ukrywają poważne, trudne pytania. Aktorzy odnajdują się w różnych stylistykach dramaturgicznych – rodem z farsy, czarnej komedii czy dramatu egzystencjalnego. Dzięki nim dostajemy coś więcej niż tylko teatralną tragifarsę.