Czworo naukowców próbuje znaleźć sposób na kontrolowanie ludzkich uczuć, ale ich eksperyment komplikuje pojawienie się Jasia, Małgosi i Baby Jagi.
fot. Białostocki Teatr Lalek
Premiera „Gabinetu emocji” w reżyserii Tomsy Legierskiego odbędzie się 28 listopada w Białostockim Teatrze Lalek.
Czy można wyprodukować szczęście, wyłączyć strach i pozbyć się złości za pomocą odpowiednio dobranego lekarstwa? Takie pytania stawiają twórcy najnowszego przedstawienia Białostockiego Teatru Lalek. „Gabinet emocji”, którego premiera odbędzie się 28 listopada 2026 roku o godzinie 16.00 na Scenie Kameralnej, przygotowuje czeski reżyser Tomsa Legierski. Spektakl łączy historię naukowego eksperymentu z dobrze znaną baśnią o Jasiu i Małgosi, zapraszając najmłodszych widzów do przyjrzenia się uczuciom, które towarzyszą im każdego dnia.
Bohaterami przedstawienia jest czworo uczonych przekonanych, że ludzkie emocje można zbadać, wyizolować, a następnie zamknąć w odpowiednio przygotowanym preparacie. Ich zamysł wydaje się prosty: wystarczyłoby przyjąć właściwą dawkę, aby poczuć radość, uwolnić się od strachu albo natychmiast przestać się złościć. W świecie zaprojektowanym przez naukowców każdy mógłby samodzielnie decydować o swoim samopoczuciu, a nieprzyjemne uczucia znikałyby na życzenie.
Eksperyment zaczyna się jednak komplikować, kiedy do laboratorium wkraczają postaci z baśni braci Grimm. Jaś i Małgosia, piernikowa chatka oraz niebezpieczna Baba Jaga wprowadzają do uporządkowanego świata badaczy zamieszanie, którego nie sposób przewidzieć. Okazuje się, że emocje wpływają na zachowanie bohaterów, podejmowane przez nich decyzje, a nawet na przebieg samej opowieści. Nadmierna radość może przeszkadzać równie skutecznie jak strach, nieufność potrafi zatrzymać działanie, a nagromadzona złość prowadzi do nieoczekiwanych konsekwencji.
Twórcy wykorzystują baśniową historię, aby pokazać dzieciom, jak różnorodne bywają ludzkie reakcje i dlaczego próba całkowitego podporządkowania sobie emocji może zakończyć się niepowodzeniem. Pojawia się również pytanie o to, czy człowiek rzeczywiście powinien dążyć do nieustannego szczęścia i czy uczucia uznawane za trudne lub nieprzyjemne można po prostu wyeliminować z życia.
W przedstawieniu ważne miejsce zajmuje także umiejętność słuchania drugiego człowieka. Bohaterowie stopniowo przekonują się, że naukowa wiedza i najbardziej pomysłowe eksperymenty nie zastąpią rozmowy, uważności oraz próby zrozumienia cudzych doświadczeń.
Wprowadzenie do przedstawienia postaci Jasia i Małgosi pozwala twórcom wykorzystać opowieść doskonale znaną kolejnym pokoleniom dzieci. Baśń braci Grimm zawiera przecież wiele sytuacji, w których emocje decydują o zachowaniu bohaterów. Jest w niej strach przed porzuceniem, niepewność związana z zagubieniem w lesie, nadzieja na odnalezienie drogi do domu, pokusa związana z odkryciem piernikowej chatki i wreszcie przerażenie wywołane spotkaniem z Babą Jagą.
W „Gabinecie emocji” te dobrze znane wydarzenia zostają włączone w eksperyment prowadzony przez naukowców. Zderzenie laboratoryjnego porządku z nieprzewidywalnością baśniowych przygód daje możliwość budowania komicznych sytuacji, a jednocześnie pozwala przyjrzeć się temu, jak uczucia wpływają na nasze postrzeganie rzeczywistości.
Sam pomysł podporządkowania emocji naukowej kontroli zawiera zresztą niemały potencjał komediowy. Trudno przecież wyobrazić sobie świat, w którym można byłoby precyzyjnie odmierzyć dawkę radości albo zdecydować, że przez najbliższe pół godziny nikt nie będzie odczuwał złości. Twórcy zapowiadają przedstawienie pełne zabawy, w którym humor ma towarzyszyć rozmowie o sprawach bliskich dzieciom.
Reżyserem „Gabinetu emocji” jest Tomsa Legierski, czeski artysta, który współpracował już z Białostockim Teatrem Lalek. W 2022 roku przygotował tutaj „Symulator”, przedstawienie poświęcone relacjom między światem rzeczywistym a wirtualnym oraz doświadczeniom człowieka funkcjonującego w rzeczywistości coraz silniej kształtowanej przez technologie.
„Symulator” był polsko-czeską produkcją, w której dramaturgię przygotowała Petra Kosová, scenografię Karel Czech, muzykę Daniel Čámský, a animacje Martin Máj. Konsultacje literackie prowadziła Marta Guśniowska. W obsadzie znaleźli się Łucja Grzeszczyk-Żukowska, Agata Stasiulewicz, Krzysztof Bitdorf, Michał Jarmoszuk i Maciej Zalewski.
W nowym przedstawieniu Legierski ponownie podejmuje temat związany z codziennym doświadczeniem współczesnego człowieka. Tym razem interesuje go świat uczuć, których nie sposób zamknąć w jednoznacznych definicjach ani całkowicie podporządkować racjonalnym zasadom. Wykorzystanie baśni o Jasiu i Małgosi pozwala połączyć ten temat z fabułą zrozumiałą dla najmłodszych widzów.
Do współpracy przy „Gabinecie emocji” reżyser zaprosił również artystów z Czech. Scenografię przygotowuje Karel Czech, który pracował już przy „Symulatorze”, muzykę komponuje Jan Čtvrtnik, a za dramaturgię odpowiada Michaela Legierski.
W „Gabinecie emocji” wystąpią Urszula Chrzanowska, Agata Stasiulewicz, Michał Jarmoszuk i Maciej Zalewski. Troje z nich, Stasiulewicz, Jarmoszuk i Zalewski, uczestniczyło również w realizacji wcześniejszego białostockiego przedstawienia Tomsy Legierskiego.
Udział aktorów znających już sposób pracy reżysera może mieć znaczenie dla nowej produkcji, szczególnie że jej fabuła opiera się na konfrontacji naukowego eksperymentu z baśniowym światem, w którym wydarzenia zaczynają wymykać się spod kontroli bohaterów.
Warto przypomnieć, że Białostocki Teatr Lalek należy do najważniejszych polskich scen specjalizujących się w teatrze formy. W jego repertuarze znajdują się zarówno przedstawienia dla najmłodszych, jak i realizacje dla młodzieży oraz dorosłych. Teatr regularnie zaprasza do współpracy zagranicznych reżyserów, scenografów i dramaturgów, dzięki czemu publiczność ma możliwość poznawania różnych tradycji i języków współczesnego lalkarstwa.
„Gabinet emocji” wpisuje się w tę praktykę, łącząc pracę białostockiego zespołu aktorskiego z doświadczeniem czeskich realizatorów.
Temat nowego przedstawienia dotyczy zagadnień coraz częściej obecnych w rozmowach o wychowaniu i rozwoju dzieci. Rozpoznawanie własnych uczuć, umiejętność ich nazywania oraz rozumienie emocji innych ludzi mają istotne znaczenie dla budowania relacji i radzenia sobie z codziennymi trudnościami.
Dzieci, podobnie jak dorośli, doświadczają przecież złości, zazdrości, smutku, lęku czy rozczarowania. Często jednak dopiero uczą się rozumieć przyczyny tych stanów i znajdować sposoby ich wyrażania. Teatr może stworzyć przestrzeń do przyjrzenia się takim doświadczeniom poprzez opowieść, zabawę i obserwowanie zachowań bohaterów.
W „Gabinecie emocji” szczególnie interesująca wydaje się próba postawienia pytania o granice kontroli nad własnymi uczuciami. Bohaterowie przedstawienia chcieliby stworzyć lekarstwo pozwalające każdemu odczuwać dokładnie to, czego w danej chwili potrzebuje. Ich eksperyment prowadzi jednak do odkrycia, że emocje bywają nieprzewidywalne, wzajemnie się przenikają i wpływają na nasze decyzje w sposób trudny do zaplanowania.
Twórcy proponują młodym widzom opowieść, w której naukowe ambicje zderzają się z doświadczeniem codziennego życia, a znana baśń staje się okazją do rozmowy o uczuciach. Ważne miejsce zajmuje przy tym pytanie o wzajemne słuchanie, które może okazać się znacznie bardziej pomocne niż próba znalezienia uniwersalnego lekarstwa na wszystkie ludzkie emocje.
Premiera „Gabinetu emocji” odbędzie się w sobotę 28 listopada 2026 roku o godzinie 16.00 na Scenie Kameralnej Białostockiego Teatru Lalek.
Kolejne przedstawienia zaplanowano na 29 listopada o godzinie 14.00 i 16.30 oraz 1 i 2 grudnia o godzinie 9.00. Szczegółowy repertuar i informacje o biletach dostępne są na stronie internetowej teatru.
„Gabinet emocji” – Białostocki Teatr Lalek
Reżyseria: Tomsa Legierski
Scenografia: Karel Czech
Muzyka: Jan Čtvrtnik
Dramaturgia: Michaela Legierski
Obsada: Urszula Chrzanowska, Agata Stasiulewicz, Michał Jarmoszuk, Maciej Zalewski.
Premiera: 28 listopada 2026 roku, godz. 16.00, Scena Kameralna Białostockiego Teatru Lalek.
