O spektaklu ,,Solarisation” w choreografii Sergiu Diță na Międzynarodowym Festiwalu Nowe Spojrzenia we Wrocławiu pisze Adam Kamiński.
fot. Magdalena Cydzik
Polscy widzowie mieli okazję poznać twórczość rumuńskich artystów w czwartym dniu Międzynarodowego Festiwalu Nowe Spojrzenia we Wrocławiu. Taniec spotkał się z myślą filozoficzną.
W koncepcji Georges’a Bataille’a słońce ma dwa oblicza. Pierwsze jest wzniosłe. Kojarzy się ze światłem, z czystością i poznaniem. Jest jednak tak intensywne, że nie można patrzeć na nie bez ryzyka utraty wzroku. Druga opcja jest bardziej niepokojąca. To Soleil Pourri, czyli Słońce Zgniłe. Pojawia się wtedy, gdy człowiek próbuje spojrzeć prosto w tarczę słoneczną. Zamiast piękna widzi ciemność. Coś trudnego do zniesienia. Słońce przestaje być symbolem życia. Staje się siłą, która niszczy, spala i doprowadza do rozkładu.
Ta myśl staje się punktem wyjścia do spektaklu ,,Solarisation”. Sergiu Diță przekłada filozofię Bataille’a na język ciała. Nie robi tego za pomocą opowieści czy dosłownych obrazów. Jego głównym narzędziem jest ruch. Yul Lorand odpowiada za warstwę wizualną performans.
W ,,Solarisation” ciało zostaje poddane intensywnej próbie. Tancerz porusza się tak, jakby nie znał granic własnych możliwości. Powtarza gesty, wpada w spazmy i stany skrajnego zmęczenia. Nie chodzi tu o piękno ruchu ani o perfekcyjną technikę. Ważniejsze jest doświadczenie wysiłku. Ciało nieustannie pracuje, aż zaczyna tracić kontrolę. Energia zostaje zużyta bez wyraźnego celu. To rodzaj świadomego marnotrawstwa, bliski idei Bataille’a.
Zmienia się sposób, w jaki ciało zajmuje przestrzeń. Nie dąży już ku górze. Opada, ugina się i rozpada na pojedyncze gesty. W ten sposób pokaz odchodzi od tradycyjnego myślenia o tańcu. Nie pokazuje ciała jako narzędzia piękna. Pokazuje zmęczenie, bezradność i fizyczne ograniczenia. Ciało przestaje być idealnym obrazem. Staje się żywą materią, która reaguje, zużywa się i podlega rozpadowi. Grawituje ku dołowi, traci napięcie, wchodzi w stany przypominające agonię. Nie zachwyca lekkością. Jest napięte, chwilami jakby pozbawione sił. Tancerz powtarza ruchy, doprowadza się do fizycznego wyczerpania. Można odnieść wrażenie, że nie szuka już żadnego celu. Po prostu trwa w wysiłku.
Trudno czasem zdecydować, czy patrzymy na taniec, czy na obraz fizycznego rozpadu. Czy artysta walczy z własnym ciałem, czy raczej pozwala mu stopniowo wymykać się spod kontroli? Te pytania pozostają otwarte. Nie ma potrzeby udzielać na nie jednej odpowiedzi.
Rumuński performer i choreograf młodego pokolenia szuka w tańcu języka, który pozwala mówić o doświadczeniach niejednoznacznych. W swojej pracy nie próbuje oswoić filozofii Bataille’a ani uczynić jej łatwiejszą. Interesujące jest to, że idea nabiera fizycznego wymiaru.
W ,,Solarisation” ciało zostaje pozbawione tego, co zwykle pomaga nam je oceniać: harmonii, proporcji. Zostaje jego fizyczność. Pot, zmęczenie, napięcie, bezradność. W pewnym sensie patrzymy na ograniczenia człowieka. Sergiu Diță pokazuje, że ciało jest kruche. Życie to nie tylko rozwój i witalność. To także zmęczenie i przemijanie. Tancerz umiejętnie potrafił połączyć trudną, awangardową teorię filozoficzną ze świeżą, bezkompromisową energią młodości, która trafia do współczesnego widza.
