Publiczność zobaczy międzynarodową produkcję „Projekt Yanka Rudzka: Dojrzenie” Joanny Leśnierowskiej, poświęconą urodzonej w Łodzi pionierce tańca nowoczesnego w Brazylii, oraz nagradzany spektakl „Language: no broblem” palestyńskiej artystki Marah Haj Hussein. Oba wydarzenia odbędą się w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana.
Z Łodzi do Brazylii. Historia Yanki Rudzkiej opowiedziana tańcem
„Projekt Yanka Rudzka: Dojrzenie” to międzynarodowa koprodukcja taneczna Joanny Leśnierowskiej poświęcona artystce, która po II wojnie światowej wyjechała z Polski do Brazylii i odegrała istotną rolę w rozwoju tamtejszego tańca nowoczesnego.
Yanka Rudzka, urodzona w Łodzi, przez wiele lat pozostawała postacią słabo rozpoznawalną w polskiej historii tańca. Tymczasem w Brazylii jej działalność pedagogiczna i artystyczna miała duży wpływ na kształtowanie się nowoczesnego języka choreograficznego. Rudzka interesowała się lokalnymi tradycjami muzycznymi i tanecznymi, szukając możliwości ich twórczego wykorzystania we współczesnej choreografii.
Joanna Leśnierowska powraca do tej biografii, łącząc taniec, fotografię, film i materiały archiwalne. Przedstawienie podejmuje temat migracji, pamięci oraz doświadczenia życia pomiędzy różnymi kulturami. Historia Rudzkiej pozwala przyjrzeć się również temu, jak podróże, przemieszczenia i spotkania z odmiennymi tradycjami wpływają na praktykę artystyczną.
W przedsięwzięciu uczestniczą artystki i artyści z Polski, Brazylii i Niemiec. Jedną z najważniejszych osób zaangażowanych w projekt jest Lia Robatto, uczennica Yanki Rudzkiej i wybitna przedstawicielka brazylijskiego tańca współczesnego. Jej udział ma szczególną wartość, ponieważ pozwala połączyć archiwalne świadectwa z osobistą pamięcią o artystce i jej metodach pracy.
Projekt obejmuje również instalację artystyczną, którą będzie można oglądać bezpłatnie od 5 do 10 listopada. Organizatorzy zaplanowali ponadto spotkanie z Lią Robatto i prof. Suki Guimarães, poświęcone twórczości Yanki Rudzkiej, jej działalności pedagogicznej oraz znaczeniu dla historii tańca.
Pokazy spektaklu odbędą się 5 i 6 listopada o godz. 18.00 oraz 7 listopada o godz. 16.00.
„Language: no broblem”. Język, tożsamość i relacje władzy
Drugą międzynarodową propozycją programu performatywnego jest „Language: no broblem”, autorski spektakl Marah Haj Hussein, palestyńskiej tancerki, aktorki i performerki mieszkającej w Antwerpii.
Artystka wykorzystuje własne doświadczenie funkcjonowania pomiędzy czterema językami: palestyńskim arabskim, hebrajskim, niderlandzkim i angielskim. Interesuje ją sposób, w jaki język określa społeczną pozycję człowieka, wpływa na jego poczucie przynależności i ujawnia istniejące nierówności.
Historia rozpoczyna się od podróży pociągiem przez Belgię. Pozornie zwyczajne spotkania i rozmowy stają się okazją do przyjrzenia się sytuacjom, w których wybór języka decyduje o sposobie postrzegania drugiego człowieka. Osobista narracja performerki przeplata się z nagraniami członków jej rodziny mieszkających w Palestynie. Opowiadają oni o codziennym funkcjonowaniu pomiędzy arabskim a hebrajskim oraz o społecznych i politycznych konsekwencjach tej dwujęzyczności.
Haj Hussein łączy teatr, ruch, dźwięk i projekcje wizualne. Posługuje się humorem, ironią, gniewem i osobistym doświadczeniem. Pokazuje, jak język może budować poczucie wspólnoty, a jednocześnie stawać się narzędziem kontroli, wykluczenia i podporządkowania.
W przedstawieniu powraca także problem tłumaczenia. Artystka przygląda się sytuacjom, w których znaczenie słów zmienia się wraz z kontekstem kulturowym, politycznym i emocjonalnym. Niektóre doświadczenia okazują się trudne do przekazania w innym języku, ponieważ wraz z tłumaczeniem tracą część swojego pierwotnego sensu.
„Language: no broblem” zdobył uznanie na międzynarodowej scenie teatralnej. W 2023 roku spektakl został wyróżniony nagrodą Roel Verniers Prize podczas Het TheaterFestival, a w 2025 roku otrzymał nagrodę sektorową dla najbardziej cenionego przedstawienia twórców poniżej 35. roku życia.
Przedstawienie wykonywane jest w czterech językach, z tłumaczeniem na język polski. Po pokazie odbędzie się spotkanie z publicznością w formule rozmowy w kręgu, prowadzone przez facylitatorki i facylitatorów Fundacji Nowej Wspólnoty.
Dwie artystyczne perspektywy na doświadczenie migracji
Oba przedstawienia podejmują temat życia pomiędzy kulturami, wykorzystując odmienne środki sceniczne. W „Projekcie Yanka Rudzka: Dojrzenie” pamięć o migracji i spotkaniach różnych tradycji przekazywana jest poprzez ciało, ruch i choreografię. W „Language: no broblem” podobne doświadczenia ujawniają się w języku, który staje się świadectwem osobistej historii, ale także społecznych i politycznych zależności.
Istotną częścią obu projektów jest obecność biografii. Joanna Leśnierowska przywraca pamięć o artystce, której działalność rozwijała się daleko od miejsca urodzenia. Marah Haj Hussein opowiada natomiast o własnym doświadczeniu wielojęzyczności, korzystając również ze świadectw najbliższych.
Przedstawienia znalazły się w programie performatywnym Festiwalu Łódź Wielu Kultur, którego kuratorką jest Agata Siwiak. Wydarzenie prezentuje twórczość artystek i artystów podejmujących temat migracji, pamięci, wielokulturowości i współczesnych relacji społecznych. Ważne miejsce zajmują w nim projekty łączące różne dziedziny sztuki oraz angażujące publiczność w rozmowę o prezentowanych doświadczeniach.
Festiwal Łódź Wielu Kultur. Informacje organizacyjne
Oba wydarzenia odbędą się w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana przy ul. Wojska Polskiego 83 w Łodzi.
Organizatorem festiwalu jest Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi. Wydarzenie dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury. Zadanie jest również współfinansowane z dotacji Miasta Łodzi.
Patronat honorowy nad festiwalem objęły ministra kultury i dziedzictwa narodowego oraz prezydent Łodzi Hanna Zdanowska. Patronem medialnym wydarzenia jest TVP Kultura.
Mecenasami festiwalu są Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej, Veolia Energia Łódź oraz Fuzja – ECHO Investments.
Wśród partnerów znalazły się m.in. Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, Dom Spotkań z Historią w Warszawie, Miejska Galeria Sztuki w Łodzi, Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi, Ambasada Brazylii w Warszawie, Ambasada Republiki Federalnej Niemiec, Instituto Guimarães Rosa, Teatro Villa Velha, Teatr Szwalnia, Polski Związek Głuchych Oddział Łódzki, TME Polówka oraz Biletomat.
