O miłości, samotności, seksualności, potrzebie dotyku i prawie do samodzielnego decydowania o własnym życiu opowiada najnowsza produkcja niezależnego Teatru Potem-o-tem.
Premiera „Bliskości” odbędzie się w piątek 13 listopada o godzinie 19.00 w siedzibie zespołu przy ulicy Nowolipki 2/2a w Warszawie. Wszystkie bilety na premierowy wieczór zostały już wyprzedane.
Przedstawienie wyreżyserował Marcin Zbyszyński, który jest również autorem scenariusza.
W obsadzie znaleźli się Małgorzata Mikołajczak, Adrianna Mrowiec, Eliza Rycembel, Paulina Pytlak, Filip Grycmacher i Maciej Kokot.
„Bliskość” jest przedsięwzięciem dokumentalnym, przygotowanym z udziałem osób mających różne doświadczenia niepełnosprawności. Twórcy zaprosili do rozmów także ich rodziny i bliskich. Zebrane świadectwa stały się podstawą scenariusza, który podejmuje tematy rzadko obecne w publicznej dyskusji o życiu osób z niepełnosprawnościami.
O czym trudno rozmawiać
Praca nad spektaklem obejmowała kilkadziesiąt godzin spotkań. Rozmowy dotyczyły codziennych doświadczeń, relacji rodzinnych i partnerskich, potrzeby niezależności, a także spraw najbardziej osobistych. Pojawiały się pytania o miłość, seksualność, ciało, dotyk, samotność, wstyd i lęk przed odrzuceniem.
Bohaterowie projektu i aktorzy poznawali się stopniowo, ucząc się rozumieć swoje doświadczenia i sposób patrzenia na świat. Właśnie ten proces spotkania stał się jednym z najważniejszych elementów przygotowań.
Osoby z niepełnosprawnościami wciąż zbyt często postrzegane są przez pryzmat ograniczeń zdrowotnych, konieczności rehabilitacji czy korzystania z pomocy innych. Tymczasem ich życie obejmuje wszystkie obszary ludzkiego doświadczenia, również te, o których otoczenie nie zawsze chce lub potrafi rozmawiać.
Szczególnie trudnym tematem pozostaje seksualność. Społeczne wyobrażenia o osobach z niepełnosprawnościami często pomijają ich potrzeby uczuciowe i seksualne, pragnienie budowania związków, posiadania partnera czy rodziny. Podobnie dzieje się z kwestią samodzielności.
Troska najbliższych może prowadzić do nadmiernej kontroli, ograniczania prawa do podejmowania decyzji i decydowania za drugiego człowieka, nawet w najbardziej osobistych sprawach.
Twórcy „Bliskości” przyglądają się tym doświadczeniom, pytając również o granice odpowiedzialności, zależności i autonomii. Interesuje ich, jak budować relacje oparte na wzajemnym szacunku i jak rozmawiać o potrzebach, które przez lata mogły pozostawać niewypowiedziane.
Dokumentalna formuła przedstawienia pozwala wykorzystać autentyczne historie i doświadczenia uczestników projektu. Dla aktorów oznacza to pracę z materiałem wymagającym szczególnej uważności, dla widzów zaś możliwość zetknięcia się z perspektywą osób, których codzienność często znają jedynie powierzchownie.
Od garażu do własnej sceny. Czym jest Teatr Potem-o-tem?
Potem-o-tem to jeden z przykładów niezależnego teatru, który przez lata budował swoją pozycję poza tradycyjnym systemem instytucjonalnym.
Zespół powstał w Warszawie w 2016 roku z inicjatywy grupy młodych twórców związanych z Akademią Teatralną. Jedną z najważniejszych postaci przedsięwzięcia od początku pozostaje Marcin Zbyszyński, reżyser i autor tekstów przygotowywanych specjalnie dla zespołu.
Wśród liderów teatru znajduje się również aktor Filip Kosior.
Historia Potem-o-tem rozpoczęła się od studenckiej pracy nad jednoaktówką Aleksandra Fredry „Pierwsza lepsza”. Twórcy postanowili pokazać przedstawienie publiczności, ale nie dysponowali tradycyjną przestrzenią teatralną.
Pierwszy spektakl zagrali więc w garażu na warszawskim Powiślu. Widzowie płacili za bilety dobrowolnie, wrzucając pieniądze do puszki.
To doświadczenie wpłynęło na dalszą działalność zespołu. Potem-o-tem zaczął przygotowywać przedstawienia w miejscach, które zwykle nie kojarzą się z teatrem. Aktorzy grali w prywatnych mieszkaniach, zabytkowych kamienicach, galeriach sztuki, pałacach, a nawet w autokarze.
Przestrzeń stawała się częścią scenariusza, a widzowie znajdowali się bardzo blisko wykonawców.
Zespół stopniowo rozwijał własny repertuar, oparty przede wszystkim na autorskich tekstach Zbyszyńskiego. Powstawały przedstawienia łączące komedię, absurd, groteskę i obserwację współczesnych obyczajów. Wśród nich znalazły się „#Na_Dorosłego”, „Gluten Sex”, „Powierzchnie gładkie”, „20 lexusów na czwartek”, „Nie do powiedzenia” czy futurystyczna „Po(*)łączność”.
Ważną cechą tych realizacji stało się łączenie humoru z tematami dotyczącymi współczesnych relacji, lęków, samotności i trudności w porozumiewaniu się.
Teatr chętnie eksperymentował z formą, angażował publiczność i wykorzystywał nietypowe rozwiązania przestrzenne.
Przez pierwsze lata Potem-o-tem funkcjonował bez własnej siedziby, utrzymując działalność przede wszystkim ze sprzedaży biletów i wsparcia widzów.
Przełom nastąpił w 2023 roku, kiedy zespół otworzył stałą scenę przy ulicy Nowolipki 2/2a w Warszawie. Nowa przestrzeń, licząca około 300 metrów kwadratowych, pozwoliła rozwinąć działalność repertuarową i organizacyjną.
Dziś Potem-o-tem jest profesjonalnym teatrem niezależnym, skupiającym aktorów i realizatorów pracujących również w innych instytucjach teatralnych, filmie i telewizji. Według informacji zamieszczonych na stronie zespołu w jego działalność zaangażowanych jest ponad 60 osób.
Najnowsza premiera pokazuje kolejne zainteresowania artystyczne twórców. „Bliskość” podejmuje temat społeczny, wykorzystując dokumentalne świadectwa i doświadczenia osób zaproszonych do współpracy. Jest to zarazem kontynuacja charakterystycznego dla Potem-o-tem zainteresowania relacjami międzyludzkimi, które od początku obecne było w jego repertuarze.
Aktorzy i realizatorzy
W „Bliskości” występują Małgorzata Mikołajczak, Adrianna Mrowiec, Eliza Rycembel, Paulina Pytlak, Filip Grycmacher i Maciej Kokot.
Za reżyserię i scenariusz odpowiada Marcin Zbyszyński.
Scenografię i kostiumy przygotowała Kornelia Dzikowska-Demirska, choreografię Natalia Kielan-Zbyszyńska, a muzykę Filip Grycmacher.
Reżyserem światła jest Filip Żygałło, za reżyserię dźwięku odpowiada Mikołaj Kustra, a za projekcje wideo Darek Redos. Projekt wideo przygotował Maciej Polubiec. Autorem plakatu jest Mar Kowalczuk, natomiast produkcję prowadzi Katarzyna Ciemniewska.
W procesie przygotowywania spektaklu zapewniono również opiekę psychologiczną, którą sprawuje Przemysław Łukaszewicz z Centrum Terapii Dialog.
Przedstawienie trwa dwie godziny, z jedną przerwą, i przeznaczone jest dla widzów od 16. roku życia.
Sześć bezpłatnych pokazów dla mieszkańców Warszawy
Projekt „Bliskość” otrzymał dofinansowanie ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury w ramach programu „Kultura Dostępna”.
Realizowany jest również we współpracy z Dzielnicą Śródmieście m.st. Warszawy. Dzięki temu zaplanowano sześć nieodpłatnych pokazów dla mieszkańców stolicy.
To ważna część przedsięwzięcia, zwłaszcza wobec tematyki przedstawienia. Dostępność kultury oznacza bowiem zarówno możliwość uczestniczenia w wydarzeniach artystycznych, jak i obecność różnych grup społecznych w repertuarze teatrów oraz w debacie o współczesnym świecie.
Potem-o-tem prowadzi również program „Potem-bez-barier”, skierowany do osób z niepełnosprawnościami i ich osób towarzyszących. Teatr mieści się na parterze, a droga od wejścia do widowni pozbawiona jest schodów i progów. W przestrzeni działają także pętle indukcyjne dla osób słabosłyszących. W ramach programu dostępne są specjalne bilety i vouchery, które można zamawiać bezpośrednio w teatrze.
Partnerem „Bliskości” jest Centrum Terapii Dialog, a patronat medialny nad przedstawieniem sprawuje Radio Nowy Świat.
Premiera 13 listopada. Kolejne spektakle do stycznia
Premierę „Bliskości” zaplanowano na piątek 13 listopada 2026 roku o godzinie 19.00. Bilety na ten wieczór zostały wyprzedane, ale przedstawienie będzie regularnie prezentowane w repertuarze teatru.
W listopadzie spektakl będzie można zobaczyć 14 listopada o godzinie 19.00, 15 listopada o godzinie 15.00 i 19.00, a także 19 i 20 listopada o godzinie 19.00.
Kolejne pokazy odbędą się 11 i 12 grudnia o godzinie 19.00 oraz 13 grudnia o godzinie 18.00. W styczniu 2027 roku teatr zaprasza na przedstawienia 22 i 23 stycznia o godzinie 19.00 oraz 24 stycznia o godzinie 18.00.
Bilety na spektakle repertuarowe są dostępne w sprzedaży internetowej. Ich ceny zależą od terminu zakupu i liczby wolnych miejsc.
„Bliskość” zapowiada się jako jedno z bardziej osobistych przedsięwzięć w dotychczasowej działalności Potem-o-tem. Teatr, który zdobywał publiczność przede wszystkim dzięki autorskiemu humorowi, nietypowym przestrzeniom i bliskiemu kontaktowi z widzami, tym razem zaprasza do rozmowy o sprawach wymagających szczególnej wrażliwości.
Dokumentalne świadectwa osób z niepełnosprawnościami mają skłonić publiczność do przyjrzenia się własnym przekonaniom i sposobom postrzegania innych. Pytania o miłość, samotność, intymność i prawo do samodzielnego życia pozostają przecież wspólne dla wszystkich.
Premiera: 13 listopada 2026 roku, godz. 19.00
Miejsce: Teatr Potem-o-tem, ul. Nowolipki 2/2a, Warszawa
Reżyseria i scenariusz: Marcin Zbyszyński
Czas trwania: 120 minut, jedna przerwa
Wiek widzów: 16
