25 września na Scenie im. Jerzego Treli Akademii Sztuk Teatralnych w Krakowie odbędzie się premiera „Samosądu” w reżyserii Jakuba Skrzywanka.
plakat autorstwa Marcina Chlandy
Jedenaścioro młodych ludzi, sto minut i decyzja, która ma zostać podjęta poza prawem. 25 września na Scenie im. Jerzego Treli Akademii Sztuk Teatralnych w Krakowie odbędzie się premiera „Samosądu” w reżyserii Jakuba Skrzywanka. To spektakl dyplomowy studentek i studentów IV roku Wydziału Aktorskiego, inspirowany „Dwunastoma gniewnymi ludźmi” oraz udokumentowanymi przypadkami przestępstw popełnianych przez osoby nieletnie.
O rozpoczęciu prób do „Samosądu” pisaliśmy już w lipcu. Teraz Akademia Sztuk Teatralnych ujawniła pełny opis przedstawienia, z którego wynika, że twórców interesuje przede wszystkim mechanizm rodzenia się przemocy grupowej: moment, w którym wspólnota przestaje poszukiwać sprawiedliwości, a zaczyna sama wymierzać karę.
„Samosąd” odwołuje się do „Dwunastu gniewnych ludzi”, ale scenariusz Jakuba Skrzywanka, Anieli Płudowskiej i Zuzanny Pytel odnosi się także do udokumentowanych przypadków przestępstw popełnianych przez osoby nieletnie. Twórców interesuje sytuacja, w której grupa zaczyna sama ustanawiać zasady, wskazywać winnego i wymierzać karę. W spektaklu pojawiają się również współczesne formy przemocy obecne w internecie: patostreamy, brutalne virale, publiczne upokarzanie, nękanie i mechanizmy zbiorowego osądu. Ważna staje się odpowiedzialność jednostki za decyzje podejmowane pod presją grupy oraz pytanie o moment, w którym przekroczona zostaje granica prowadząca do realnej przemocy. Jak zaznacza AST, jednym z zasadniczych pytań przedstawienia pozostaje możliwość zatrzymania tego procesu, zanim dojdzie do katastrofy.
To również szczególne spotkanie Skrzywanka z uczelnią, której sam jest absolwentem. Reżyser ukończył Wydział Reżyserii Dramatu krakowskiej AST, a dziś należy do najbardziej rozpoznawalnych twórców swojego pokolenia. Od września 2024 roku jest zastępcą dyrektorki ds. artystycznych Narodowego Starego Teatru w Krakowie, wcześniej kierował artystycznie Teatrem Współczesnym w Szczecinie. Ma na koncie między innymi „Śmierć Jana Pawła II”, „Spartakusa. Miłość w czasach zarazy”, „Mein Kampf”, „Opowieści niemoralne” czy tegoroczne „Requiem dla snu”. Jest laureatem Paszportu „Polityki” oraz Lauru Konrada.
„Samosąd” jest zarazem pierwszym spektaklem dyplomowym w krakowskiej AST, który Skrzywanek przygotowuje jako reżyser. Z dyplomami uczelni zetknął się już wcześniej: podczas studiów był asystentem Pawła Miśkiewicza przy „Jednak Płatonowie”, dyplomie studentów IV roku Wydziału Aktorskiego. Teraz wraca do swojej uczelni już jako samodzielny twórca pracujący z kolejnym pokoleniem przyszłych aktorek i aktorów.
Scenariusz „Samosądu” napisali Jakub Skrzywanek, Aniela Płudowska i Zuzanna Pytel we współpracy z zespołem aktorskim. Płudowska i Pytel odpowiadają również za współpracę dramaturgiczną. Scenografię, kostiumy i reżyserię świateł przygotował Marcin Chlanda, muzykę Wojciech Kiwer, a przygotowanie wokalne prowadzi Justyna Motylska. Asystentami reżysera są Magdalena Litwa i Jakub Drewnicki, asystentem scenografa – Mateusz Brońka.
W spektaklu występują: Michalina Brzuska, Julia Długosiewicz, Paulina Dyl, Klaudia Nowak, Matylda Sawicka, Julia Świerk, Jan Kowalczyk, Jakub Olędzki, Bartosz Rodzoń, Oskar Wojciechowski i Julian Załuga.
Premiera odbędzie się 25 września 2026 roku o godz. 19.00 na Scenie im. Jerzego Treli przy ul. Straszewskiego 22 w Krakowie. Spektakl trwa około 100 minut bez przerwy i przeznaczony jest dla widzów od 18. roku życia. AST uprzedza, że w przedstawieniu pojawiają się treści dotyczące m.in. przemocy fizycznej i psychicznej, nękania, molestowania, homofobii, ksenofobii, gwałtu i pedofilii oraz wulgarny język.
Teatr dla Wszystkich jest patronem medialnym spektaklu „Samosąd”.
Twórcy spektaklu:
Reżyseria: Jakub Skrzywanek
Scenariusz: Jakub Skrzywanek, Aniela Płudowska (III r. WRD), Zuzanna Pytel (III r. WRD), we współpracy z zespołem aktorskim
Współpraca dramaturgiczna: Aniela Płudowska, Zuzanna Pytel
Scenografia, kostiumy, reżyseria świateł: Marcin Chlanda
Muzyka: Wojciech Kiwer
Przygotowanie wokalne: Justyna Motylska
Asystenci reżysera: Magdalena Litwa (III r. WRD), Jakub Drewnicki (IV r. WRD)
Asystent scenografa: Mateusz Brońka (ASP)
Występują: Michalina Brzuska, Julia Długosiewicz, Paulina Dyl, Klaudia Nowak, Matylda Sawicka, Julia Świerk, Jan Kowalczyk, Jakub Olędzki, Bartosz Rodzoń, Oskar Wojciechowski, Julian Załuga.
Premiera odbędzie się 25 września 2026 roku na Scenie im. Jerzego Treli przy ul. Straszewskiego 22 w Krakowie. Kolejne przedstawienia zaplanowano na 26, 28, 29 i 30 września oraz 1, 2, 5 i 6 października.
