Festiwal, który odbędzie się w dniach 17–22 października, organizowany jest przez Teatr Baj Pomorski w Toruniu.
plakat: Teatr Baj Pomorski
Jedno z najważniejszych wydarzeń poświęconych współczesnemu teatrowi lalek, animacji i szeroko rozumianemu teatrowi formy odbędzie się w dniach 17–22 października. W programie znalazło się jedenaście przedstawień konkursowych z Polski i zagranicy, spektakle gospodarzy oraz wydarzenia towarzyszące. Do Torunia przyjedzie między innymi Miejski Teatr Miniatura z „Bibułą w tapczanie” – przedstawieniem, które kilka miesięcy wcześniej zdobyło Grand Prix 32. Ogólnopolskiego Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej.
„Spotkania” należą do tych festiwali, które od lat konsekwentnie pokazują, jak daleko współczesny teatr lalek odszedł od prostego skojarzenia ze sceną przeznaczoną wyłącznie dla najmłodszej publiczności. Baj Pomorski zaprasza do Torunia zespoły wykorzystujące klasyczną animację, teatr przedmiotu, mikroteatr, multimedia i rozmaite odmiany teatru formy, a równocześnie zachowuje osobne miejsce dla dobrze opowiedzianego teatru adresowanego do dzieci.
Pierwsza edycja toruńskiego festiwalu odbyła się w 1994 roku. Do 2007 roku impreza funkcjonowała jako Międzynarodowe Toruńskie Spotkania Teatrów Lalek, później jako Międzynarodowy Festiwal Teatrów Lalek „Spotkania”. Od ubiegłego roku jej nazwa została poszerzona o „teatr formy” – właśnie po to, aby lepiej odpowiadała przemianom zachodzącym w tej dziedzinie sztuki. Sam Baj Pomorski definiuje festiwal jako miejsce prezentacji przedstawień należących do szeroko rozumianego teatru lalkowego i sztuki animacji.
Program konkursowy 32. edycji ponownie został podzielony na nurt przedstawień adresowanych przede wszystkim do dzieci oraz propozycje dla widzów dorosłych. W sumie zaplanowano jedenaście spektakli.
W programie dla młodszej publiczności znalazł się „Miś Tymoteusz” Teatru Groteska. Przedstawienie podejmuje temat dorastania do odpowiedzialności, a więc jednego z tych doświadczeń, które w dobrym teatrze dla dzieci można pokazywać bez dydaktycznej łopatologii, pozostawiając młodemu widzowi przestrzeń do samodzielnego rozpoznania sytuacji bohatera.
Teatr Maska przywiezie z kolei spektakl „Nie skakać na bombę!”, którego twórcy przyglądają się przyjaźni – jej granicom, zobowiązaniom i temu, co właściwie oznacza bycie obok drugiego człowieka.
Wśród zagranicznych propozycji dla młodszej publiczności znajdzie się „Lemba” hiszpańskiego Ángeles de trapo. Spektakl podejmuje bardzo współczesne problemy: zagrożenia związane z cyberprzestrzenią, uzależnienie od mediów elektronicznych oraz relację człowieka z naturą. Obecność podobnych tematów pokazuje zresztą kierunek, w którym od dawna zmierza teatr dla dzieci – nie omija spraw trudnych i nie próbuje budować świata pozbawionego rzeczywistych problemów.
Jednym z tytułów, na które w programie 32. „Spotkań” warto zwrócić szczególną uwagę, będzie „Bibuła w tapczanie” Miejskiego Teatru Miniatura.
Spektakl powstał na podstawie książki Michała Rusinka „Bibuła w tapczanie. O Solidarności dla dzieci”, a jego adaptację i reżyserię przygotował Michał Derlatka. Jest to próba opowiedzenia najmłodszym o życiu w PRL-u, narodzinach i działalności NSZZ „Solidarność”, ale również o codziennym doświadczeniu ludzi żyjących w systemie, w którym słowa, informacje, książki czy zwyczajna możliwość publicznego sprzeciwu mogły mieć zupełnie inną wagę niż dzisiaj.
Toruńska prezentacja ma dodatkowe znaczenie, ponieważ „Bibuła w tapczanie” przyjedzie na „Spotkania” jako jeden z najważniejszych laureatów teatralnych ostatnich miesięcy. Spektakl zdobył Grand Prix 32. Ogólnopolskiego Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej. Wcześniej znalazł się w gronie zaledwie szesnastu przedstawień finałowych wybranych po obejrzeniu przez Komisję Artystyczną 124 zakwalifikowanych realizacji.
To wyróżnienie jest tym bardziej znaczące, że Konkurs na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej obejmuje całe polskie środowisko teatralne, a teatry lalkowe, dramatyczne i sceny niezależne oceniane są w jego ramach wspólnie. Miniatura nie zwyciężyła więc w kategorii teatru dla dzieci czy teatru lalek – jej spektakl otrzymał Grand Prix całego konkursu.
Sam Michał Derlatka został również uhonorowany Nagrodą Miasta Gdańska za rok 2025 za reżyserię „Bibuły w tapczanie”.
Z Danii przyjedzie na festiwal Sofie Krog Teater. Zespół zaprezentuje „Quacksalver” – przedstawienie wymierzone w ludzką obsesję wiecznej młodości, urody i zdrowia. Ma być przewrotnie, groteskowo i z dużą dawką czarnego humoru. Sofie Krog Teater jest zresztą publiczności „Spotkań” już znany – duńska scena uczestniczyła także w poprzedniej edycji festiwalu.
Ukraiński Altera Teatr pokaże natomiast „Z pokładu wieczności: Verne i strażnik czasu”. Punktem wyjścia jest postać Juliusza Verne’a – pisarza fascynującego się rozwojem nauki i możliwościami techniki, którego literatura stała się jednym z symboli XIX-wiecznej wiary w postęp. Spektakl wykorzystuje tę figurę do opowieści o czasie, wynalazkach i wyobraźni przekraczającej granice własnej epoki.
Teatr Animacji z Poznania przyjedzie do Torunia z „Wielkim Złym Lisem”, opartym na komiksie Benjamina Rennera. Punkt wyjścia brzmi jak klasyczna bajka: lis powinien być drapieżnikiem, kury jego ofiarami, a natura powinna podporządkowywać wszystkich jasno ustalonym zasadom. Szybko okazuje się jednak, że role wcale nie są oczywiste. Powstaje zarazem zabawna i wzruszająca opowieść o czułości zdolnej skuteczniej niż przemoc zmieniać relacje pomiędzy bohaterami.
Do klasyki, choć interpretowanej z dzisiejszej perspektywy, odwołuje się również Białostocki Teatr Lalek. „Słowik” jest współczesną reinterpretacją baśni Hansa Christiana Andersena i przypomnieniem, że zachwyt człowieka nad własnymi możliwościami oraz jego potrzeba podporządkowania sobie świata mają swoje granice. Natura nie jest przedmiotem, którym można dowolnie dysponować, a jej doskonałości nie sposób zastąpić nawet najbardziej efektowną imitacją.
Jedną z najbardziej nietypowych propozycji programu będzie „Do you sing in the shower?” greckiego Don’t Panic puppet theatre.
Twórcy zaglądają do łazienki pewnego śpiewaka operowego i obserwują jego kąpielowe rytuały. Cała historia rozgrywa się jednak w mikroskali. Festiwal pokaże więc również tę odmianę sztuki lalkarskiej, w której znaczenie ma precyzja drobnego gestu, detalu i miniaturowej przestrzeni.
To jeden z powodów, dla których „Spotkania” pozostają interesujące również dla publiczności zawodowo niezwiązanej z teatrem lalek. Kolejne spektakle mogą korzystać z zupełnie innych środków, a pojęcie „lalki” czy „formy” okazuje się często znacznie szersze, niż podpowiada tradycyjne wyobrażenie.
Osobny nurt konkursowy tworzą przedstawienia adresowane do dorosłej publiczności.
„The Walker” Davida Zuazoli i Unii Teatr Niemożliwy podejmuje problem wojennych uchodźców. Bohaterem jest człowiek zmuszony do opuszczenia swojego miejsca z powodu konfliktu zbrojnego. Sama figura wędrowca staje się tu figurą człowieka pozbawionego bezpieczeństwa, domu oraz pewności, dokąd właściwie prowadzi jego droga.
W zupełnie inną przestrzeń zabierze widzów włoski Teatro del Drago.
„Golem” jest spektaklem multimedialnym zbudowanym wokół historii błota – najbardziej pierwotnej materii, jednocześnie odpychającej i posiadającej ogromny potencjał kreacyjny. Z błota można lepić, budować i powoływać do życia kształty. Twórcy wykorzystują ten materiał do namysłu nad relacją człowieka i natury, ale również nad samym aktem tworzenia.
Jest w tym oczywiście także echo mitu o Golemie – istocie formowanej przez człowieka z pozbawionej życia materii. Spektakl Teatro del Drago ma jednak przede wszystkim pytać o kreacyjną siłę właściwą zarówno naturze, jak i człowiekowi oraz o konsekwencje spotkania obu tych porządków.
Jedenaście przedstawień konkursowych nie wyczerpuje programu festiwalu.
„Spotkania” tradycyjnie uzupełnią pozakonkursowe prezentacje gospodarza, czyli Teatru Baj Pomorski. Zaplanowano również wystawy i warsztaty, dzięki czemu wydarzenie po raz kolejny ma wyjść poza schemat kilkudniowego przeglądu przedstawień.
Towarzyszyć mu będzie również XXII Przegląd Teatrów Osób z Niepełnosprawnościami „Innym Okiem”. To wydarzenie ma już własną, ponad dwudziestoletnią historię i stało się trwałym elementem działalności prowadzonej przez toruński teatr przy okazji „Spotkań”.
Tegoroczna edycja pokazuje jednocześnie bardzo szerokie rozumienie teatru dla młodego widza. Obok klasycznej baśni pojawiają się PRL i historia Solidarności, cyberprzestrzeń, uzależnienie od urządzeń elektronicznych, ekologia, odpowiedzialność, przyjaźń czy relacja człowieka z naturą. W programie dla dorosłych pojawiają się uchodźstwo wojenne oraz pytania o stworzenie, materię i ludzką potrzebę ingerowania w otaczający świat.
Nie brakuje przy tym tego, co dla festiwalu lalkowego podstawowe – niezwykłości formy, zmiany skali, animowanego przedmiotu, materii zastępującej aktora albo pozostającej z nim w dialogu.
„Spotkania” są organizowane w Toruniu od 1994 roku. Przez ponad trzy dekady festiwal zmieniał się razem z teatrem lalek – od wydarzenia identyfikowanego przede wszystkim z lalkarstwem po przegląd, który świadomie otworzył się na teatr animacji i teatr formy. Zmianę tę przypieczętowała przyjęta od 2025 roku obecna nazwa: Międzynarodowy Festiwal Teatrów Lalek i Formy „Spotkania”.
Nieprzypadkowo gospodarzem pozostaje Baj Pomorski, jedna z najbardziej charakterystycznych polskich scen lalkowych, która obok własnego repertuaru od lat rozwija działalność festiwalową, edukacyjną i międzynarodową.
A pośród nich „Bibuła w tapczanie” – tegoroczne Grand Prix jednego z najważniejszych ogólnopolskich konkursów teatralnych – co samo w sobie może być jednym z najmocniejszych punktów programu.
Termin: 17–22 października 2026 roku
Organizator: Teatr Baj Pomorski w Toruniu
Miejsce: Teatr Baj Pomorski, ul. Piernikarska 9, Toruń oraz przestrzenie wskazane w szczegółowym programie festiwalu
Program konkursowy: 11 przedstawień
W programie: spektakle dla dzieci i dorosłych, przedstawienia zagraniczne i polskie, prezentacje pozakonkursowe Teatru Baj Pomorski, wystawy, warsztaty i wydarzenia towarzyszące
Wydarzenie towarzyszące: XXII Przegląd Teatrów Osób z Niepełnosprawnościami „Innym Okiem”
Sprzedaż biletów na przedstawienia 32. „Spotkań” już ruszyła. Pełne kalendarium oraz sprzedaż internetowa dostępne są w repertuarze Teatru Baj Pomorski.
Rezerwacje i informacje:
Dział Organizacji Widowisk
tel. 56 652 24 24, wew. 55
e-mail: organizacja@bajpomorski.art.pl
Szczegółowe informacje oraz bilety online:
