Z tej okazji przygotowano cykl koncertów, recitali i wydarzeń, których kulminacją będzie tradycyjny Koncert dla Piotra S. w Operze Krakowskiej.
fot. archiwum Piwnicy pod Baranami
To święto miejsca, które od siedmiu dekad wymyka się wszelkim definicjom. Piwnica pod Baranami – legenda polskiego kabaretu literackiego, piosenki poetyckiej i artystycznej wolności – obchodzi w 2026 roku 70-lecie istnienia. Z tej okazji przygotowano cykl koncertów, recitali i wydarzeń, których kulminacją będzie tradycyjny Koncert dla Piotra S. w Operze Krakowskiej.
O Piwnicy pod Baranami od lat mówi się, że jest „najdziwniejszym i najwspanialszym kabaretem świata”. Tak określają ją jej bywalcy i przyjaciele – a, jak głosi piwniczna tradycja, przyjacielem zostaje każdy, kto choć raz przekroczy próg legendarnej piwnicy pod Pałacem Pod Baranami na krakowskim Rynku Głównym.
Założona w 1956 roku przez grupę studentów Piwnica szybko stała się czymś znacznie więcej niż kabaretem. Przez siedem dekad wypracowała własny język artystyczny, niepowtarzalny klimat i sposób opowiadania o świecie, którego nie da się pomylić z żadną inną sceną. Powstały tu dziesiątki programów – jedni mówią o osiemdziesięciu, inni o blisko stu premierach – lecz żadna z nich nigdy nie była zamkniętym dziełem. Piwniczne spektakle żyły, zmieniały się wraz z artystami i publicznością, dzięki czemu każdy wieczór pozostawał wydarzeniem jedynym w swoim rodzaju.
Od początku znakiem rozpoznawczym Piwnicy był inteligentny humor, wyrastający z codzienności. Materiałem na piosenki i skecze stawały się autentyczne przemówienia polityków, prasowe artykuły, urzędowe dokumenty czy fragmenty naukowych rozpraw. W piwnicznym wykonaniu zyskiwały zupełnie nowe znaczenia – bawiły publiczność, ale często doprowadzały do irytacji cenzurę, która przez lata z uwagą śledziła działalność zespołu.
Nie sposób opowiadać historię Piwnicy pod Baranami bez Piotra Skrzyneckiego. Przez ponad cztery dekady był jej gospodarzem, konferansjerem, artystycznym przewodnikiem i symbolem. To wokół niego skupiało się środowisko twórców, poetów, muzyków i aktorów, którzy stworzyli fenomen znany daleko poza granicami Krakowa.
Rok 1997 zapisał się w historii Piwnicy jako czas bolesnych pożegnań. Najpierw odszedł Piotr Skrzynecki, a kilka miesięcy później Janina Garycka – współtwórczyni wielu piwnicznych programów, scenografka i jedna z najważniejszych postaci krakowskiego życia artystycznego.
Wielu sądziło wtedy, że bez nich Piwnica przestanie istnieć. Stało się jednak inaczej.
Dziś Piwnica pod Baranami pozostaje żywym zespołem artystycznym. Obok utworów, które od dziesięcioleci należą do kanonu polskiej piosenki literackiej, wciąż powstają nowe kompozycje i autorskie programy.
Z Piwnicą od lat związani są wybitni kompozytorzy: Zygmunt Konieczny, Jan Kanty Pawluśkiewicz, Andrzej Zarycki, Tomasz Kmiecik, Adrian Konarski i Paweł Pierzchała. Coraz częściej muzykę tworzą również sami wykonawcy – Dorota Ślęzak, Agata Ślazyk, Tamara Kalinowska, Leszek Wójtowicz czy Michał Kamiński, dzięki czemu repertuar nieustannie się rozwija, zachowując charakterystyczny piwniczny styl.
Jubileuszowy rok jest okazją, by przypomnieć, że Piwnica nie żyje wyłącznie wspomnieniami. Przez całe lato odbywają się bezpłatne recitale artystów na krakowskich Plantach, a w historycznej siedzibie przy Rynku Głównym regularnie prezentowane są kolejne programy kabaretowe.
Jednym z najważniejszych wydarzeń sierpnia będzie recital Agaty Ślazyk „Święto powinno trwać cały tydzień”. Artystka nawiązuje w nim do tradycji benefisów i jubileuszy, które Piotr Skrzynecki szczególnie ukochał i uczynił jednym z symboli Piwnicy pod Baranami.
Program tworzą pieśni satyryczne, literackie żarty oraz utwory do tekstów Wiesława Dymnego, Jeremiego Przybory, Agnieszki Osieckiej, Juliana Tuwima, Mariana Załuckiego, Antoniego Marianowicza, Andrzeja Waligórskiego i Bonifacego Dymarczyka. Nie zabraknie również autorskich piosenek Agaty Ślazyk oraz pierwszej w historii kompozycji napisanej do tekstu Piotra Skrzyneckiego. Całość poprowadzi kompozytor Tomasz Kmiecik, od lat związany z Piwnicą.
Dzień później publiczność spotka się z Tamarą Kalinowską, jedną z najwybitniejszych interpretatorek piosenki literackiej związanych z Piwnicą pod Baranami. W recitalu „Za miłość – miłość” artystka sięgnie po utwory, które ukształtowały jej muzyczną drogę. To wieczór poświęcony piosence opowiadającej o ludzkich emocjach, pamięci i doświadczeniu – z dala od łatwych tematów i prostych wzruszeń.
Kulminacją jubileuszu będzie tradycyjny Koncert dla Piotra S., organizowany 12 września – w dniu urodzin Piotra Skrzyneckiego – w Operze Krakowskiej.
Tegoroczny koncert zatytułowano „Nie będzie już innej miłości…”. W programie znajdą się najbardziej znane hymny Piwnicy pod Baranami, przeboje rozsławione przez kolejne pokolenia jej artystów oraz premierowe utwory przygotowane specjalnie z okazji siedemdziesięciolecia.
Na scenie wystąpi niemal trzydziestoosobowy zespół Piwnicy pod Baranami z udziałem m.in. Ewy Wnukowej, Kamili Klimczak, Doroty Ślęzak, Oli Maurer, Tamary Kalinowskiej, Agaty Ślazyk, Beaty Czerneckiej, Tadeusza Kwinty, Maćka Półtoraka, Leszka Wójtowicza, Rafała Jędrzejczyka, Krzysztofa Janickiego, Jakuba Zuckermana i Michała Kamińskiego. Towarzyszyć im będą muzycy pod kierownictwem Tomasza Kmiecika, a opiekę artystyczną nad wydarzeniem sprawuje dyrektor Piwnicy pod Baranami Bogdan Micek.
Siedemdziesiąt lat po swoim powstaniu Piwnica pod Baranami pozostaje jednym z najważniejszych symboli polskiej kultury – miejscem, które wciąż udowadnia, że inteligentny kabaret, poezja i piosenka literacka potrafią zachować świeżość niezależnie od upływu czasu.
