Jubileusz pod znakiem Hamleta, szaleństwa i pamięci o prof. Jerzym Limonie
mat. plakat 30. Międzynarodowego Festiwalu Szekspirowskiego w Gdańsku
Od 23 lipca do 2 sierpnia 2026 roku Gdańsk po raz trzydziesty stanie się jednym z najważniejszych miejsc spotkania teatru szekspirowskiego w Europie. Jubileuszowa edycja Międzynarodowego Festiwalu Szekspirowskiego odbędzie się pod hasłem „Pochwała szaleństwa”. W programie znalazły się spektakle z Kanady, Wielkiej Brytanii, Rumunii, Czech, Hiszpanii i Polski, konkursy Złoty Yorick, Nowy Yorick i SzekspirOFF, wydarzenia specjalne oraz gala otwarcia z udziałem Andrzeja Seweryna.
Tegoroczna edycja będzie miała szczególny charakter. To nie tylko trzydziesty Festiwal Szekspirowski, ale także powrót do idei prof. Jerzego Limona – twórcy festiwalu i Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego. Organizatorzy przypominają, że zanim w 2014 roku otwarto Teatr Szekspirowski, w Gdańsku odbywały się Dni Szekspirowskie, których celem było rozsławienie idei odbudowy elżbietańskiej sceny w mieście. Festiwal, który rozpoczął się w 1997 roku, stał się jednym z najważniejszych letnich wydarzeń teatralnych w Polsce.
Motto „Pochwała szaleństwa” odwołuje się do determinacji Jerzego Limona – badacza, wizjonera i organizatora, który doprowadził do powstania instytucji unikatowej w skali Europy. Jak podkreśla Agata Grenda, dyrektorka Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego, jubileuszowa edycja ma być hołdem dla tego twórczego szaleństwa:
„Pochwała szaleństwa odwołuje się do niezwykłej determinacji prof. Jerzego Limona – marzyciela i wizjonera, którego wiara, upór i marzenia doprowadziły nie tylko do powstania festiwalu, lecz także do odbudowania Teatru Szekspirowskiego w miejscu, w którym działał on przed czterema stuleciami. To właśnie furor divinus – twórcze szaleństwo profesora Limona stało się motorem powstania naszej instytucji i festiwalu szekspirowskiego. W jubileuszowym roku chcemy do niego wrócić, uhonorować je i zainspirować nim kolejne pokolenia. Będzie to festiwal pełen atrakcyjnych, ludycznych i głośnych wydarzeń towarzyszących oraz teatru z najwyższej półki. U Szekspira sacrum przeplata się z profanum i dokładnie tak widzimy 30. edycję naszego Festiwalu!” – mówi Agata Grenda.
Patrząc na program, trudno nie zauważyć, że jednym z najważniejszych tematów tegorocznej edycji będzie Hamlet. Powraca on w Gdańsku w wielu różnych wariantach: w monumentalnej choreograficznej wizji Roberta Lepage’a, w śląskim przekładzie Mirosława Syniawy, w świecie sztucznej inteligencji, mediów społecznościowych, technofeudalizmu i późnego kapitalizmu, ale także w legendarnej legnickiej inscenizacji Jacka Głomba i Krzysztofa Kopki. Pytanie „być albo nie być” zostaje więc przeniesione do rzeczywistości 2026 roku – rzeczywistości kryzysu informacji, samotności technologicznej i rozpadu dawnych form wspólnoty.
W programie zagranicznym znajdą się produkcje z Czech, Kanady, Wielkiej Brytanii, Rumunii i Hiszpanii.
25 lipca czeski Teatr Radost zaprezentuje „Sen nocy letniej” w reżyserii Pawła Chomczyka. Zespół wraca do Gdańska po sukcesie „Hamlet on the road”, który w 2022 roku otrzymał Nagrodę Publiczności oraz Nagrodę Polskiego Towarzystwa Szekspirowskiego „Księga Prospera”. Tym razem Teatr Radost sięga po jedną z najbardziej znanych komedii Szekspira. Ślubne przygotowania Tezeusza i Hipolity są tu punktem wyjścia do opowieści o miłości, iluzji, pomyłkach i magicznym lesie, w którym rzeczywistość wymyka się spod kontroli.
28 i 29 lipca pokazany zostanie „Hamlet, książę Danii” w reżyserii Roberta Lepage’a i choreografii Guillaume’a Côtégo. To koprodukcja Ex Machina, Côté Danse oraz Dvoretsky Productions z Kanady i jedno z najważniejszych wydarzeń jubileuszowej edycji. Lepage, jeden z najważniejszych twórców współczesnego teatru, wspólnie z wybitnym tancerzem Guillaume’em Côté tworzy „Hamleta” niemal pozbawionego słów. Historia zostaje opowiedziana przede wszystkim przez ciało, ruch, obraz i taniec. Kluczowe fragmenty tekstu Szekspira pojawiają się w formie projekcji.
29 i 30 lipca brytyjski zespół Buzz Studios pokaże „Petty Men” w reżyserii Julii Levai. To radykalna reinterpretacja „Juliusza Cezara”, która przenosi polityczny dramat Rzymu za kulisy współczesnego teatru. Akcja rozgrywa się w klaustrofobicznej garderobie, gdzie dwóch dublerów czeka na swoją szansę, słysząc z interkomu fragmenty jubileuszowego pokazu odbywającego się na dużej scenie. Spektakl przyjeżdża do Gdańska jako laureat nagrody ShakeSphere 2026, przyznawanej przez Europejską Sieć Festiwali Szekspirowskich.
Również 29 i 30 lipca publiczność zobaczy „Króla Leara” w reżyserii Silviu Purcăretego, przygotowanego przez Teatr Narodowy im. Marina Sorescu w Krajowej w Rumunii. Spektakl rumuńskiego mistrza reżyserii to studium kruchości, zdrady, szaleństwa i walki o władzę. Purcărete buduje widowisko o precyzyjnej formie wizualnej, z muzyką Vasile Șirliego, jednocześnie przełamując tradycyjny dystans między sceną a widownią. W przedstawieniu pojawiają się elementy bezpośredniej interakcji z publicznością.
Na zakończenie festiwalu, 1 i 2 sierpnia, Barcelona Flamenco Ballet z Hiszpanii zaprezentuje „Romea i Julię” w choreografii Davida Gutiérreza. To interpretacja łącząca flamenco, taniec współczesny i jazz. Twórcy pokazują dramat Szekspira jako opowieść o miłości, tożsamości i społecznych napięciach, wykorzystując muzyczną i wizualną energię flamenco oraz elementy interakcji z widzami.
Konkurs o Złotego Yoricka odbywa się od 1994 roku i jest najważniejszym polskim konkursem na najlepszą inscenizację dzieł dramatycznych Williama Szekspira oraz utworów inspirowanych jego twórczością. Selekcjonerem tegorocznej edycji jest krytyk teatralny Łukasz Drewniak. Zwycięski teatr otrzyma statuetkę Złotego Yoricka oraz nagrodę finansową w wysokości 40 tys. zł.
W tym roku do finału zakwalifikowały się trzy spektakle – wszystkie związane z „Hamletem”.
24 lipca Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach pokaże „Tragedyjo Hamleta, ksiyncia Dynymarku” w reżyserii Roberta Talarczyka. To pierwsze w historii pełne wystawienie „Hamleta” po śląsku, w przekładzie Mirosława Syniawy. Talarczyk łączy surowość „starego Śląska” z nowoczesną formą sceniczną i pulsującą muzyką Miuosha.
27 lipca zaprezentowany zostanie „Hamlet” Jacka Jabrzyka z Teatru Zagłębia w Sosnowcu. Spektakl zachowuje strukturę dramatu Szekspira, ale przenosi widzów w świat współczesnego chaosu informacyjnego, mediów społecznościowych, podsłuchów, plotek i sztucznej inteligencji. Inspiracją dla twórców była autentyczna historia nastolatka szukającego wsparcia w rozmowie z AI. Na scenie ważną rolę odgrywają nowe media, obrazy generowane na żywo przez sztuczną inteligencję oraz kamery live.
1 sierpnia Teatr Powszechny im. Zygmunta Hübnera w Warszawie pokaże „Hamleta” w reżyserii Kamila Białaszka. To radykalna adaptacja dramatu, osadzona w rzeczywistości technofeudalizmu, korporacji i modeli AI. Hamlet staje się tu bohaterem świata późnego kapitalizmu, a spektakl stawia pytania o rewolucyjny potencjał pokolenia Z. W roli Hamleta występuje Antek Sztaba, a muzyczny rytm przedstawienia współtworzy bit producenta Barto Katta.
Do tegorocznego Konkursu o Nowego Yoricka wpłynęły 22 zgłoszenia od studentów reżyserii, młodych reżyserów i niezależnych kolektywów artystycznych. Finalistów wybrali dyrektorzy teatrów partnerskich zaproszonych przez organizatorów festiwalu. Laureaci realizują swoje pomysły w formule work in progress z zespołami aktorskimi współpracujących scen. Każdy projekt otrzymał wsparcie produkcyjne w wysokości 25 tys. zł.
25 lipca zaprezentowany zostanie „Hej Hamlet” w reżyserii Anieli Płudowskiej, przygotowany we współpracy z Teatrem Współczesnym w Szczecinie. Spektakl przenosi widzów do post-AI świata Elsynoru, w którym rzeczywistość można dowolnie modyfikować. Hamlet grany przez żywych aktorów zostaje skonfrontowany z wygenerowanym głosem sztucznej inteligencji. Za sound design odpowiada Justyna Stasiowska.
27 lipca Teatr Nowy im. Izabelli Cywińskiej w Poznaniu pokaże „Juliusza Cezara” w reżyserii Kuby Zubrzyckiego. Akcja zostaje przeniesiona z rzymskiego forum do współczesnego studia telewizyjnego, gdzie polityka staje się medialnym performansem opartym na kontroli narracji i obrazu. Reżyser korzysta z doświadczeń pracy warsztatowej prowadzonej m.in. w zakładach poprawczych, ośrodkach leczenia uzależnień i schroniskach dla osób bezdomnych.
30 lipca Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie pokaże „Romea i Julię” w reżyserii Macieja Jaszczyńskiego. Twórcy przenoszą dramat w realia późnego kapitalizmu. Akcja rozgrywa się w surowej przestrzeni fabryki maszyn, wśród regałów pełnych zapomnianych śrubek. Miłość zostaje tu przedstawiona jako ostatnia forma oporu. Jaszczyński demitologizuje romantyczną opowieść i przesuwa wiek bohaterów – Romeo i Julia nie są nastolatkami, lecz osobami po trzydziestce, wciąż zależnymi od rodziców.
Konkurs SzekspirOFF od ponad dekady wspiera niezależne projekty inspirowane twórczością Szekspira. W tym roku do konkursu zgłosiło się wielu twórców i zespołów offowych. Wybrane projekty otrzymały wsparcie produkcyjne w wysokości 25 tys. zł, a podczas festiwalu oceni je międzynarodowe jury. Pula nagród finansowych wynosi 15 tys. zł. Selekcjonerką konkursu jest Katarzyna Knychalska, założycielka i prezeska Fundacji Teatr-Nie Taki, redaktorka naczelna portalu Teatralny.pl oraz czasopisma „nietak!t”.
24 lipca pokazany zostanie spektakl „bedziesz ze mna chodzic ?” w reżyserii Ewy Platt. Twórcy przenoszą motywy ze „Snu nocy letniej” oraz „Zachodów straconych miłości” do świata współczesnej młodzieży, w którym wyznanie miłości może stać się narzędziem upokorzenia i cyberprzemocy. Las nie jest tu romantyczną przestrzenią przemiany, lecz miejscem przyzwolenia na okrucieństwo.
Od 25 do 28 lipca prezentowany będzie projekt „Cały świat jest sceną” w reżyserii Roberta Traczyka. To połączenie escape roomu i immersyjnego doświadczenia teatralnego. Punktem wyjścia jest tajemnicze zniknięcie obsady tuż przed premierą. Widzowie trafiają do garderoby pełnej sekretów i muszą rozwikłać zagadkę, korzystając ze spostrzegawczości i umiejętności współpracy.
26 lipca zespół „Inwazja” pokaże „Lady staje się Makbetem” w reżyserii Olesi Nieżywej. Spektakl ma formę telewizyjnego late night show, w którym spotykają się Lady Makbet, Lady Szekspir i Lady Woolf. Twórcy w zabawny, ale stanowczy sposób podejmują temat nierówności płacowych, kobiecej sprawczości i walki o prawa kobiet, odwołując się również do tekstów Virginii Woolf.
28 lipca Paweł Palcat zaprezentuje monodram „Ryszard III Wrażliwy”. To opowieść o psychice ukształtowanej przez narcyzm wrażliwy, odrzucenie, wstyd i lęk przed innością. Jeden aktor odgrywa wszystkie role, zawłaszczając cały szekspirowski świat i multiplikując własne „ja” w kolejnych postaciach.
31 lipca pokazany zostanie „Juliusz Cezar: sen Kalpurnii” w reżyserii Tymoteusza Sarosieka. Czworo aktorów rekonstruuje historię spisku, który doprowadził do upadku rzymskiej republiki. Spektakl skupia się nie na wielkich pojęciach, lecz na ludzkich emocjach: wstydzie, strachu, zazdrości i potrzebie ocalenia życia przed przemianą w legendę.
23 lipca odbędzie się otwarcie Festiwalu i Gala Jubileuszowa w reżyserii Mariusza Babickiego. Widzowie zostaną zaproszeni w podróż przez trzy dekady Festiwalu Szekspirowskiego – od Dni Szekspirowskich w 1997 roku po dzisiejsze wydarzenie rozpoznawalne w Europie i na świecie. Na scenie Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego wystąpi m.in. Andrzej Seweryn.
30 lipca Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Legnicy pokaże „Hamleta. Księcia Danii” w reżyserii Jacka Głomba i Krzysztofa Kopki. To legenda polskiego teatru – spektakl grany nieprzerwanie od 25 lat, rockowy, liryczny, z muzyką na żywo zespołu „Kormorany” i scenografią Małgorzaty Bulandy. Choć przedstawienie było już prezentowane gdańskiej publiczności w Kościele św. Jana w 2002 roku, po raz pierwszy pojawi się w programie Festiwalu Szekspirowskiego. W specjalnej jubileuszowej wersji na scenie wystąpią aktorzy premierowej obsady z 2001 roku: Przemysław Bluszcz i Janusz Chabior.
Zwycięzców konkursów Złoty Yorick, Nowy Yorick i SzekspirOFF wyłoni międzynarodowe jury.
W jego składzie znajdą się: Dorota Buchwald – teatrolożka, badaczka recepcji dzieł Szekspira, ekspertka w dziedzinie dokumentacji teatru, była dyrektorka Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego i pomysłodawczyni elektronicznej Encyklopedii Teatru Polskiego; Ronan Paterson – irlandzki reżyser i aktor, związany m.in. z irlandzkim teatrem narodowym The Abbey oraz Uniwersytetem Teesside; oraz Jay Wegman – amerykański kurator i menedżer kultury, od 2016 roku dyrektor NYU Skirball przy Uniwersytecie Nowojorskim, wcześniej dyrektor Abrons Arts Center, wyróżnionego nagrodą OBIE za innowacyjność.
Międzynarodowy Festiwal Szekspirowski odbywa się od 30 lat w Trójmieście. Organizują go Gdański Teatr Szekspirowski i Fundacja Theatrum Gedanense. Dotychczas w festiwalu uczestniczyło ponad 250 zespołów teatralnych i ponad 250 reżyserów z ponad 40 krajów.
Festiwal jest platformą wymiany doświadczeń, praktyk teatralnych i dyskusji środowisk skupionych wokół twórczości Williama Szekspira. Gdański Festiwal Szekspirowski jako jedyny festiwal z Polski i jeden z pięciu w Europie otrzymał nagrodę EFFE Award, przyznawaną przez Stowarzyszenie Festiwali Europejskich we współpracy z Komisją Europejską i Parlamentem Europejskim.
Gdańsk jest także siedzibą Europejskiej Sieci Festiwali Szekspirowskich, zainicjowanej w 2010 roku i zrzeszającej partnerów z kilkunastu państw Europy.
Pełny program 30. Międzynarodowego Festiwalu Szekspirowskiego dostępny jest na stronie: festiwalszekspirowski.pl.
Z przyjemnością informujemy, że Teatr dla Wszystkich po raz kolejny został patronem medialnym Międzynarodowego Festiwalu Szekspirowskiego w Gdańsku. Jubileuszowa, 30. edycja wydarzenia odbędzie się od 23 lipca do 2 sierpnia.
