Wernisaż odbędzie się 5 listopada 2026 roku w Teatrze Muzycznym im. Danuty Baduszkowej w Gdyni.
Projekty scenograficzne, makiety, fotografie przedstawień, kostiumy i plakaty teatralne złożą się na wystawę poświęconą twórczości Mariusza Napierały. Ekspozycja obejmie lata 1991–2026, dokumentując kolejne etapy jego działalności artystycznej, od pierwszych realizacji w teatrze dramatycznym po wielkie produkcje musicalowe i operowe.
Wystawa zostanie zaprezentowana w foyer Dużej Sceny Teatru Muzycznego w Gdyni, z którym artysta współpracował przy kilku znaczących realizacjach. Wśród nich znajduje się musical „Quo vadis” w reżyserii Wojciecha Kościelniaka.
Od „Tytusa Andronicusa” do wielkich musicali
Mariusz Napierała jest scenografem, inscenizatorem, grafikiem i autorem plakatów teatralnych. Od 2019 roku kieruje Teatrem Kameralnym im. Wandy Rucińskiej w Bydgoszczy jako dyrektor naczelny i artystyczny. Pełni również funkcję przewodniczącego zarządu Gildii Polskich Scenografek i Scenografów Teatralnych, organizacji działającej na rzecz ochrony praw i interesów zawodowych twórców scenografii.
Pracę artystyczną rozpoczął jeszcze podczas studiów w Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, którą ukończył w 2000 roku na Wydziale Malarstwa i Grafiki. Pod kierunkiem profesora Andrzeja Markowicza przygotował dyplom ze scenografii, projektując instalację przestrzenną teatru-areny do „Tytusa Andronicusa” Williama Shakespeare’a.
W 2021 roku uzyskał stopień doktora w dziedzinie sztuki na Uniwersytecie Artystycznym im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu, zajmując się problematyką architektury wnętrz i scenografii.
Przez ponad trzy dekady współpracował z teatrami dramatycznymi, operowymi i muzycznymi. Szczególne miejsce w jego dorobku zajmują realizacje musicalowe, wymagające połączenia wyobraźni plastycznej z wiedzą o mechanice sceny, technologii teatralnej i organizacji przestrzeni.
Napierała projektował scenografie do takich tytułów jak „West Side Story”, „Skrzypek na dachu”, „Cabaret”, „Jekyll & Hyde”, „Rent”, „Evita”, „Jesus Christ Superstar”, „Doktor Żywago” czy „We Will Rock You”. W ostatnim czasie przygotował również scenografię do musicalu „Wicked” w reżyserii Wojciecha Kępczyńskiego w warszawskim Teatrze Muzycznym Roma.
W latach 2016–2017 był zastępcą dyrektora Opery Bałtyckiej w Gdańsku. Jego działalność obejmuje także projekty kostiumów, plakatów oraz pracę inscenizacyjną.
Współpraca z Wojciechem Kościelniakiem
Osobny rozdział w twórczości Napierały stanowi współpraca z Wojciechem Kościelniakiem, jednym z najważniejszych reżyserów współczesnego polskiego teatru muzycznego.
Artyści spotkali się przy realizacji musicalu „A statek płynie” we wrocławskim Teatrze Muzycznym Capitol, a następnie pracowali wspólnie nad „Chłopcami z Placu Broni” w Teatrze Kameralnym w Bydgoszczy, „Quo vadis” w Teatrze Muzycznym w Gdyni oraz „Dżumą” w bydgoskim Kameralnym.
Ich współpraca opiera się na ścisłym dialogu dotyczącym kształtu przedstawienia, jego dramaturgii i rozwiązań przestrzennych. W rozmowie z portalem Teatr dla Wszystkich Napierała podkreślał, że Kościelniak pozostawia scenografowi dużą swobodę twórczą, a rozwiązania inscenizacyjne i plastyczne powstają we wzajemnej wymianie pomysłów.
Szczególne znaczenie ma tutaj „Quo vadis”, jeden z najbardziej rozbudowanych projektów musicalowych ostatnich lat. Przedstawienie powstało w Teatrze Muzycznym w Gdyni, a jego budżet produkcyjny wyniósł nieco ponad trzy miliony złotych.
Scenografia jako samodzielne dzieło artystyczne
Wystawa „Scenografia – obrazy zatrzymane w czasie” pozwoli przyjrzeć się procesowi powstawania przedstawień od strony zazwyczaj niedostępnej publiczności. Projekty i makiety pokazują bowiem etap pracy poprzedzający budowę dekoracji, montaż konstrukcji i pierwsze próby aktorów w gotowej przestrzeni.
To szczególnie interesujący aspekt działalności Napierały, który od lat zabiera głos w dyskusji o pozycji scenografa w polskim teatrze.
Artysta konsekwentnie podkreśla, że scenografia jest pełnoprawnym elementem dzieła teatralnego, a jej autor współodpowiada za artystyczny kształt przedstawienia. Zwraca również uwagę na znaczenie pracowni teatralnych, w których wiedza rzemieślnicza i doświadczenie techniczne umożliwiają realizację najbardziej wymagających projektów.
Przygotowana w Gdyni ekspozycja będzie zatem okazją do prześledzenia zmian, jakie zaszły w polskiej scenografii na przestrzeni ostatnich 35 lat. Rozwój technologii scenicznej, wykorzystanie multimediów i coraz większe możliwości mechaniki teatralnej znacząco zmieniły sposób projektowania przedstawień, zwłaszcza operowych i musicalowych.
Jubileuszowa wystawa w Teatrze Muzycznym
Kuratorką wystawy jest dr Katarzyna Zawistowska z Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku.
Ekspozycja powstaje w ramach stypendium dla twórców kultury przyznanego Mariuszowi Napierale przez Zarząd Województwa Pomorskiego na 2026 rok.
Partnerami przedsięwzięcia są Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej w Gdyni, DekoBau, Prolight, Scena Jutra oraz Miejskie Centrum Kultury w Bydgoszczy.
Wernisaż odbędzie się 5 listopada 2026 roku o godzinie 18.00 w foyer Dużej Sceny Teatru Muzycznego w Gdyni przy placu Grunwaldzkim 1. Udział w wydarzeniu wymaga okazania zaproszenia.
Mariusz Napierała: „Scenografia to nie usługa”
W kwietniu 2026 roku na łamach portalu Teatr dla Wszystkich opublikowaliśmy obszerną rozmowę Malwiny Kiepiel z Mariuszem Napierałą, poświęconą kondycji współczesnej scenografii teatralnej, jej artystycznemu znaczeniu oraz sytuacji zawodowej scenografów.
Rozmowa zatytułowana „Scenografia to nie usługa” była również głosem w dyskusji o przyszłości teatralnych pracowni scenograficznych, zapoczątkowanej wcześniejszym wywiadem z Markiem Fiedorem, dyrektorem Wrocławskiego Teatru Współczesnego.
Napierała zdecydowanie sprzeciwił się traktowaniu scenografii jako działalności usługowej. Podkreślał, że scenograf jest artystą współtworzącym przedstawienie, mającym wpływ zarówno na jego stronę plastyczną, jak i dramaturgię.
„Scenograf jest artystą, który wnosi swój wkład w wyraz i jakość spektaklu” – mówił w rozmowie z naszą redakcją.
Jednym z najciekawszych wątków wywiadu była kwestia finansowania produkcji teatralnych. Napierała opowiadał o sytuacjach, w których scenograf przygotowuje kompletny projekt, a dopiero później dowiaduje się, że teatr nie dysponuje środkami na jego realizację. Przyznał, że w swojej karierze musiał rezygnować między innymi z efektownego lotu aktora nad widownią, wykorzystania wody na scenie czy skomplikowanych elementów architektonicznych.
Rozmawialiśmy również o współpracy scenografa z reżyserem, o artystycznej odpowiedzialności za kształt przedstawienia oraz o możliwościach, jakie współczesnemu teatrowi daje technologia.
Osobne miejsce zajęła sztuczna inteligencja. Napierała dostrzega jej przydatność jako narzędzia wspomagającego projektowanie, jednocześnie przestrzegając przed zastępowaniem autorskiej koncepcji plastycznej rozwiązaniami generowanymi automatycznie.
W rozmowie poruszyliśmy także problem kondycji polskiej opery, rozwoju teatru muzycznego i przyszłości musicalu. Zdaniem Napierały polski teatr muzyczny przeżywa okres szczególnie intensywnego rozwoju, a coraz większe znaczenie zyskują rodzime produkcje oparte na autorskich scenariuszach i adaptacjach literackich.
W kontekście jubileuszowej wystawy warto wrócić do tej rozmowy. Pozwala ona lepiej zrozumieć sposób myślenia artysty o scenografii, jego stosunek do teatralnego rzemiosła oraz przekonanie o konieczności zachowania twórczej niezależności scenografa.
Przeczytaj wywiad Malwiny Kiepiel z Mariuszem Napierałą: „Scenografia to nie usługa” – rozmowę o pieniądzach, sztucznej inteligencji i przyszłości teatru.
