Trzecia edycja Festiwalu Ciszy koncentruje się wokół koncepcji deep listening, rozumianej jako wielowymiarowa praktyka percepcyjna, obejmująca zarówno procesy sensoryczne, jak i poznawcze. Termin ten odnosi się do pogłębionego, intencjonalnego słuchania, które wykracza poza samą rejestrację bodźców akustycznych, angażując uwagę oraz pamięć.
W ujęciu interdyscyplinarnym deep listening można rozpatrywać jako strategię badawczą
i artystyczną, sytuującą się na styku studiów nad dźwiękiem, psychoakustyki oraz praktyk performatywnych. Kluczowe znaczenie ma tu relacja między sygnałem a tłem, a także rola ciszy jako aktywnego komponentu środowiska audialnego, wpływającego na organizację percepcji i interpretację dźwięku.
Program festiwalu został zaprojektowany jako eksperymentalna platforma doświadczalna,
w której koncerty, warsztaty somatyczne, spacery dźwiękowe i wykłady funkcjonują jako narzędzia eksploracji rozszerzonych form słuchania. Publiczność zostanie zaproszona do refleksji nad własnymi nawykami percepcyjnymi oraz do pogłębiania słuchania jako świadomej praktyki.
Podczas tej edycji pokażemy film o Pauline Oliveros – ikonicznej kompozytorce, performerce, nauczycielce, innowatorce. Była jedną z pierwszych na świecie twórczyń muzyki elektronicznej, jedną z nielicznych kobiet w gronie wybitnych powojennych kompozytorów amerykańskich, wirtuozką akordeonu, nauczycielką i mentorką muzyków, przewodniczką po świecie muzyki i dźwięku dla osób bez muzycznego wykształcenia.
Oliveros rozróżniała różne sposoby słuchania (ways of listening) w zależności od rodzaju poświęconej uwagi. Można słuchać globalnie lub lokalnie, w sposób ukierunkowany lub rozproszony. Globalne słuchanie nastawione jest na jednoczesny odbiór dźwięków wielokierunkowych, pochodzących z wielu źródeł. Słuchanie lokalne ukierunkowane jest na specyficznym detalu dźwięku, a nawet samej ciszy.
Uważne wykorzystywanie tego rozróżnienia prowadzi do eksperymentowania ze sposobami słuchania w danym momencie – usłyszeniu zgiełku ulicy lub skupieniu się na dźwięku wytwarzanym przez daną osoby w tej przestrzeni. Oliveros skupiała się również na słuchaniu nastawionym na odbiór kierunku dźwięku, jego barwy i tekstury.
Podążając za wizją kompozytorki podczas tej odsłony Festiwalu Ciszy proponujemy przesunięcie akcentu z konsumpcji dźwięku na jego świadome współtworzenie i interpretację. Świadome słuchanie traktujemy jako metodą, oraz narzędzie umożliwiającym krytyczne spojrzenie na współczesne środowisko akustyczne.
Harmonogram Festiwalu
Naiwność. Światło na krańcach świata | pt. 29.05.2026, 12:00
Wydarzenie zamknięte dla pacjentów Centrum Zdrowia Psychicznego
To immersyjne, kontemplacyjne doświadczenie dźwiękowe, które tworzy przestrzeń wspólnego oddechu, głębokiego słuchania i emocjonalnej obecności. Polifoniczny śpiew na żywo splata się tu z improwizowanymi pejzażami dźwiękowymi i delikatnym syntetycznym brzmieniem sterowanym algorytmem — nieprzewidywalnym, organicznym, zawsze nowym.
Byty subtelne | sob. 30.05.2026, 18:00 | niedz. 31.05.2026, 16:00
Koncert koregulacyjny Studia VoiceLAB z instalacją Bartosza Radziszewskiego
Studio Na Grobli Instytutu Grotowskiego
To doświadczenie łączące dźwięk i obraz, badające pokrewieństwa między światem widzialnym
a słyszalnym. Eksploruje fizykalność otaczającego nas świata, którego postrzeganie dokonuje się na podstawie fal – o różnym charakterze – które do nas docierają. To wydarzenie, w którym dźwięk i obraz przenikają się, odbijają i rezonują wzajemnie, tworząc przestrzeń, w której każdy zmysł zostaje zaangażowany w subtelną grę światła, ciemności, dźwięków i ciszy.
Tytuł wydarzenia nawiązuje do twórczości Jerzego Nowosielskiego, artysty szczególnie ważnego dla twórców tego wydarzenia. Po zakończeniu drugiej wojny światowej, w rzeczywistości naznaczonej okrucieństwem, Nowosielski szukał swojego miejsca, zarówno w wymiarze fizycznym, jak i duchowym. Pomimo kilkuletniego okresu ateizmu, głęboko odczuwał potrzebę metafizyki i duchowości. Terminem „byty subtelne” posłużył się w latach 40. XX w., aby określić duchowość związaną z poszukiwaniem sensu tworzenia. Artysta sformułował wówczas własną definicję obrazu „jako posłannika treści z innych obszarów […], będącego bytem subtelnym”.
VoiceLAB to laboratorium poszukiwań wokalnych i polifonicznych, prowadzone przez Aleksandrę Kotecką i Tomasza Wierzbowskiego. To studio działające przy Instytucie im. Jerzego Grotowskiego, stanowiące przestrzeń badań dźwiękowych, koncentrujących się na wertykalnym wymiarze muzyki oraz emocjonalnej i ekspresyjnej głębi harmonii. Każdy interwał jest tu traktowany jako mikrohistoria, mająca swoją dramaturgię i atmosferę, a każdy dźwięk – jako byt ucieleśniony. Muzyka nie jest analizowana intelektualnie, ale jest odbierana przez całe ciało, odczuwana fizycznie.
Co się porusza, co trwa w bezruchu | pon.–wt. 1–2.06.2026, 18:00
Pogłębione słuchanie w metodzie Feldenkraisa
Studio na Grobli Instytutu Grotowskiego
Jednym ze sposobów słuchania ciała-umysłu w metodzie Feldenkraisa jest skierowanie uwagi ku dynamicznej granicy między ruchem i bezruchem. Tworzy ona przestrzeń głębokiej eksploracji, która pozwala na „zwiększanie rozdzielczości” naszej uważności — doświadczanie drobnych inicjacji i przesunięć, poprzez które nasz układ nerwowy organizuje się do działania. Jakiegokolwiek działania — czy to pozornie prostej codziennej czynności jak chodzenie lub wyglądanie przez okno, czy chaotycznego, dzikiego tańca.
Bartłomiej Mikuła to artysta ruchu i głosu, tancerz oraz performer ze Szczecina. Nauczyciel metody Feldenkraisa® w procesie certyfikacji. W swojej pracy performatywno-badawczej skupia się na relacji ciała-umysłu ze środowiskiem, eksplorując proces “stawania się” – ciągłość i zmianę w ludzkiej i nie-ludzkiej świadomości. Tworzy wielozmysłowe działania performatywne m.in. “Dust full of needles” prezentowany na scenach w Polsce, Berlinie, Sztokholmie. Prowadzi różnorodne warsztaty w zakresie tańca, performansu i somatyki.
Interocepcja – deep listening | śr. 3.06.2026, 12:00
Regulacyjny warsztat technik relaksacyjnych
Studio na Grobli Instytutu Grotowskiego
Warsztaty są zaproszeniem do uważnego kontaktu ze sobą i swoim ciałem. Uczą rozpoznawania napięć, ich rozluźniania oraz szukania równowagi i spokoju. Podczas zajęć pracujemy
z oddechem, ruchem i prostymi technikami relaksacyjnymi, czerpiąc m.in. z jogi oraz wiedzy
o funkcjonowaniu układu nerwowego. Dzięki temu można lepiej zrozumieć, jak ciało reaguje na stres i jak wraca do stanu równowagi.
Aleksandra Kotecka jest performerką wokalną, edukatorką głosu i technik oddechowych wyrastających z technik relaksacyjnych i jogi klasycznej, terapeutką falą dźwiękową pracującą zgodnie z nurtem teorii poliwagalnej. Od lat fascynuje się dźwiękiem, jego fizyczną naturą oraz nieskończonym potencjałem. W 2019 roku rozpoczęła współpracę z Biosonology Institute Art in Listening Academy w Turynie. W 2022 ukończyła kurs uprawniający do pracy w charakterze terapeutki dźwięku w nurcie stymulacji biosonologicznej. Absolwentka certyfikowanego kursu teorii poliwagalnej w Polyvagal Institute USA.
Deep Listening: Historia Pauline Oliveros | śr. 3.06.2026, 18:00
Pokaz filmu dokumentalnego
Żyjnia – BWA Wrocław
Deep Listening: Historia Pauline Oliveros opowiada historię ikonicznej kompozytorki, performerki, nauczycielki, filozofki, innowatorki technologicznej i humanistki – Pauline Oliveros. Była jedną z pierwszych na świecie twórczyń muzyki elektronicznej, jedną z nielicznych kobiet w gronie wybitnych powojennych kompozytorów amerykańskich, wirtuozką akordeonu, nauczycielką i mentorką muzyków, przewodniczką po świecie muzyki i dźwięku dla osób bez muzycznego wykształcenia oraz innowatorką technologiczną, która pomogła rozwijać rozwiązania takie jak narzędzia umożliwiające muzykom z różnych krajów wspólne granie na odległość czy oprogramowanie przeznaczone dla osób z poważnymi niepełnosprawnościami, pozwalające im tworzyć piękną muzykę.
Przez sześć dekad była prominentną postacią współczesnej amerykańskiej awangardy muzycznej. Jej historia ukazuje drogę, która doprowadziła nas do miejsca, w którym jesteśmy dziś, a także kierunek, w jakim przyszłość poprowadzi nas w świecie muzyki, filozofii dźwięku i sztuki słuchania.
Ścieżki pustki | śr. 3.06.2026, 20:00
Spacer dźwiękowy
Spacer rozpocznie się po projekcji filmu w Żyjni. Zbiórka: przed siedzibą galerii.
Techniczne metody walki z hałasem polegają na identyfikacji obszarów szczególnie narażonych na nadmierne jego oddziaływanie, wykonywaniu pomiarów, tworzeniu tzw. map hałasu oraz podejmowaniu działań mających na celu ograniczenie tego zjawiska. Analizujemy hałas, mierzymy jego poziom i skupiamy na nim uwagę. Dlaczego jednak patrzymy na problem zanieczyszczenia hałasem wyłącznie z tej perspektywy?
Zamiast koncentrować się na wskazywaniu miejsc o szczególnie wysokim natężeniu hałasu, warto zadać pytanie: które „krajodźwięki” chcemy zachować, rozwijać i wzmacniać, a które – jako nużące lub szkodliwe – powinniśmy wyeliminować?
Nie chcemy przestrzeni przytłaczających hałasem, zamiast nich potrzebujemy miejsc sprzyjających pozytywnym doświadczeniom dźwiękowym. Wychodząc z takiego założenia, proponujemy „Ścieżki pustki”. To trasy spacerowe wyznaczone w wyniku poszukiwania miejskich przestrzeni ciszy, w których nie tyle nie pojawiają się żadne sygnały dźwiękowe, ale w których panuje dźwiękowy balans.
„Ścieżki pustki” umożliwiają przemieszczanie się między strefami spokoju bez konieczności wkraczania w obszary hałasu.
Monika Niedźwiedzka urodziła się w 1992 roku w Olsztynie. Zajmuje się performansem, tworzy instalacje, obiekty i teksty. Ukończyła studia na Wydziale Intermediów na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie oraz na kierunku antropologia literatury, filmu i teatru na Uniwersytecie Wrocławskim. Współpracowała z takimi grupami i instytucjami jak Studio Kokyu, CCOT, Republika Artystów oraz Studio VoiceLab, realizując zarówno indywidualne, jak i grupowe projekty artystyczne. W swojej działalności koncentruje się na tworzeniu przestrzeni, w których niewidziane i niesłyszane może wybrzmieć. Jej prace odwołują się do subtelnych, zmieniających się stanów percepcyjnych, a badaniu zostaje poddany balans między zakłóceniami a harmonią. Artystka interesuje się tym, w jaki sposób hałas i nieświadome aspekty otoczenia wpływają na nasze postrzeganie. Dąży do tworzenia przestrzeni zapraszających odbiorczynie i odbiorców do ponownego odkrywania i reinterpretacji rzeczywistości z poziomu subtelności doświadczania. W jej pracy istotne jest przywracanie więzi z ciałem i naturą oraz wykorzystanie sztuki jako narzędzia transformacji.
SoundSPA – sesja terapii falą dźwiękową | czw. 4.06.2026, 18:00
Wydarzenie dźwiękowe Aleksandry Koteckiej
Żyjnia – BWA Wrocław
Wydarzenie dźwiękowe oparte na terapii falą dźwiękową, którego celem jest wprowadzenie ciała w stan głębokiej relaksacji i rozluźnienia poprzez wibracyjne oddziaływanie dźwięku, które aktywizuje organizm i pomaga uwolnić napięcia.
Podczas sesji wykorzystywane są precyzyjnie dobrane częstotliwości, które oddziałują na ciało poprzez fale akustyczne. Ta forma pracy z dźwiękiem wpływa na układ nerwowy, stopniowo prowadząc do fizycznego rozluźnienia. Dźwięk działa tu nie tylko jako tło, ale jako realny bodziec wspierający procesy regulacyjne organizmu.
Uchwycić fenomen dźwięku – koncepcje i praktyki głębokiego słuchania | pt. 5.06.2026, 18:00
Wykład i warsztat „ćwiczenia z myślenia”
Żyjnia – BWA Wrocław
Wykład zostanie poświęcony współczesnym koncepcjom głębokiego słuchania. Przybliżone zostaną sylwetki Pauline Oliveros (Deep Listening), Raymonda Murraya Schafera (soundscape) oraz Pierre’a Schaeffera (słuchanie zredukowane). Wszystkie te koncepcje łączy postrzeganie dźwięku jako fenomenu, który poddaje się szczegółowym opisom i analizom, przestrzeni dźwiękowej jako istotnego i wymagającego szczególnej uważności aspektu otaczającej nas rzeczywistości oraz czynności słuchania jako umiejętności nabywanej i pogłębianej wraz z praktyką. Głębokie słuchanie, w odróżnieniu od słyszenia przedstawione zostanie jako swoista sztuka, którą może zajmować się każdy z nas. Po części teoretycznej odbędą się ćwiczenia z myślenia, w trakcie których spróbujemy wspólnie odpowiedzieć między innymi na następujące pytania: Jaka jest natura dźwięku – akustyczna, estetyczna, emocjonalna, znaczeniotwórcza? Czy możliwe jest „uprzedmiotowienie” dźwięku, czy zawsze funkcjonuje on w relacji? Jaki jest pierwszy dźwięk, który pamiętasz?
Marta Łowejko jest doktorem filozofii, filologiem i muzykiem. Autorka kilku artykułów poświęconych problematyce epistemologicznej, prelegentka na międzynarodowych konferencjach filozoficznych. W swej pracy badawczej koncentruje się na problematyce możliwości i ograniczeń poznawczych. Zajmuje się również szeroko pojętą filozofią muzyki oraz zagadnieniem natury i percepcji dźwięku. Entuzjastka badań interdyscyplinarnych i krytycznego myślenia. Wiolonczelistka, autorka piosenek, członkini Wrocławskiej Orkiestry Improwizowanej. Autorka muzyki na żywo do spektakli Pracowni Teatru Eksperymentalnego, współautorka muzyki do spektaklu Ziemia i filmu Akropolis. Współtworzy ambientowy projekt Lunar Project.
Koncert Tomasza Wierzbowskiego na kanun | sob. 6.06.2026, 15:30 i 16:30
Koncert solowy Tomasza Wierzbowskiego
Kościół pw. Św. J. Nepomucena (Otwarta Przestrzeń Kultury), park Szczytnicki
Wydarzenie w formule relaxed performance, sytuujące się na styku wnętrza i pleneru, w którym muzyka przenika się z naturalnym pejzażem dźwiękowym Parku Szczytnickiego, dając słuchaczom swobodę wyboru między skupionym odbiorem koncertu a otwartością na brzmienie otoczenia.
Centralnym elementem występu jest kanun w odmianie tureckiej – instrument o niezwykle bogatych możliwościach intonacyjnych, dzielący oktawę na 53 części. Pozwala to na subtelne operowanie mikrotonami, gdzie cieniowanie wysokości dźwięku przekłada się bezpośrednio na cieniowanie nastrojów. Precyzja intonacji, choć stanowi tu element niezwykle ważny, nie jest „zamrożona” – pozostaje żywa, elastyczna, otwarta na zmianę i dialog między strukturą
a improwizacją, rygorem modusu a niepowtarzalną zmiennością chwili.
Tomasz Wierzbowski występował jako aktor i muzyk w spektaklach Teatru ZAR: „Ewangelie dzieciństwa”, „Cesarskie cięcie”, „Anhelli. Wołanie” oraz „Armine, Sister”. Autor serii wydawniczej 3/2 poświęconej muzyce (dotychczas w serii ukazały się książki „Jak system równomiernie temperowany popsuł harmonię” Rossa Duffina oraz „Temperacja. Jak muzyka stała się polem bitwy wielkich umysłów zachodniej cywilizacji” Stuarta Isacoffa), a także artykułów o intonacji
i dydaktyce głosu: „Harmonie wyzwolone – ocalający powrót do świata muzycznych idei” oraz
„A ‘sense of polyphony’: Making sense of the harmonic environment in VoiceLAB’s pedagogical vocal practice”. Autor i współautor muzyki do filmów krótkometrażowych oraz do spektakli teatralnych w Polsce i za granicą. Współprowadzi studio VoiceLAB.
Ćwiczenie współbrzmienia | sob.–niedz. 6.06–7.06.2026, 10:00-13:00
Warsztat jogi Nataszy Moszkowicz
Studio na Grobli Instytutu Grotowskiego
Kondycją, jaką w jodze kształcimy jest zestrojenie poruszeń osobowej świadomości z naturą, której cielesność i nasze przeżywanie są wyrazem.
Natasza Moszkowicz jest nauczycielką jogi, mentorką, trenerką, autorką oraz myślicielką zaangażowaną w pogłębianie jogicznej świadomości. Tłumaczy tradycyjną ścieżkę duchowego rozwoju na język współczesny, przekłada na język polski teksty z zakresu filozofii, kultury, somatyki i fizjoterapii, a także te autorstwa zapraszanych do Polski nauczycieli. Od 1999 r. praktykuje w przekazie B.K.S. Iyengara pod kierunkiem Raya Uma Datta, Abhijata Sridhar (Ramamani Iyengar Memorial Yoga Institute, Pune, Indie), Lois Steinberg (Champaign-Urbana,
IL, USA) iw Christian Pisano (Nicea, Francja).
Organizatorzy: Fundacja Upstream i Instytut im. Jerzego Grotowskiego
Partnerzy: BWA Wrocław Galerie Sztuki Współczesnej i Otwarta Przestrzeń Kultury
Projekt został dofinansowany ze środków Wydziału Kultury Urzędu Miejskiego Wrocławia.
Instytut im. Jerzego Grotowskiego
