28 stycznia 2027 roku na Dużej Scenie warszawskiego Och-Teatru odbędzie się premiera „Oskarżonego” Jeffreya Archera w reżyserii Krystyny Jandy.
fot. Katarzyna Kural-Sadowska / Teatr Polonia
Słynny dramat sądowy brytyjskiego pisarza, w którym publiczność decyduje o winie lub niewinności oskarżonego, powstaje z udziałem czternastoosobowej obsady. Wśród wykonawców znaleźli się Maria Seweryn, Katarzyna Żak, Agnieszka Warchulska, Piotr Cyrwus i Krzysztof Stelmaszyk.
Czy można skazać człowieka na podstawie poszlak? Jak rozpoznać kłamstwo, kiedy każdy ze świadków przedstawia własną wersję wydarzeń? I czy prawda ujawniona na sali sądowej zawsze prowadzi do sprawiedliwego wyroku? Takie pytania stawia Jeffrey Archer w „Oskarżonym”, dramacie, który od ponad ćwierćwiecza wystawiany jest na teatralnych scenach.
Krystyna Janda sięga po tekst jednego z najpopularniejszych brytyjskich autorów literatury sensacyjnej, proponując widzom Och-Teatru spotkanie z klasyczną intrygą kryminalną. W centrum wydarzeń znajduje się człowiek oskarżony o zabójstwo żony. Jego los zależy od zeznań świadków, argumentów prokuratora i obrońcy, a ostatecznie od decyzji ławy przysięgłych. Tę ostatnią rolę autor powierzył publiczności.
Akcja „Oskarżonego” rozgrywa się w londyńskim sądzie Old Bailey. Przed wymiarem sprawiedliwości staje doktor Patrick Sherwood, ceniony kardiochirurg oskarżony o zamordowanie żony. Według prokuratury miał ją otruć. W trakcie procesu pojawiają się pytania o jego życie prywatne, domniemany romans z Jennifer Mitchell, motywy zbrodni oraz wiarygodność przedstawianych alibi.
Kolejne zeznania komplikują obraz wydarzeń. Świadkowie ujawniają okoliczności, które mogą świadczyć zarówno na korzyść oskarżonego, jak i przeciwko niemu. Obrońca i prokurator starają się przekonać ławę przysięgłych do własnej interpretacji faktów. W tej historii niemal każdy szczegół może wpłynąć na ocenę winy.
Jeffrey Archer skonstruował dramat w taki sposób, aby publiczność uczestniczyła w procesie jako ława przysięgłych. Po wysłuchaniu argumentów obu stron widzowie zostają poproszeni o wydanie werdyktu. Muszą zdecydować, czy doktor Sherwood jest winny zarzucanego mu czynu.
Oryginalny tekst przewiduje dwa warianty zakończenia, zależne od decyzji publiczności. Dopiero po ogłoszeniu wyroku następuje ostateczne rozwiązanie zagadki. To pomysł, który pozwala każdemu przedstawieniu przybrać nieco inny przebieg i sprawia, że widzowie ponoszą odpowiedzialność za własny osąd.
Jeffrey Archer należy do najbardziej rozpoznawalnych brytyjskich autorów powieści sensacyjnych i obyczajowych. Światową popularność przyniosły mu między innymi „Kane i Abel”, „Córka marnotrawna” oraz „Co do grosza”. Jego książki wyróżniają się rozbudowanymi intrygami, nagłymi zwrotami akcji i umiejętnością utrzymywania czytelnika w niepewności.
Archer ma również doświadczenie jako dramaturg. „The Accused”, czyli „Oskarżony”, miało światową premierę 26 września 2000 roku w Theatre Royal w Windsorze. 5 grudnia tego samego roku przedstawienie trafiło na londyński West End, na scenę Theatre Royal Haymarket.
Co ciekawe, sam autor wystąpił w premierowej inscenizacji, wcielając się w doktora Patricka Sherwooda. Był to jego debiut aktorski na West Endzie. W obsadzie znaleźli się także Edward Petherbridge, Michael Feast i Tony Britton.
Pomysł zaangażowania widzów w proces sądowy okazał się jednym z najbardziej charakterystycznych elementów sztuki. Archer opowiadał później, że publiczność żywiołowo dyskutowała o winie oskarżonego, a ogłaszanie wyników głosowania wywoływało na widowni gwałtowne reakcje.
Dramat wykorzystuje mechanizmy znane z klasycznej literatury kryminalnej. Autor stopniowo ujawnia informacje, podważa wiarygodność kolejnych świadków i zmusza odbiorców do nieustannego weryfikowania wcześniejszych przypuszczeń.
Warszawską inscenizację przygotowuje Krystyna Janda, aktorka, reżyserka i współtwórczyni Fundacji Krystyny Jandy na rzecz Kultury, prowadzącej Teatr Polonia i Och-Teatr.
W „Oskarżonym” reżyserka będzie pracowała z dużym zespołem aktorskim. W obsadzie znaleźli się artyści reprezentujący różne pokolenia i doświadczenia sceniczne: Maja Barełkowska, Maria Kłusek, Maria Seweryn, Agnieszka Warchulska, Katarzyna Żak, Wojciech Chorąży, Piotr Cyrwus, Jarosław Gruda, Mirosław Haniszewski, Aleksander Kaźmierczak, Otar Saralidze, Krzysztof Stelmaszyk, Andrzej Walden i Wacław Warchoł.
Dramat Archera wymaga od wykonawców precyzyjnego prowadzenia dialogów i budowania napięcia podczas kolejnych przesłuchań. Każde zeznanie może zmienić ocenę wydarzeń, a pozornie drugorzędna informacja nabrać znaczenia w dalszej części procesu.
Scenografię i kostiumy przygotowuje Zuzanna Markiewicz, za reżyserię światła odpowiada Katarzyna Łuszczyk. Przekład sztuki opracowała Elżbieta Woźniak.
Premiera „Oskarżonego” odbędzie się 28 stycznia 2027 roku o godz. 19.00 na Dużej Scenie Och-Teatru przy ul. Grójeckiej 65 w Warszawie. Premierowy pokaz będzie spektaklem zamkniętym.
Pierwsze przedstawienia dostępne dla publiczności zaplanowano na 29 i 30 stycznia o godz. 19.00 oraz 31 stycznia o godz. 16.00. W lutym spektakl będzie można zobaczyć 1, 2, 5 i 6 lutego o godz. 19.00 oraz 7 lutego o godz. 16.00.
Kolejne terminy wyznaczono na 10 kwietnia o godz. 19.00 i 11 kwietnia o godz. 16.00.
Bilety na najbliższe przedstawienia można kupić za pośrednictwem systemu sprzedaży Och-Teatru:
29 stycznia, godz. 19.00
30 stycznia, godz. 19.00
31 stycznia, godz. 16.00
1 lutego, godz. 19.00
2 lutego, godz. 19.00
5 lutego, godz. 19.00
6 lutego, godz. 19.00
7 lutego, godz. 16.00
10 kwietnia, godz. 19.00
11 kwietnia, godz. 16.00
„Oskarżony” Jeffreya Archera
Premiera: 28 stycznia 2027 roku, godz. 19.00
Miejsce: Och-Teatr, Duża Scena, Warszawa
Realizatorzy:
Autor: Jeffrey Archer
Reżyseria: Krystyna Janda
Tłumaczenie: Elżbieta Woźniak
Scenografia i kostiumy: Zuzanna Markiewicz
Reżyseria światła: Katarzyna Łuszczyk
Asystent ds. scenografii i kostiumów: Małgorzata Domańska
Producent wykonawczy i asystent reżysera: Krystian Zajdel
Obsada:
Maja Barełkowska, Maria Kłusek, Maria Seweryn, Agnieszka Warchulska, Katarzyna Żak, Wojciech Chorąży, Piotr Cyrwus, Jarosław Gruda, Mirosław Haniszewski, Aleksander Kaźmierczak, Otar Saralidze, Krzysztof Stelmaszyk, Andrzej Walden, Wacław Warchoł.
