„Tartuffe” Moliera jako słuchowisko binauralne

Teatr Polski w Warszawie sięga po Moliera w formie rzadko obecnej w repertuarze instytucjonalnym. „Tartuffe” zostaje zaprezentowany jako słuchowisko binauralne – doświadczenie przeznaczone do odbioru w słuchawkach, w którym spektakl budowany jest za pomocą głosu oraz precyzyjnie zaprojektowanego rozmieszczenia źródeł dźwięku.

Nie jest to teatr rytmu ani kompozycji muzycznej. Oś narracji stanowi lokalizacja głosu: jego oddalenie, przybliżenie, zmiana punktu odbioru. Dźwięk nie ilustruje akcji, lecz ją organizuje, zmuszając słuchacza do aktywnego uczestnictwa i koncentracji. Przestrzeń spektaklu powstaje w wyobraźni.

Seweryn i klasyka francuska

Reżyserem słuchowiska jest Andrzej Seweryn – artysta szczególnie predestynowany do pracy z Molierem. Przez 17 lat (1993–2010) był aktorem Comédie-Française, jako pierwszy cudzoziemiec w historii tej sceny przyjęty do zespołu na prawach sociétaire. To doświadczenie wieloletniej pracy z klasycznym repertuarem francuskim stanowi kluczowy kontekst tej realizacji.

Seweryn wielokrotnie podkreślał, że praca z Molierem nie jest dla niego wyłącznie kwestią techniki aktorskiej, lecz rozumienia moralnego mechanizmu postaci. W książce biograficznej przywołuje słowa Bernarda Sobela:

„Bernard Sobel powiedział, że zatrudnił mnie w roli Orgona, ponieważ jako katolik wiem, co to grzech.”

Źródło: Ja prowadzę, Andrzej Seweryn, Arkadiusz Bartosiak, Łukasz Klinke.

Ten sposób myślenia o Orgonie – nie jako figurze naiwności, lecz człowieku uwikłanym w poczucie winy i potrzebę moralnego autorytetu – pozostaje istotny także dla tej realizacji.

Molier pisał „Tartuffe’a” jako tekst interwencyjny. Jego celem było obnażenie hipokryzji i mechanizmu nadużycia wiary jako narzędzia władzy. Tartuffe jest figurą fałszywego autorytetu, który wykorzystuje cudzą potrzebę porządku moralnego, by podporządkować sobie dom Orgona.

Skandal wokół premiery nie był literacką legendą, lecz realnym konfliktem. Molier został oskarżony o bluźnierstwo, ponieważ dotknął obszaru szczególnie wrażliwego: społecznej zgody na oszustwo, jeśli nosi ono kostium pobożności. Ten krytyczny wymiar tekstu w wersji słuchowiskowej wybrzmiewa wyraźnie, pozbawiony inscenizacyjnych rozproszeń.

Tekst i realizacja dźwięku

Słuchowisko powstało w przekładzie Jerzego Radziwiłowicza, który zachowuje klarowność argumentów i ostrość dialogu, nie wygładzając sensów. Reżyseria dźwięku: Andrzej Brzoska – wieloletni, wielokrotnie nagradzany realizator Teatru Polskiego Radia, uznawany za jedną z kluczowych postaci polskiego teatru radiowego. Jego praca opiera się na precyzji i konsekwencji, nie na efekciarstwie.

Obsada

• Tartuffe – Wojciech Siwek
• Pani Pernelle – Grażyna Barszczewska
• Orgon – Adam Biedrzycki
• Elmira – Anna Cieślak
• Damis – Krzysztof Kwiatkowski
• Marianna – Hanna Skarga
• Walery – Ignacy Liss
• Kleant – Jakub Kordas
• Doryna – Katarzyna Skarżanka
• Notariusz – Tomasz Błasiak
• Urzędnik – Dominik Łoś

Informacje organizacyjne

• Termin prezentacji: 22 lutego 2026
• Godzina: 12:00
• Miejsce: Scena Kameralna, Teatr Polski w Warszawie
• Bilety: wyprzedane

Bezpośrednio po prezentacji słuchowiska odbędzie się spotkanie z twórcami, poświęcone pracy nad teatrem radiowym, specyfice gry aktorskiej w dźwięku oraz realizacji binauralnej. W rozmowie wezmą udział Andrzej Seweryn oraz Andrzej Brzoska.

Dla tych, którym nie udało się zdobyć biletów, Teatr Polski zapowiada udostępnienie słuchowiska na platformie edukacyjnej „W Labiryncie Teatru” (wlabiryncieteatru.pl), w ramach działu Audioteatr, gdzie znajdują się także inne realizacje z udziałem aktorów zespołu teatru.

Projekt i finansowanie

Słuchowisko zrealizowano w ramach projektu „Słuchanie Moliera”, dofinansowanego z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.
Inwestycja A2.5.1 – Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju.
Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej.

Teatr Polski