Styczeń w Teatrze Telewizji: 3 premiery w TVP1

Styczniowa propozycja Teatru Telewizji jest czytelna: na pierwszym planie premiery w paśmie poniedziałkowym TVP1, a pozostałe dni i pasma domykają miesiąc repertuarowo – klasyką, dramatem współczesnym i Teatroteką Nocą, która w styczniu pracuje wyłącznie w trybie wznowień. W efekcie otrzymujemy ramówkę opartą na prostym podziale: nowe produkcje w głównym paśmie, pojedyncza premiera w TVP Kultura, a w nocy – wybór z już zrealizowanych tytułów.

TVP1 – poniedziałki 20:30: cztery daty, trzy premiery

W TVP1 styczeń jest skonstruowany wokół czterech poniedziałków, z czego trzy zajmują spektakle premierowe.

05.01 – „19. Południk” (2003), scen. i reż. Juliusz Machulski
Miesiąc otwiera wznowienie realizacji Machulskiego – tytuł z katalogu Teatru Telewizji, który przypomina o tradycji zapraszania twórców filmowych do pracy w formule telewizyjnej.

12.01 – premiera: „Królowa miłości” (Sandra Szwarc), reż. Monika Czajkowska
Pierwsza z trzech premier. Wybór współczesnego tekstu Szwarc i reżyserii Czajkowskiej ustawia akcent na dramat relacji i napięć społecznych, bez uciekania w adaptacje klasyki.

19.01 – premiera: „Hotel ZNP” (Izabela Tadra), adapt. Małgorzata Maciejewska, reż. Kuba Kowalski
Druga premiera i jednocześnie przykład pracy na materiale, który funkcjonuje w obiegu scenicznym. Telewizyjna wersja pozwala sprawdzić, jak ten tekst i jego konstrukcja działają w innym odbiorze.

26.01 – premiera: „Dzień listopadowy” (Jarosław Iwaszkiewicz), adapt. Alicja Regiewicz i Benjamin M. Bukowski, reż. Jan Kidawa-Błoński
Trzecia premiera. Najmocniejszym wyróżnikiem jest tu nazwisko reżysera – Jana Kidawy-Błońskiego, kojarzonego głównie z realizacjami filmowymi. W tym sensie Teatr Telewizji działa tu jako pole spotkania języków: literackiego Iwaszkiewicza, współczesnej adaptacji i warsztatu reżysera o kinowym zapleczu.

Na marginesie warto dopowiedzieć, że przy spektaklach oznaczonych jako premierowe widnieje zapowiedź teatralnego „Postscriptum”, czyli rozmów z twórcami po emisji – to element budowania kontekstu, który w telewizji ma znaczenie praktyczne: porządkuje odbiór i dopowiada intencje realizacyjne.

TVP Kultura – wtorki 20:00: trzy wznowienia i jedna premiera

W TVP Kultura konstrukcja jest podobna, ale proporcje inne: trzy tytuły repertuarowe i jedna nowość na koniec miesiąca.

06.01 – „Płaszcz” (Nikołaj Gogol, 1979), reż. Ryszard Ber
Wznowienie klasycznej realizacji – powrót do Teatru Telewizji jako miejsca adaptacji prozy i klasyki, gdzie ciężar dramaturgii opiera się na słowie i aktorstwie.

13.01 – „Łucja i jej dzieci” (Marek Pruchniewski, 2003), reż. Sławomir Fabicki
Kolejna pozycja repertuarowa. Fabicki – również z doświadczeniem filmowym – prowadzi tu materiał dramatyczny w formule telewizyjnej, co dobrze koresponduje z ogólną styczniową tendencją do łączenia teatru z filmem.

20.01 – „Nie do obrony” (John Osborne, 1976), reż. Jerzy Gruza
Wznowienie tytułu o mocnej pozycji w historii teatru i telewizji. Gruza to z kolei nazwisko, które dla Teatru Telewizji jest jednym z punktów odniesienia – wraca tu tradycja inscenizacyjna oparta na aktorze i konflikcie zapisanym w dialogu.

27.01 – premiera: „Punkty tkliwe” (Karo Skrzypek), reż. Marek Leszczewski
Jedyna premiera w tej części ramówki. Umieszczenie jej na końcu miesiąca działa jak domknięcie – po trzech wznowieniach widz dostaje nowy tekst i nową realizację, osadzoną w estetyce współczesnej.

Teatroteka Nocą – niedziele: wyłącznie wznowienia

W styczniu pasmo Teatroteka Nocą nie proponuje premier. Układ jest jednolity: cztery niedzielne noce i cztery wznowienia.

04.01, 22:00 – „Biały dmuchawiec” (Mateusz Pakuła, 2015), reż. Agata Dyczko
Start miesiąca w Teatrotece to tytuł Pakuły – ważny dla rozpoznania, jak Teatroteka pracuje z dramatem współczesnym: krótsza forma, mocniejsza koncentracja tematu, inna dynamika niż w klasycznym Teatrze Telewizji.

11.01, 22:00 – „Cukier Stanik” (Zyta Rudzka, 2014), reż. Agata Puszcz
Wznowienie oparte na tekście Rudzkiej – przykład Teatroteki jako miejsca dla języków mocno autorskich, z wyraźnym idiomem i własnym rytmem.

18.01, 23:00 – „Słabi” (Magdalena Drab, 2018), reż. Arkadiusz Biedrzycki
Kolejny tytuł repertuarowy w nurcie współczesnym. Teatroteka – w przeciwieństwie do pasm TVP1 i TVP Kultura – nie „rozprasza” się tu klasyką: stawia na dramaty ostatnich lat.

25.01, 23:00 – „Zakład karny o stołówę” (Marta Guśniowska, 2017), reż. Piotr Kurzawa
Zamknięcie miesiąca w Teatrotece: tekst Guśniowskiej i reżyseria Kurzawy. To domknięcie ważne dlatego, że pokazuje szerokość autorów obecnych w tym paśmie: od Pakuły przez Rudzką i Drab po Guśniowską.

Jeśli potraktować styczeń jako komunikat programowy, to jest on prosty: Teatr Telewizji opiera miesiąc na premierach w głównym paśmie TVP1, jedną premierę dokłada TVP Kultura, a Teatroteka Nocą pozostaje w trybie repertuarowym. Jednocześnie w całym zestawie widać stały wątek: obecność twórców związanych z filmem (Machulski, Fabicki, Kidawa-Błoński) obok reżyserów pracujących stricte w teatrze. To praktyczna metoda poszerzania języka realizacji, bez zmiany zasadniczej formuły Teatru Telewizji.

W tym kontekście warto przypomnieć, że 2026 r. został ustanowiony przez Senat RP Rokiem Andrzeja Wajdy, a Teatr Telewizji pozostaje jednym z kluczowych obszarów jego dorobku: Wajda zrealizował dla TVP m.in. „Noc listopadową”, „Zbrodnię i karę”, „Nastazję Filipowną” – adaptacje klasyki i dzieła współczesne, wyróżniające się wyrazistą, otwartą formą, daleką od konwencji „cichego i ciemnego” spektaklu telewizyjnego.

https://teatrtv.vod.tvp.pl