Jej otwarcie odbędzie się 24 października o godz. 16 w Teatrze Polskim w Szczecinie.
infografika: Teatr Polski w Szczecinie
Historia szczecińskich masonów, wolnomularskie rytuały, symbole i przedmioty związane z działalnością lóż będą tematem wystawy „Wszyscy patrzymy na tę samą rzekę. Szczecińscy masoni, polscy wolnomularze”. Jej otwarcie odbędzie się 24 października o godz. 16 w Teatrze Polskim w Szczecinie. Miejsce ekspozycji ma szczególne znaczenie. W budynku dzisiejszego teatru przez lata działała Loża Pod Trzema Cyrklami.
Wystawa przybliży historię wolnomularstwa w Szczecinie i Polsce, a także jego europejskie tradycje. Zwiedzający poznają działalność lóż, ich obyczaje oraz symbolikę, która przez stulecia budziła zainteresowanie i była źródłem licznych mitów. Organizatorzy zamierzają również pokazać mniej znane aspekty życia wolnomularzy, w tym ich działalność społeczną, kulturalną i dobroczynną.
– Wystawa pomyślana jest jako kilka przenikających się narracji. Opowiemy i pokażemy to, co wiemy o historii masonerii w Szczecinie. Wspomnimy o początkach masonerii na świecie. Opowiemy o wielkich latach oświecenia i o początkach odbudowy masonerii i państwowości polskiej na początku XX wieku. O pracy polskich lóż w dwudziestoleciu międzywojennym – zapowiada Tomasz Szmagier, kurator wystawy i prezes Fundacji 3 Filary.
Historia budynku Teatru Polskiego przy ul. Swarożyca 5 jest ściśle związana ze szczecińskim wolnomularstwem. Dawniej znajdowała się tutaj siedziba Loży Pod Trzema Cyrklami, działającej przy ulicy Am Logengarten 5.
Obecny gmach powstał w latach 20. XX wieku według projektu Adolfa Thesmachera, znanego szczecińskiego architekta. Wcześniej na tej parceli stała drewniana willa, która przez około sto lat służyła członkom loży.
W XIX wieku miejsce to należało do ważnych ośrodków życia towarzyskiego i kulturalnego Szczecina. Loża organizowała koncerty, prowadziła działalność dobroczynną i wspierała potrzebujących. Jej siedzibę otaczały ogrody, w których znajdowały się letnia kawiarnia oraz taras widokowy. Rozciągała się stamtąd panorama Odry, portu i zamku. Ogrody przyciągały przedstawicieli szczecińskiej elity.
Działalność loży zakończyła się w 1935 roku. Po przejęciu władzy przez nazistów organizacje wolnomularskie zostały zdelegalizowane, a ich majątek skonfiskowany. Budynek dawnej loży przekazano organizacji kobiecej NSDAP, Frauenschaft okręgu pomorskiego.
Ekspozycja ma pokazać również związki między niemiecką historią Szczecina a tradycjami polskiego wolnomularstwa. Jej twórcy chcą przypomnieć, że dzieje miasta sprzed 1945 roku stanowią ważną część jego dziedzictwa.
– Na przykładzie Szczecina powiemy, dlaczego uważamy tę historyczną, niemiecką, nieistniejącą już opowieść o życiu tego miasta za część naszej wspólnej wolnomularskiej tradycji. Naszych korzeni. Pokażemy koloryt życia lożowego, wolnomularskiej codzienności, zajrzymy za zasłonę wolnomularskiego rytuału. Pokażemy fartuchy i ich historię. Najważniejszy element stroju wolnomularza i jego symbolikę – wyjaśnia Tomasz Szmagier.
Ważną częścią wystawy będą przedmioty związane z działalnością lóż, w tym charakterystyczne fartuchy masońskie. Ich wygląd i symbolika odzwierciedlają tradycje wolnomularstwa, w którym szczególne znaczenie mają rytuały, stopnie wtajemniczenia oraz znaki nawiązujące do dawnych cechów budowniczych.
Wśród członków szczecińskiej Loży Pod Trzema Cyrklami znajdował się Carl Loewe, kompozytor, organista i dyrygent związany z kościołem św. Jakuba. Do loży wstąpił w 1829 roku. Był jedną z ważnych postaci życia muzycznego XIX-wiecznego Szczecina, a jego twórczość zajmuje istotne miejsce w historii niemieckiej muzyki romantycznej.
Postać kompozytora pojawiła się również na scenie Teatru Polskiego. W 2015 roku Adam Opatowicz wyreżyserował spektakl „Podwieczorek u Łazarza” na podstawie tekstu Artura Daniela Liskowackiego, w którym przywołano postać Loewego.
Wystawa przypomni więc także historię miejsca, w którym od lat działa szczecińska scena teatralna. Dawna siedziba wolnomularzy, związana z życiem społecznym i kulturalnym przedwojennego miasta, stała się przestrzenią działalności artystycznej.
Otwarcie wystawy „Wszyscy patrzymy na tę samą rzekę. Szczecińscy masoni, polscy wolnomularze” odbędzie się w sobotę, 24 października 2026 roku, o godz. 16 w Teatrze Polskim w Szczecinie przy ul. Swarożyca 5.
