Mieszając w kulturowym kotle

Twórcy zgrabnie połączyli różne estetyki, czasy i wątki, nie gubiąc przy tym fundamentów samej opery. Pomaga w tym świetna scenografia (autorstwa reżysera). Raz jest to widownia Teatru Słowackiego z jej piętrowo rozmieszczonymi lożami, gdzie Mefisto-Woland czaruje w trakcie balu, innym razem kościół z witrażami Wyspiańskiego (w Krakowie mamy taki jeden), w którym Szatan odprawia czarną mszę a ludzie zamienieni w zombies napierają na Małgorzatę (Iwonę Sochę) w charakterystycznym chodzie niczym żywe trupy z „Thrillera” Michaela Jacksona. W bardziej lirycznych momentach przedstawienia scena zamienia się w pole z łanami zbóż, by po jakimś czasie stać się labiryntem charakterystycznym dla wiedeńskich ogrodów. Rozmach scenograficzny naprawdę zasługuje na uznanie. Ważnym dopełnieniem całości są również multimedia (Karolina Jacewicz), które w nienachalny, ale sugestywny sposób pełnią funkcję metakomentarza.

Nie da się ukryć, że „Faust” w Operze Krakowskiej stoi Mefistem. Rafał Siwek gra w tym przedstawieniu pierwsze skrzypce. Nie chodzi jedynie o świetne partie wokalne, ale może przede wszystkim o osadzenie zła w różnych kontekstach. Diabeł bawi się z pozostałymi bohaterami, mieszając zaciekle w kulturowym kotle. Kto inny, jeśli nie istniejący poza czasem demon mógłby w krótkim odstępie czasu bawić się w dr. Mengele, pastwiąc się w lazarecie nad powracającymi z frontu francuskimi żołnierzami, by następnie ustawić nad sceną ogromną figurę Vecny ze „Stranger Things” czyli jednego ze swoich setek alter ego, tym razem w popkulturowej wersji. Tymi zabiegami Mefisto zdaje się mówić: jestem, zawsze byłem, po prostu teraz macie mnie za komiksowego bohatera albo postać rodem z klechd z mchu i paproci. Tym lepiej dla mnie – dla was niekoniecznie. Punktem kulminacyjnym diabelskich zabiegów jest świetna Noc Walpurgii w wykonaniu baletu Opery Krakowskiej (choć podobnie jak wstęp do spektaklu, nieco przeciągnięta w czasie).

Choć może wydawać się, że tragedia Małgorzaty gubi się gdzieś w gąszczu kulturowych odwołań i postmodernistycznych tropów, to jest wręcz przeciwnie. Dzięki szerokiemu wachlarzowi interpretacyjnemu twórców cierpienie, samotność, potępienie i odkupienie ukochanej Fausta nabiera wielowymiarowego charakteru. Można powiedzieć, że osadzenie jej losów w bardziej współczesnych ramach dodaje tej postaci kolorytu, uwiarygadnia w oczach dzisiejszej widowni.

„Faust” spodoba się zarówno tradycyjnym melomanom (mniej), jak i publice szukającej nowych rozwiązań w skostniałej formie, jaką jest opera (bardziej). Mimo że momentami realizacja jest niepotrzebnie rozciągnięta, prawie cztery godziny przedstawienia mijają pod znakiem świetnej scenografii, pomysłowych rozwiązań i połączeń tropów z różnych, czasem bardzo odległych światów.

Opera Krakowska