15 i 21 października o godz. 19.00 „Lalka” zostanie pokazana na Scenie Moniuszki Teatru Wielkiego – Opery Narodowej.
Opera Narodowa
Nie będą to jednak zwykłe projekcje. Muzykę Łukasza Targosza skomponowaną do filmu wykona na żywo Chopin University Chamber Orchestra pod batutą Jacka Tarkowskiego.
Jesień 2026 roku zdecydowanie należy do „Lalki”. Zaledwie kilka dni temu na Netfliksie zadebiutowała głośna i wzbudzająca skrajne reakcje serialowa reinterpretacja powieści Bolesława Prusa, a już 30 września do kin trafi zupełnie inna ekranizacja – film Macieja Kawalskiego z Marcinem Dorocińskim, Kamilą Urzędowską i Markiem Kondratem. W październiku produkcja otrzyma jeszcze jedną, wyjątkową odsłonę: 15 i 21 października w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej odbędą się specjalne pokazy filmu z muzyką Łukasza Targosza wykonywaną na żywo przez Chopin University Chamber Orchestra.
Trudno byłoby wyobrazić sobie lepszy moment na kolejne spotkanie z powieścią Bolesława Prusa. „Lalka”, wydana po raz pierwszy pod koniec XIX wieku, nagle ponownie znalazła się w samym centrum polskiej popkultury. I to za sprawą dwóch niezależnych, bardzo różnych produkcji, które niemal jednocześnie proponują własną odpowiedź na pytanie, jak opowiadać dziś historię Stanisława Wokulskiego i Izabeli Łęckiej.
Od 16 września na Netfliksie można oglądać serialową „Lalkę” w reżyserii Pawła Maślony, według scenariusza napisanego wspólnie z Pawłem Demirskim i Jagodą Dutkiewicz. Wokulskiego gra Tomasz Schuchardt, Izabelę Łęcką – Sandra Drzymalska, a w obsadzie znaleźli się także m.in. Jacek Braciak, Piotr Adamczyk, Dariusz Chojnacki i Monika Frajczyk. Netflix od początku zapowiadał, że nie będzie to wierna ekranizacja, lecz autorska, wielogatunkowa i przewrotna wersja klasyki, rozbudowana m.in. o wątki śledztwa, rodzinnych tajemnic i nowych konfliktów.
I rzeczywiście – kilka dni wystarczyło, aby serial stał się przedmiotem gorącej dyskusji. Jedni doceniają jego ironię, aktorstwo, swobodę oraz próbę wyrwania szkolnej lektury ze stereotypowego kostiumu. Inni pytają, jak daleko można odejść od powieści Prusa, nadal posługując się tytułem „Lalka”. Filmweb już w samym tytule jednej z recenzji określa produkcję jako „historię alternatywną”, zwracając uwagę na świadome igranie z literackim pierwowzorem. Z kolei inne recenzje chwalą właśnie odwagę adaptatorów, współczesne odczytanie pozycji kobiet, relacji klasowych i ekonomicznego zaplecza świata Prusa.
Kontrowersje pojawiły się jeszcze przed premierą. Dyskutowana była kampania reklamowa Netflixa, która bohaterów Prusa opisywała językiem współczesnego internetu – pojawiały się m.in. określenia „daddy issues” czy „toy boy”. Dla jednych był to skuteczny sposób przyciągnięcia młodszych odbiorców do klasyki, dla innych – trywializacja jednej z najważniejszych polskich powieści.
Jedno nie ulega wątpliwości: Prus znowu wywołuje emocje.
I zanim spór o serial Netflixa zdąży ucichnąć, do publiczności trafi druga „Lalka”.
30 września do kin wchodzi filmowa ekranizacja w reżyserii Macieja Kawalskiego, twórcy „Niebezpiecznych dżentelmenów”. To zupełnie osobna produkcja, niezwiązana z serialem Netflixa.
Tutaj Stanisławem Wokulskim jest Marcin Dorociński, Izabelą Łęcką – Kamila Urzędowska, a Ignacego Rzeckiego gra powracający po latach na duży ekran Marek Kondrat. Lista nazwisk jest zresztą imponująca. W filmie występują również m.in. Andrzej Seweryn, Maria Dębska, Agata Kulesza, Mateusz Damięcki, Karolina Gruszka, Krystyna Janda, Maja Komorowska, Filip Pławiak, Maciej Stuhr, Maria Sobocińska, Dawid Ogrodnik, Wojciech Mecwaldowski, Borys Szyc, Maja Ostaszewska, Jan Englert, Andrzej Chyra czy Jan Peszek.
Film Kawalskiego ma trwać około 2 godzin i 45 minut i został pomyślany jako duża, widowiskowa produkcja historyczna. Twórcy mocno akcentują stronę wizualną: rozbudowaną scenografię, kostiumy, charakteryzację i rekonstrukcję XIX-wiecznej Warszawy. Za zdjęcia odpowiada Piotr Sobociński jr, za scenografię Katarzyna Sobańska, Marcel Sławiński i Anna Mocny, a kostiumy przygotowali Katarzyna Lewińska i Tomasz Ossoliński.
Punktem ciężkości pozostaje relacja Wokulskiego i Łęckiej – historia fascynacji człowieka, który dzięki zdobytemu majątkowi próbuje wedrzeć się do świata arystokracji, oraz kobiety należącej do klasy społecznej tracącej ekonomiczne podstawy swojej dotychczasowej pozycji.
W tle pozostaje to, co u Prusa było równie ważne jak niespełniona miłość: pieniądz, awans społeczny, klasowe uprzedzenia, rozpad starego porządku i narodziny nowych reguł.
Szczególną odsłonę film otrzyma kilkanaście dni po premierze kinowej.
15 i 21 października o godz. 19.00 „Lalka” zostanie pokazana na Scenie Moniuszki Teatru Wielkiego – Opery Narodowej. Nie będą to jednak zwykłe projekcje. Muzykę Łukasza Targosza skomponowaną do filmu wykona na żywo Chopin University Chamber Orchestra pod batutą Jacka Tarkowskiego.
I tutaj pojawia się kontekst, który sprawia, że wybór miejsca nie jest przypadkowy.
To właśnie w Teatrze Wielkim Stanisław Wokulski po raz pierwszy zobaczył Izabelę Łęcką.
Powieściowa historia wraca więc w miejsce jednego ze swoich najważniejszych początków – tym razem jako kino połączone z koncertem symfonicznym. Obraz na ekranie i wykonywana na żywo partytura stworzą wydarzenie bliższe formule kina koncertowego niż klasycznemu seansowi.
Teatr Wielki przygotował także dodatkowy element związany z realizacją filmu. Podczas pokazów publiczność będzie mogła zobaczyć wybrane kostiumy wykorzystane w produkcji. Ich autorami są Katarzyna Lewińska i Tomasz Ossoliński – artyści, których projekty były już wcześniej prezentowane również w realizacjach Teatru Wielkiego – Opery Narodowej.
Sytuacja jest wyjątkowa również dlatego, że polska publiczność niemal w tym samym czasie otrzymuje dwie wysokobudżetowe i obsadowo rozbudowane interpretacje tego samego kanonicznego tekstu.
Netflix proponuje „Lalkę” świadomie przepisującą Prusa, rozbijającą fabułę, dopisującą wydarzenia i przesuwającą akcenty. Film Kawalskiego zapowiadany jest natomiast jako monumentalne widowisko kostiumowe, którego twórcy wprawdzie również deklarują „współczesną wrażliwość”, lecz zdecydowanie mocniej eksponują historyczny świat powieści i spektakularną stronę realizacji.
Nie oznacza to oczywiście, że spór o interpretację Prusa skończy się wraz z serialem. Zapewne po premierze kinowej rozpocznie się jego kolejny etap. Trudno zresztą znaleźć utwór bardziej predestynowany do podobnych dyskusji. Pytanie o to, kim właściwie jest Wokulski, jak rozumieć Izabelę, czy ich historia jest przede wszystkim romansem, tragedią społecznego awansu, opowieścią o pieniądzu, klasach czy o niemożności przekroczenia własnych wyobrażeń – powraca wraz z każdą kolejną adaptacją.
Jesienią 2026 roku „Lalka” nie będzie więc szkolną lekturą odłożoną na półkę.
Będzie serialem, filmem, przedmiotem sporów i – przez dwa październikowe wieczory – również wielkim widowiskiem filmowo-muzycznym w miejscu szczególnie mocno wpisanym w historię Wokulskiego i Łęckiej.
„Lalka” – pokaz filmu z muzyką na żywo
Teatr Wielki – Opera Narodowa, Sala Moniuszki
15 października 2026, godz. 19.00
21 października 2026, godz. 19.00
Reżyseria filmu: Maciej Kawalski
Muzyka: Łukasz Targosz
Chopin University Chamber Orchestra
Dyrygent: Jacek Tarkowski
W rolach głównych: Marcin Dorociński – Stanisław Wokulski, Kamila Urzędowska – Izabela Łęcka, Marek Kondrat – Ignacy Rzecki.
Premiera kinowa filmu: 30 września 2026 roku.
