Otwarty zaledwie miesiąc temu obiekt, którego budowa kosztowała ponad 141 mln zł, ma służyć kształceniu przyszłych artystów oraz prezentacji spektakli teatralnych, operowych i tanecznych.
Nagrody przyznano 23 października podczas uroczystej gali w Stolarni Muzeum Śląskiego w Katowicach. Konkurs organizowany przez katowicki oddział Stowarzyszenia Architektów Polskich należy do najważniejszych regionalnych wydarzeń poświęconych współczesnej architekturze. Jury pod przewodnictwem architekta Andrzeja Dudy najwyżej oceniło projekt Aleksandra Bednarskiego i Mariusza Komrausa z katowickiej pracowni SLAS Architekci.
W uzasadnieniu podkreślono nawiązania do tradycji śląskiego modernizmu przemysłowego, oszczędność formy oraz sposób wpisania nowego obiektu w historyczne otoczenie Akademii Muzycznej. Szczególne uznanie zdobyła minimalistyczna bryła z czerwonej cegły, której monumentalne przeszklenie otwiera widok na zabytkowy gmach uczelni i kościół Mariacki.
Zdaniem jury Akademicka Strefa Sztuki Scenicznej należy do najwybitniejszych polskich realizacji architektonicznych ostatnich lat. W oficjalnym uzasadnieniu podkreślono, że budynek „wnosi nową ożywczą energię do polskiej architektury”.
Nowoczesna scena dla 355 widzów
Akademicka Strefa Sztuki Scenicznej została oficjalnie otwarta 29 września 2026 roku. Budowa trwała cztery lata. Nowy obiekt przy ulicy Wojewódzkiej 58 powstał w związku z rozwojem kierunków artystycznych wymagających odpowiedniego zaplecza scenicznego, przede wszystkim tańca, wokalistyki i aktorstwa.
Trzykondygnacyjny budynek ma ponad 6 tys. mkw. powierzchni. Jego najważniejszą częścią jest wielofunkcyjna sala widowiskowa wyposażona w ruchomy orkiestron. Przy otwartym orkiestronie widownia mieści 255 osób, natomiast po jego zamknięciu liczba miejsc wzrasta do 355.
Orkiestron może pomieścić ponad 60 muzyków, co pozwala na przygotowywanie rozbudowanych przedstawień operowych i muzycznych. Sala została również przystosowana do prezentacji spektakli dramatycznych, teatru tańca, musicali i koncertów.
Istotnym elementem projektu są rozwiązania akustyczne. Ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo linii kolejowej sala widowiskowa została konstrukcyjnie odizolowana od pozostałej części budynku. Dzięki temu hałas i drgania powodowane przez przejeżdżające pociągi nie powinny zakłócać przedstawień.
W obiekcie znalazły się również sale taneczne, pomieszczenia do ćwiczeń i prób, zaplecze techniczne oraz przestrzenie przeznaczone do rehabilitacji i przygotowania fizycznego artystów. Całość uzupełniają dwupoziomowe foyer, kawiarnia i parking podziemny.
Ponad 141 milionów złotych na inwestycję
Budowa Akademickiej Strefy Sztuki Scenicznej była jedną z największych inwestycji w infrastrukturę kulturalną i edukacyjną Katowic ostatnich lat.
Jej koszt wyniósł około 141,2 mln zł, z czego ponad 133 mln zł pochodziło ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Miasto Katowice przekazało uczelni teren pod inwestycję jeszcze w 2013 roku.
Koncepcję architektoniczną wyłoniono w konkursie przeprowadzonym w 2019 roku. Prace budowlane rozpoczęły się w 2022 roku.
Nowa infrastruktura ma szczególne znaczenie dla studentów kierunku taniec, w tym specjalności aktor teatru tańca, a także dla osób kształcących się na kierunkach wokalno-aktorskich. Akademia zyskała możliwość przygotowywania dużych przedsięwzięć scenicznych we własnym obiekcie, dysponującym profesjonalnym zapleczem technicznym.
Strefa będzie również miejscem wydarzeń dostępnych dla mieszkańców Katowic. W jej przestrzeniach mają odbywać się koncerty, przedstawienia operowe, spektakle taneczne i inne wydarzenia artystyczne.
Architektura, która łączy historię ze współczesnością
Autorzy projektu zdecydowali się na wykorzystanie czerwonej cegły, charakterystycznej dla historycznej zabudowy Górnego Śląska. Monumentalna, geometryczna bryła zachowuje jednocześnie współczesny charakter.
Szczególną rolę odgrywa przeszklone foyer, przez które widoczny jest zabytkowy gmach Akademii Muzycznej. Budynek został usytuowany na osi łączącej historyczną siedzibę uczelni z kościołem Mariackim, znajdującym się po drugiej stronie torów kolejowych.
Znaczenie tego rozwiązania podkreślił rektor Akademii Muzycznej, prof. dr hab. Jarosław Mamczarski.
„Szczególne znaczenie ma dla mnie architektura tego miejsca. Nowy budynek powstał w dialogu z historycznym gmachem Akademii. Na naszą historię patrzymy z perspektywy współczesnej. Nie odwracamy się od przeszłości i nie próbujemy jej zastąpić – budujemy na niej, myśląc o przyszłości” – powiedział rektor, cytowany w oficjalnym komunikacie uczelni.
Przyznanie Grand Prix potwierdza wysoką ocenę architektoniczną inwestycji, która od września służy już Akademii Muzycznej. Dla środowiska teatralnego szczególne znaczenie mają jednak możliwości nowej sali widowiskowej. Jej wyposażenie pozwala na realizację przedstawień operowych i tanecznych wymagających rozbudowanego zaplecza scenicznego.
Katowicka uczelnia zyskała tym samym warunki do rozwijania działalności artystycznej i prezentowania efektów pracy studentów przed publicznością. O tym, jak zostaną wykorzystane możliwości Akademickiej Strefy Sztuki Scenicznej, zdecyduje teraz program wydarzeń i kolejnych realizacji.
Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach
