Międzynarodowy Festiwal Teatralny Divadelná Nitra, kluczowe wydarzenie kulturalne na Słowacji, o długoletniej tradycji i międzynarodowym uznaniu, rozpoczyna przygotowania do 35. edycji festiwalu, który kształtuje słowacką kulturę od trzech i pół dekady.
Przygotowaniom towarzyszy płynna zmiana pokoleniowa w kierownictwie festiwalu i powrót do tradycyjnego jesiennego terminu. Festiwal odbędzie się w dniach 25-30 września 2026 roku.
Divadelná Nitra to zarówno wydarzenie krajowe, jak i cieszące się uznaniem wydarzenie europejskie, a także unikalna platforma, która od 35 lat buduje międzynarodową renomę słowackiej kultury.
Jubileusz jako symbol kontynuacji: od wolontariatu do przywództwa
Wejście w jubileuszową edycję festiwalu wiąże się ze zmianą na stanowisku dyrektora Stowarzyszenia Divadelná Nitra, który odpowiada również za organizację festiwalu o tej samej nazwie. Założycielka festiwalu i jego wieloletnia dyrektorka, Darina Kárová, ustąpiła ze stanowiska. Jej następczyni, Anna Šimončičová, objęła funkcję 1 września 2025 roku na mocy decyzji zarządu.
Darina Kárová wspomina drogę festiwalu od momentu jego powstania: „Pomysł zorganizowania międzynarodowego festiwalu teatralnego na Słowacji narodził się – znamiennie – wiosną 1990 roku, kiedy otwierały się okna i drzwi na świat. Koncepcję zrealizowałam jesienią 1992 roku. Festiwal szybko zyskał renomę zarówno w kraju, jak i poza jego granicami. Przez 34 lata udało się utrzymać wysoki poziom programu, profesjonalną organizację oraz niezależność festiwalu – pomimo wyjątkowo niesprzyjających uwarunkowań polityczno-ekonomicznych: organizacja pozarządowa (non-profit) zawsze przeżywała trudne chwile na Słowacji”.
Historia nowej dyrektorki odzwierciedla historię samego festiwalu i jego zdolność do kształtowania nowych pokoleń specjalistów. Po odejściu z Divadelná Nitra, wiele osób znalazło zatrudnienie na stanowiskach kierowniczych w kulturze, w Słowacji i za granicą. Anna Šimončičová uosabia nowe pokolenie menedżerów kultury wychowanych przez stowarzyszenie. Odbyła niezwykłą podróż przez struktury Divadelná Nitra – od wolontariuszki, równocześnie kontynuując studia kulturowe na Uniwersytecie w Nitrze, do kluczowego stanowiska kierowniczego. Po zostaniu Office Managerem, awansowała na stanowisko zastępcy dyrektora, specjalizując się głównie w strategicznym zarządzaniu projektami. Nadzorowała prestiżowe projekty współpracy międzynarodowej, takie jak Be SpectACTive!; kierowała produkcją i realizacją głównego programu festiwalu oraz była zaangażowana w tworzenie i zarządzanie centrum kultury bod.K7. Podczas studiów doktoranckich koncentrowała się na festiwalach jako współczesnej formie świętowania, ich oddziaływaniu społeczno-kulturowym oraz ich związku z dziedzictwem kulturowym. W latach 2020–2022 była członkinią zespołu przygotowującego kandydaturę miasta Nitra na Europejską Stolicę Kultury w 2026 roku.
Płynne przekazanie kierownictwa festiwalu jest efektem długofalowej strategii stowarzyszenia, mającej na celu budowę stabilnej instytucji. Divadelná Nitra udowadnia w ten sposób, że jest w stanie zapewnić przestrzeń dla nowego pokolenia menedżerów kultury, bezpośrednio w swoich szeregach. Ten krok gwarantuje ochronę wartości festiwalu i ciągłość kluczowych partnerstw międzynarodowych, które instytucja buduje od ponad trzech dekad.
W związku z tą ciągłością Darina Kárová dodaje: „Przekazanie stanowiska dyrektorki młodszej o pokolenie i bardziej doświadczonej koleżance podczas jubileuszowej 35. edycji festiwalu, uważam za wręcz symboliczne. Wierzę, że Anna Šimončičová wraz ze swoim zespołem zachowa najlepsze tradycje Divadelná Nitra, a jednocześnie wzbogaci je o nowy wymiar. Ponadto, wniesie swój własny, unikalny styl do komunikacji z partnerami, zachowując jednocześnie wszelkie wyzwania i stanowczość. W końcu ona też jest Lwem!”.
Stabilność instytucjonalna i wzmocnione zaplecze zawodowe
Zmianom w kierownictwie, związanym z przygotowaniami do 35. rocznicy festiwalu, towarzyszy również wzmocnienie organów Stowarzyszenia Divadelná Nitra, co gwarantuje jego rangę i ciągłość zawodową. Darina Kárová nadal pełni funkcję Przewodniczącej Stowarzyszenia, zastępując na tym stanowisku niedawno zmarłą Soňę Šimkovą. Silvia Hroncová, szanowana menedżerka kultury i była minister kultury, została wybrana na Wiceprzewodniczącą. Od 2025 roku w skład Rady Dyrektorów wejdą również czołowe postacie z różnych dziedzin kultury i przemysłu kreatywnego: Lujza Bakošová, Slavka Civáňová, Dáša Čiripová, Katarína Figula, Ján Balaj, René Parák i Ján Šimko. Nadzór nad działalnością stowarzyszenia sprawować będzie nowa Rada Nadzorcza, w której skład weszły również wpływowe nazwiska słowackiej kultury: teoretyczka teatru i dziennikarka Zuzana Uličianska, aktor i menedżer kultury Ivan Gontko oraz dramaturżka i tłumaczka Martina Vannayová.
Więcej niż festiwal: stabilny filar życia kulturalnego
Stowarzyszenie Divadelná Nitra na stałe wpisało się w słowacką scenę kulturalną na przestrzeni dekad swojego istnienia. Oprócz festiwalu, stowarzyszenie prowadzi całoroczne działania w zakresie kultury żywej, projekty edukacyjne dla młodych profesjonalistów i szerokiej publiczności; jest również aktywnym członkiem prestiżowych sieci międzynarodowych. Stabilność stowarzyszenia i jego zdolność do płynnej transformacji w zmieniającym się otoczeniu stanowią ważny przykład profesjonalizmu i długoterminowej stabilności instytucjonalnej w kontekście słowackim.
Powrót do tradycji: jubileuszowa edycja wraca do wrześniowych terminów
Z okazji rocznicy festiwal powraca do tradycji jesiennych terminów, po dwóch latach organizacji w czerwcu. 35. edycja odbędzie się w dniach 25-30 września 2026 r. Głównym powodem wznowienia jesiennego terminu jest lepsze zintegrowanie festiwalu z sezonem teatralnym, poprawa efektywnej koordynacji z repertuarem teatrów krajowych i międzynarodowych oraz ułatwienie komunikacji z publicznością i współpracy z wolontariuszami.
Nowa koncepcja artystyczna i filozofia „dobrych przodków”
Kierownictwo artystyczne jubileuszowej edycji sprawują kuratorzy Romana Štorková Maliti i Miroslav Zwiefelhofer, aby wzmocnić pozycję festiwalu jako unikatowej platformy łączącej scenę słowacką z międzynarodową.
Festiwal będzie kontynuował ponadprzeciętny sukces sekcji Just Created z poprzedniej edycji, w ramach której zaprezentowano trzy słowackie dzieła teatralne jako światowe premiery: produkcję Instytutu Blaho Uhlára The Abyss, projekt Crescendo z Debris Company oraz koprodukcję zespołów Bez javiska i Divadlo Pôtoň The Living Garden She Left Behind. Ta linia podkreśla szczególną rolę Divadelná Nitra jako impulsu i koproducenta współczesnych dzieł krajowych, czyniąc festiwal istotnym motorem napędowym nowych wartości artystycznych.
Komunikacja 35. edycji będzie zgłębiać filozofię „Dobrych przodków”. W dobie krótkoterminowych celów i szybkich rozwiązań, festiwal zamierza stworzyć przestrzeń dla długoterminowego myślenia. „Bycie dobrym przodkiem oznacza uświadomienie sobie, że nasze dzisiejsze decyzje – zarówno artystyczne, jak i społeczne – kształtują świat dla tych, którzy przyjdą po nas. Divadelná Nitra pyta zatem, jakie dziedzictwo pozostawiamy przyszłym pokoleniom. Czy potrafimy tworzyć z poczuciem odpowiedzialności za przyszłość? Wyzwaniem jest postrzeganie kultury nie jako doraźnej konsumpcji, ale jako trwałej inwestycji w pamięć i świadomość społeczeństwa” – podsumowuje Anna Šimončičová, nowa dyrektor Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Divadelná Nitra.
Anna Šimončičová jest słowacką menedżerką kultury, specjalistką w zakresie organizacji wydarzeń kulturalnych oraz międzynarodowej współpracy kulturalnej. Posiada wieloletnie doświadczenie w obszarze teatru współczesnego oraz polityki kulturalnej.
Studiowała zarządzanie kulturą i turystyką na Uniwersytecie Konstantyna Filozofa w Nitrze, gdzie w 2017 roku uzyskała stopień doktora nauk humanistycznych w Katedrze Kulturoznawstwa. W trakcie studiów koncentrowała się na festiwalach jako współczesnej formie świętowania, analizując ich społeczno-kulturowe oddziaływanie oraz relacje z dziedzictwem kulturowym.
Od 2014 roku związana jest z przygotowaniami Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Divadelná Nitra, początkowo jako wolontariuszka. W ramach działalności Stowarzyszenia Divadelná Nitra odpowiadała przede wszystkim za zarządzanie festiwalem, rozwój publiczności, koordynację Rady Artystycznej oraz projekty międzynarodowe. W latach 2018–2025 pełniła funkcję zastępczyni dyrektora Stowarzyszenia.
Od 1 września 2025 roku jest dyrektorką Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Divadelná Nitra oraz Stowarzyszenia Divadelná Nitra.
W latach 2018–2022 nadzorowała przygotowanie i realizację europejskiego projektu partycypacyjnego Be SpectACTive!, poświęconego wspieraniu sztuk performatywnych, międzynarodowych rezydencji artystycznych oraz aktywnego udziału publiczności. W latach 2020–2022, jako osoba odpowiedzialna za sztuki performatywne i rozwój widowni, była członkinią zespołu przygotowującego kandydaturę miasta Nitra do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury. W 2021 roku koordynowała powstanie nowego centrum kultury i społeczności w Nitrze – bod.K7.
W swojej działalności zawodowej koncentruje się na budowaniu mostów między kulturą instytucjonalną a niezależną, wspieraniu współpracy międzynarodowej oraz tworzeniu przestrzeni dla współczesnych refleksji artystycznych nad aktualnymi problemami społecznymi. Wierzy w kluczową rolę kultury i sztuki w kształtowaniu aktywnego społeczeństwa obywatelskiego oraz w zrównoważony rozwój środowiska kulturowego.
