O spektaklu „Pieśni piekarzy polskich” Mariusza Gołosza w reż. Ewy Galicy i Piotra Polaka w Nowym Teatrze w Warszawie pisze Wiesław Kowalski.
fot. Tomek Janus / @tomekjanus
Warszawska premiera „Pieśni piekarzy polskich” jest wyjątkową próbą teatralnego spojrzenia na codzienność pracy w warunkach współczesnego kapitalizmu. Spektakl, utrzymany w konwencji teatralnego mockumentu, łączy elementy dokumentalne z baśniowością, a jego struktura koncertowa pozwala aktorom na żywo generować ścieżkę dźwiękową opowieści, tworząc bezpośrednią interakcję między historią a przestrzenią piekarni.
Centralnym punktem narracyjnym jest historia dwóch piekarzy, którzy znikają z miejsca pracy – pomimo podpisanej umowy i deklarowanej „rodzinnej atmosfery” w modnej piekarni. Tekst Gołosza nie jest jedynie literacką fikcją; wywodzi się z jego osobistych doświadczeń zawodowych zdobytych podczas pracy w piekarniach w różnych polskich miastach. Z tej perspektywy opowieść nabiera autentycznej wymowy, a równocześnie zyskuje groteskowy i satyryczny ton. Autor z humorem, lecz bez upiększeń, pokazuje mechanizmy wyzysku, konflikt między indywidualną kreatywnością a wymogami pracy oraz iluzoryczność poczucia pożyteczności w strukturach kapitalistycznych.
Warszawska realizacja wprowadza dynamiczną muzykę Borysa Kunkiewicza, która nie tylko podkreśla rytm narracji, lecz także sama staje się ważnym elementem dramaturgii. Aktorzy – Ewelina Pankowska, Piotr Polak, Jan Sobolewski i gościnnie Michał Surówka – budują postaci na styku dokumentu i baśni, balansując między realizmem pracy fizycznej a symboliczną opowieścią o buncie i wolności. Raperskie wtręty wplecione w codzienne rytuały piekarni funkcjonują jako komentarz do warunków pracy, a zarazem jako metaforyczny wyraz autonomii i kreatywności jednostki.
Scenografia Jędrzeja Hechłacza, wraz z kostiumami Aleksandry Harasimowicz, podkreśla estetykę miejsca pracy – piekarnia jest jednocześnie przestrzenią realistyczną, z wyraźnymi odniesieniami do codziennego rzemiosła, i przestrzenią symboliczną, w której rozgrywają się konflikty klasowe i moralne. Światło Sefy Sagir i Andrzeja Michalskiego akcentuje zarówno intymność pracy, jak i dystans obserwatora, tworząc efekt „widzenia zza szyby”, co potęguje wrażenie obserwacji mikrosystemu społecznego w izolacji od reszty świata.
Warszawska wersja spektaklu rozwija ideę wcześniej prezentowanej krakowskiej realizacji Klaudii Gębskiej, pokazanej niedawno w Teatrze Telewizji, zachowując jednak własny rytm i specyfikę koncertowej formy. Wersja stołeczna intensyfikuje muzyczną energię, a w narracji pojawia się więcej przestrzeni na eksperymenty performatywne, które wydobywają subtelne napięcia między humorem a goryczą codziennego życia pracowników. Reżyseria Galicy i Polaka podkreśla złożoność relacji pracodawca–pracownik, a także paradoksy nowoczesnego rzemiosła w warunkach kapitalistycznych – piękny neon i modna piekarnia nie gwarantują przestrzegania prawa pracy ani godnych warunków.
Spektakl pokazuje także, jak kultura pracy splata się z performatywnością i rytuałem artystycznym. Rap wpleciony w rytm pieczenia chleba staje się nie tylko ścieżką muzyczną, ale i performatywną manifestacją indywidualności w systemie, który marginalizuje człowieka na rzecz produktu. To połączenie codzienności, muzyki i rytuału stwarza wyjątkową dramaturgię sytuacyjną, w której każdy gest pracy – mieszanie ciasta, obsługa pieca, reagowanie na klienta – staje się częścią scenicznego języka, komentując jednocześnie szerszy kontekst społeczny i ekonomiczny.
Warszawska premiera „Pieśni piekarzy polskich” jest spektaklem, który operuje wieloma planami: muzycznym, dokumentalnym, satyrycznym i baśniowym, a jednocześnie pozostaje blisko realnych doświadczeń pracowników. To spektakl o codziennej pracy, o poczuciu bycia potrzebnym i jednocześnie zbędnym, o wartości pracy, która bywa zarówno źródłem tożsamości, jak i degradacji. Forma teatralna łączy rap i chleb, dokument i baśń, codzienność i performans, tworząc złożoną strukturę sceniczną, w której widz obserwuje relacje między pracownikami a miejscem pracy oraz mechanizmy społeczno-ekonomiczne, które je kształtują.
