W trójcy rodzinnego piekła

Irracjonalnie

U Beniamina M. Bukowskiego relacje głównej bohaterki z postaciami dramatu zdecydowanie nie podlegają potocznemu klasyfikowaniu: „dobre” – „złe”. Wszelkie wartościowanie, znamionujące skłonność do moralistyki – z reguły powierzchownej i obłudnej – traci tu sens. Wszyscy gdzieś „podskórnie” wątpią w opętanie babci, które może być konsekwencją szybko postępującej demencji. Odmiennego zdania wydaje się być jedynie Teleegzorcysta / Ksiądz (Adam Graczyk), dla którego „Piekło jest wyborem danym nam w ramach wolności”.

Jego mefistofeliczna, ciągła obecność – pod postacią Szatana towarzyszącego umierającej bohaterce, a także Śmierci, która w każdej chwili może zmienić ją w nicość – odtąd będzie nadawać ton całemu przedstawieniu. Niczym czarci dyrygent przestawia znaczenia, drwi i podrzuca podteksty: w odwróconym krzyżu czy przełamującej, znakomitej scenie Dominika rzężącego demonicznie w łóżku babci – jakby zawładniętego strachem nie przed śmiercią, lecz przed życiem.

Podobnie jak jego matka Ada – nie potrafi zrzucić z siebie balastu rodzinnych traum.

Zasada trójpodziału

Sceny te separują stonowaną ekspresję przedstawienia, która wprawia widzów w surrealny stan hibernacji. Nie tyle można zarzucić jej „niedbałość”, ile raczej „przewlekanie” – przytłaczające swoim czasowym formatem, osadzone w sennych dźwiękach pracującej pompy tlenowej. Trójdzielna scenografia autorstwa Jerzego Basiury oraz kostiumy Julii Ulman podkreślają poszukiwanie różnych światów przy jednoczesnym tkwieniu w jednym – tym, który determinuje odchodzenie.

Ruch sceniczny zaproponowany przez Tobiasza Sebastiana Berga, choć z jednej strony odbiera godność chorej staruszce, w jednej ze scen staje się transcendentalnym symbolem poszukiwania w sobie uniwersalnej empatii.

Dominantami przedstawienia „Opętana” pozostają bez wątpienia epicki tekst – urywany, często „dekowany” w jednozdaniowych dialogach, z założenia nierówny – oraz zniewalająco mocna gra trojga aktorów: neurotyczna Karola Franka Nowińskiego, z pozoru kamienna Dagmary Mrowiec-Matuszak oraz – przede wszystkim – arcymistrzowska Małgorzaty Trofimiuk w roli Ewy.

Trójek w spektaklu jest wiele – oby tylko nie przeciągnęły szali losu na kolejne trzy lata modernizacji bydgoskiej sceny…

https://www.teatrpolski.pl/op%C4%99tana.html